سریعترین دونده زمین از پای می افتد

نسل یوزپلنگ آسیایی که سریع ترین دونده زمینی به شمار می رود، در شرف نابودی است . دراین خصوص پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی از تاریخ 19 شهریور ماه 80 با همکاری برنامه عمران سازمان ملل متحد و حمایت مالی سازمان تسهیلات جهانی محیط زیست آغاز شده است .

کد خبر: ۱۳۶۱۰

این پروژه با هدف حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و زیست بوم های مرتبط و گونه های وابسته به آن و تحقق راهبردهایی به اجرا درمی آید. این راهبردها شامل تهیه و تدوین یک طرح مدیریتی براساس قابلیت های اکولوژیکی و نیازهای اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی موجود در زیستگاه ها و افزایش آگاهی های عمومی به منظور مشارکت در حفاظت از یوز و گونه های وابسته به آن است . آموزش کارکنان حفاظت محیط زیست برای حفاظت مطلوبتر از زیستگاه های منتخب و تقویت قوانین این سازمان به منظور حفاظت از یوز و دیگر گونه های حیات وحش از دیگر راهبردهاست . در اجرای این پروژه ، انجمن بین المللی حفاظت از حیات وحش ، صندوق حمایت از یوزپلنگ و همچنین اتحادیه جهانی حفاظت ، به عنوان مشاوران فنی بین المللی همکاری خواهند کرد. درحال حاضر یوزپلنگ آسیایی به عنوان نماد و شاخص ملی مطرح و حفاظت از زیستگاه های آن مورد تاکید رئیس جمهوری است و دستور آقای خاتمی مبنی بر حفاظت از این گونه جانوری ، به سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه های ذی ربط ابلاغ شده است . جوامع بین المللی نیز با تاکید بر این باور، حمایت های فنی و تخصصی خود را به منظور جلوگیری از انقراض این گونه مهم جانوری اعلام کرده اند. از جمله ساز و کارهای مناسب برای جلوگیری از روند کاهش جمعیت یوزپلنگ ، مشارکت بومیان در مدیریت منطقه ، حفاظت از زیستگاه ها و کاهش عوامل تهدید کننده است . قلمروی زیستی این حیوان در زمانی نه چندان دور در حواشی تمامی کویرها و بیابان های قاره آسیا بوده است . هم اکنون فقط در بخشهای کوچکی از حواشی صحراهای ایران و در مناطقی تقریبا بکر و دست نخورده و به دور از دسترس انسان ، تعداد اندکی از این شاهکار خلقت باقی مانده است . گزارش سازمان حفاظت محیط زیست حاکی است ، بررسی های چند سال اخیر به طور قطع وجود یوز را در خراسان ، سمنان ، یزد و تهران به اثبات رسانده است . همچنین استان های کرمان ، اصفهان ، فارس و هرمزگان از مکان هایی هستند که امید داشتن یوزپلنگ در آنها از میان نرفته و در دست بررسی است . در حال حاضر پناهگاه حیات وحش «نای بندان » طبس در استان یزد با وسعتی افزون بر 1/5میلیون هکتار، مطمئن ترین زیستگاه یوزپلنگ محسوب می شود. گزارش هایی نیز از مشاهده یوزپلنگ در مناطق حفاظت شده «کالمند - بهادران » مهریز، کوه بافق و «انجیر» اردکان موجود است . استان سمنان و پناهگاه حیات وحش «خارتوران » که روزگاری بیشترین جمعیت یوزپلنگ را در خود داشت ، از مناطق مهمی است که در پروژه مذکور مورد توجه قرارگرفته است . یوزپلنگ شباهت زیادی به خانواده سگسانان دارد؛ ولی به دلیل ویژگی های ساختاری و رفتاری ، یکی از اعضای خانواده گربه سانان محسوب می شود. سر و گوشهای کوچک و گرد، دست و پای بلند و بدنی کشیده ، ستون فقرات قابل انعطاف ، منافذ بینی گشاد و شش های حجیم ، قلب بزرگ ، بالشتک های سخت ، کف دست و پا و دم بلند و کلفت ، از ویژگی های این حیوان است . سرعت این حیوان ظرف دو ثانیه به 75کیلومتر در ساعت می رسد و می تواند با سرعتی بیش از 110کیلومتر در ساعت در مسافت های کوتاه به دنبال طعمه بدود. از مهمترین ویژگی های ظاهری جانور، وجود خطوط سیاه رنگ موسوم به خط اشک است که از گوشه های داخلی چشم به کنار دهان کشیده شده و زیبایی خاصی به صورت حیوان بخشیده است . یوزپلنگ جانوری روزگرد است و به صورت اجتماعی زندگی می کند. نرها با هم گروههایی تشکیل می دهند و گروهی شکار می کنند و ماده ها هم با توله های خود زندگی می کنند. هر گروه برای خود قلمرویی دارد که آن را علامتگذاری می کند. نرهای بزرگ معمولا به تنهایی زندگی و از قلمروی خود در مقابل دیگر یوزها بشدت محافظت می کنند. یوزپلنگ ها در اواسط زمستان جفتگیری می کنند و بعد از 90روز دو تا سه توله به دنیا می آورند. پشت بدن توله ها تا 3ماهگی با موهای بلند و خاکستری پوشیده شده است و بعد از 1/5سال از مادر جدا می شوند. در این مدت مادر آموزش لازم را برای شکار به توله ها می دهد. روش کار یوزپلنگ در میان گربه سانان منحصر به فرد است ؛ این حیوان پس از انتخاب طعمه با استفاده از حس بینایی ، آرام و بی صدا خود را به فاصله 20تا 100متری طعمه می رساند؛ سپس با حداکثر سرعت به طرف طعمه می دود و به هنگام رسیدن به آن ، با دست زیر پای طعمه می زند تا به زمین بخورد و فورا گلوی آن را با دندان های نیش خود می گیرد و آنقدر نگه می دارد تا طعمه خفه شود و این مدت بسته به نوع طعمه تا 20دقیقه ممکن است طول بکشد. یوزها در یکی از هر دو حمله خود موفق هستند و این رکوردی در عالم وحوش گوشتخوار به حساب می آید.