سپید جامگان و سیگار

بر اساس تعریف جهانی هر فردی که روزانه حداقل 13 نخ سیگار بکشد سیگاری محسوب می شود. طبق آمار رسمی ، حدود 11.7 درصد جمعیت بالای 15 سال و 5.2 درصد زنان در ایران سیگاری هستند. اما در مقابل 16.3 درصد جامعه پزشکی ایران سیگار مصرف می کنند. نتایج تحقیقات سازمان نظام پزشکی کشور درباره 80 هزار نفر از اعضای جامعه پزشکی ایران در سال 1383 نشان داد که پرستاران با 18.5 درصد بیشترین و ماماها با 0.3 درصد کمترین میزان مصرف سیگار در جامعه پزشکی ایران را به خود اختصاص داده اند. از سوی دیگر، براساس نتایج همین تحقیق می توان مصرف دخانیات را توسط 15.5 درصد از پزشکان عمومی تایید کرد.
این به این معناست که جامعه پزشکی حدودا دو برابر متوسط جامعه سیگار می کشد.
طبق این آمار، 17 درصد دانشجویان پزشکی کشور سیگاری هستند. رشد این ضایعه در اقشار تحصیلکرده نگران کننده است که باید کنترل شود.
41 درصد پزشکان سیگاری در محیطهای اداری سیگار می کشند و 40 درصد دانشجویان پزشکی نیز سر کلاس و در دانشگاه سیگار می کشند.

بدون آموزش

افراد سیگاری در یک برهه از زندگی شان تصمیم به ترک سیگار می گیرند که اگر کلینیک های ترک سیگار به اندازه کافی در کشور وجود داشته باشد، کمک بزرگی به افراد سیگاری می شود تا در صورت تصمیم گیری برای ترک سیگار، به این مراکز مراجعه کنند.
در حال حاضر نیز هیچ برنامه آموزشی در جهت ترک یا کنترل سیگار برای جامعه پزشکی کشور وجود ندارد. در حالی که امروزه اثربخشی روشهای علمی ترک سیگار برای پژوهشگران اثبات شده است ، این آموزه ها در سرفصل دروس و دانشکده های پزشکی کشور جایی ندارد و به گفته دکتر حسن آذری پور عضو هیات مدیره انجمن زندگی بدون دخانیات بیش از 90 درصد پزشکان ایرانی هیچ روش علمی را برای ترک سیگار نیاموخته اند. با وجود این بسیاری از ما بارها تابلوی پزشک یا تبلیغ او را در مجلات در زمینه ترک سیگار دیده ایم.
متاسفانه بسیاری از این مراکز بدون رعایت هیچ یک از اصول علمی اقدام به این کار می کنند که نتیجه ای نیز جز شکست درمان ندارد.

45 مرکز ترک دخانیات

عدم آموزش صحیح پزشکان در زمینه ترک سیگار در حالی اتفاق افتاده است که پژوهش ها نشان می دهند در ترک سیگار داوطلبانه بدون مشاوره با پزشک ، حداکثر 10 درصد احتمال موفقیت وجود دارد. چنانچه این فرایند با یک توصیه مختصر از سوی یک متخصص سلامت همراه باشد، احتمال موفقیت به 30 درصد می رسد و اگر این توصیه ها تخصصی تر شود، احتمال موفقیت بالای 50 درصد است.
در حال حاضر 45 مرکز ترک دخانیات در ایران وجود دارد که به صورت رایگان و با روش های علمی افراد سیگاری را به ترک سیگار راهنمایی می کنند. با این که ایران اولین مرکز ترک دخانیات در خاورمیانه را ایجاد کرده است ، در 7 سال اخیر تنها یک مرکز به فهرست این مراکز خود افزوده است.
محدودیت بودجه این مراکز نه تنها روند توسعه آن را کند کرده است ، که به اعتقاد کارشناسان حتی ممکن است کیفیت ارائه خدمات این مراکز را کاهش دهد. به گونه ای که برخی بازگشت به سیگار 40 درصد از افرادی که در این مراکز ترک می کنند را ناشی از محدودیت این بودجه تلقی می کنند.

سیگار نکشید

سازمان جهانی بهداشت با اعلام این که پزشکان در تلاش برای کاهش تلفات و بیماری های مرتبط با سیگار باید الگوی دیگران باشند از تمامی کارکنان بخش بهداشت و درمان خواسته است سیگار نکشند. سازمان جهانی بهداشت معتقد است جامعه پزشکی در تلاش برای مبارزه با افزایش مصرف سیگار نقش کلیدی دارد. پزشکان در این مبارزه در خط مقدم قرار دارند، به همین دلیل به مهارت هایی برای کمک به ترک سیگار مردم نیازمندند. پزشکان باید الگو باشند و اول از همه خود سیگار نکشند. بر اساس تحقیقات سازمان جهانی بهداشت ، از 10 کشور مورد بررسی در 8 کشور میزان شیوع استعمال دخانیات در میان کارکنان بخش بهداشت بالاتر از 20 درصد گزارش شده که بین 0.5 تا 47 درصد متغیر بوده است.
پایین ترین میزان استعمال دخانیات در بین دانشجویان پرستاری اوگاندا و بالاترین آن در میان دانشجویان داروسازی آلبانی مشاهده شده است.

کوزه شکسته

در میان سیگاری های ایران ، سیگاری شدن پزشکان از آن اتفاقات جالبی است که با مطلع شدن از این نکته که 23 درصد جامعه پزشکی ایران روزانه 16 نخ سیگار مصرف می کنند، هر کسی حق دارد از خود بپرسد پزشکان که مضرات سیگار را بیش از دیگران می دانند چرا دچار چنین اعتیادی می شوند؛
فراموش نکنیم که پزشکان در جامعه افراد مورد اعتماد در بین مردم هستند و اگر پزشکی سیگار مصرف کند، باعث ترویج سیگار در بین افراد دیگر می شود. جالب اینجاست که تنها 10 درصد پزشکان سیگاری موفق به ترک آن تا سال گذشته شده اند و 70 درصد پزشکان سیگاری با علم به مضرات آن ، نتوانسته اند سیگار را ترک کنند.