بار دیگر مشروطه

در این زمان که دیگر نهضت مشروطه ایران از مرز یکصدسالگی گذشته است دوباره و چند باره می شود پرسید:

کد خبر: ۱۴۱۵۷۲

1- براستی نهضت مشروطه چگونه رخدادی بود؛
بی شک نهضت مشروطه پس از ورود آزادی بخش اسلام به ایران ، بزرگترین رخداد تاریخ کشورمان است و حادثه ای بسیار مهم و قابل مباهات و در حقیقت سرمنشاء و سرآغاز همه تحولات اجتماعی و سیاسی تاریخ معاصر است. نهضت مشروطه دروازه ورود ایران به دنیای در حال توسعه بود. نهضتی بود که روحانیت ، بازرگانان و بازاریان ، روشنفکران و طبقه متوسط شهری در آن سهیم و دخیل بودند.
2- نهضت مشروطه چه اهدافی را دنبال می کرد؛
نوک تیز مبارزات مردم مسلمان ایران به رهبری روحانیت علیه حکومت استبدادی قاجاریه بود. این نهضت در جوهره خود بشدت ضد بیگانگان مداخله گر در امور داخلی ایران و مخالف و معارض با قراردادهای اقتصادی و سیاسی و واگذاری امتیازات رنگارنگ به بیگانگان بود که سرمایه ملت ایران را به غارت می بردند و از این رهگذر اقتصاد کشور را به ورطه هولناک سقوط کشانده بودند. این نهضت 2 عنصر مهم دیگر را در ذات خود داشت. در پی عدالت و پس از آن خواستار قانون و قانونمند شدن امور بود. سرانجام مظفرالدین شاه قاجار در 13 مرداد 1285 شمسی فرمان مشروطه را صادر کرد و بدون آن که از مشروطه نامی در آن برده شده باشد، به فرمان مشروطه معروف شد و به عنوان سندی گویا پیروزی نهضت را اعلام می کرد.
3- دستاوردهای نهضت مشروطه چه بود؛
الف: به صورت رسمی و برای نخستین بار کشور ایران دارای مجلس قانونگذاری شد و مقرر گردید که مملکت از آن پس براساس موازین قانونی که نتیجه رای و خرد جمعی نمایندگان مردم بود، اداره شود.
ب: مردم ایران که تا پیش از مشروطه به عنوان رعیت شاه محسوب می شدند به تعریفی نو دست یافتند و به عنوان ملت صاحب حقوق شناخته شدند.
ج: شاه که تا پیش از مشروطه مملکت را براساس خواست و تمایلات خود و اطرافیانش اداره می کرد، حکومتش مشروطه به قانون شد که این موضوع در قالب قانون اساسی که نخستین مولود مجلس شورای ملی ایران بود صورت گرفت.
د: مشروطه همان گونه که گفته شد، دارای قانون اساسی شد که براساس آن برای اولین بار دیگر شاه ظل الله نبود، بلکه تعریفی تازه از سلطنت به موجب این قانون بیان شد و سلطنت از طرف مردم به شاه واگذار می شد. در قانون اساسی آمده بود: «سلطنت ودیعه ای است که به موهبت الهی از طرف ملت به شخص پادشاه مفوض شده.»
4- اما چرا این انقلاب با این همه دستاوردهای بزرگ نتوانست به اهداف خود دست یابد و در حقیقت به حالت تعطیل درآمد؛
الف: نبود وحدت رهبری و وحدت کلمه و فرماندهی در میان رهبران نهضت.
ب: برداشت های متفاوت و گاه متناقض از مفهوم مشروطه در بین سران انقلاب که این امر به تفرقه کشیده شده بود و نیروهای نهضت در میان خود متاسفانه بر نزاعی سهمگین که حاصل آن ضعیف شدن نهضت بود، دست زدند.
ج: تندروی و افراط برخی اشخاص و احزاب در مملکت که نتیجه این افراطگری جز خشونت و ساختارشکنی حاصل دیگری نداشت.
د: نفوذ و رسوخ افرادی که تا دیروز از عمال درجه یک استبداد بودند و در باطن ذره ای به آرمان های نهضت مشروطه اعتقادی نداشتند و افراد فرصت طلب سیاسی که درک آنان از مشروطه کاملا مغایر با موازین و ارزشهای یک جامعه اسلامی و بویژه شیعه بود. در نتیجه این امر، همین افراد توانستند با حمایت نیروهای بیگانه بر رهبران واقعی نهضت غلبه کنند و با منزوی کردن روحانیت حتی به صورت حذف فیزیکی چون به دارکشیدن آیت الله شیخ فضل الله نوری و ترور آیت الله سیدعبدالله بهبهانی و به انزوا کشاندن آیت الله سیدمحمد طباطبایی.
همچنین با طرد انقلابیون واقعی چون ستارخان سردار ملی و ضرغام السلطنه بختیاری سکان نهضت را به دست گرفتند و نهضت را به انحراف کشاندند.
ه: مخالفت کشورهای استعمار با نهضت مشروطه دولت تزاری روسیه که نهضت مشروطه را مخالف اهداف توسعه طلبانه خود می دید، تا آنجا پیش رفت که از سوی پادشاه مشروطه علیه نهضت مشروطه کودتا کرد و شاه مجلس را که سمبل و نماد مشروطیت بود، توسط فرماندهان قزاق روسی به توپ بست و رسما مشروطه را موقوف کرد. این عمل چنان ضربه ای به نهضت نوپا وارد کرد که هرگز نتوانست از زخم آن رهایی یابد. دولت دیگر یعنی انگلیس نیز با مکاری بالاخره توانست با نفوذ ایادیش در مشروطه آن را مدیریت کند و ریاکارانه سنگ طرفداری از نهضت مردم مسلمان ایران را به سینه بزند. بی شک نهضت مشروطه به رهبری روحانیت در ذات خود خواستار مداخله نکردن دولت بیگانه در امور کشور بود و این مشروطه واقعی در دیگهای پلوی سفارت انگلیس پخته نشد. اما متاسفانه با مصادره شدن نهضت از سوی طیف غرب گرا و لائیک و وابسته به سازمان هایی همچون فراماسونی مشروطه را در بشقاب های انگلیسی به خورد ملت دادند.
و: متاسفانه به قول امروزی ها پاشنه آشیل نهضت مشروطه و دولتهای مشروطه وضعیت ورشکسته اقتصادی مملکت بود که با همه ترفندهایی که برای بهبود اوضاع اقتصادی اندیشیده شد با سوئمدیریت های داخلی و توطئه های دو کشور استعمارگر انگلیس و روسیه ناکام ماند و با کودتای انگلیسی اسفند 1299 شمسی ، مشروطه به طور کامل به حالت تعطیل درآمد.
ز: آنچه مسلم است ، این کودتا نتیجه و حاصل مشروطیت واقعی و اصیل نبود بلکه آمده بود تا همان مشروطه نیم بند را تحمل نکند و آن را به تعطیل کامل بکشاند زیرا قزاق و قانون دو مقوله جدا از یکدیگر بودند.
ح: اما آنچه باعث خرسندی است ، وقوع انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی بود که توانست نهضت تعطیل شده مشروطه را به شکل واقعی تر و اصیل تر و بزرگتر به تاریخ ارائه کند. بی شک تاریخ از این موضوع شادمان است ، چون خود را کامل می بیند.