لالایی کتاب در گوش کودکان

در عصر ما، بیان این نکته که تا چه حد کتاب و کتابخوانی موجب رشد دینی ، اخلاقی ، فرهنگی ، اجتماعی و عقلانی آدمی می شود ضرورت نمی نماید، زیرا همه می دانند که کتابهای مفید و سودمند یکی از مهمترین ابزار رساندن پیام و انتقال فرهنگ و تمدن بشری از نسلی به نسل دیگر است.

کد خبر: ۱۳۳۷۶۹

نظر به این که چنین نقش و اثری است که این پیام (کتاب) باید از نظر محتوا، شکل ، فراوانی و ارزانی مرتبا با نیازهای واقعی آدمی هماهنگ گردد و تداوم و تعالی فرهنگ بشری را موجب شود، اگر کتاب به گونه ای شایسته در اختیار قرار گرفته و خوانده شود و برداشت های مناسب از آن صورت گیرد، آن گاه می توان گفت که موید تفکر است و قوت دهنده تعقل و یار حکمت. با کودکان باید با بهترین و آسان ترین زبان سخن گفت که آن زبان انسان زنده است . همراه با حرکات و حالات و این زبان در درجه اول زبان کتاب نیست. بهترین زبان برای کودکان ابتدا دیدنی هاست و حضور پدر و مادر خوب و حضور گلها و درختان و حضور آسمان و ستارگان و حضور آنچه می تواند به گونه ای عاطفه و تفکر کودک را بیدار و مجرب سازد.

کتاب خواندن برای کودکان زیر 4 سال: استعداد خواندن در کودک خیلی پیش تر از این که به مدرسه برود نمایان می شود. بعضی متخصصان معتقدند که معلم در کلاس اول خیلی کم می تواند به بچه ای که در 5سال اول زندگی اش برای یادگیری زبان زیاد با او کار نشده است ، کمک کند. کتاب را از همان بدو تولد و حتی قبل از آن با صدای بلند برای کودک خود بخوانید. اگر والدین بتوانند هر روز 20 دقیقه این کار را ادامه دهند، فرزند آنها در سن ورود به مدرسه ، تعداد زیادی لغت فراخواهد گرفت. در ضمن ، قدرت خلاقیت و استعداد خوب گوش دادن در آنها تقویت می شود و آموزگار نیز به سرعت متوجه چنین پیشرفتی می شود.
آماده شدن برای خواندن: وقتی شما از بازیهای موزیکال با کودکان لذت می برید، ممکن است اصلا به خواندن کتاب برای کودکان فکر نکنید در صورتی که این بازیها نقطه شروعی برای خواندن کودک است. بچه هایی که کتابخوان های خوبی می شوند معمولا آنهایی هستند که خوب صحبت می کنند. از اولین روزهای زندگی کودک به او صحبت کردن و فکر کردن را بیاموزید. بزرگترین لذت برای شما وقتی است که او خوب یاد می گیرد. البته بچه ها متفاوتند. بعضی ها ممکن است خوب صحبت نکنند ولی بعدا کتابخوان های خوبی شوند. اگر شما در مراحل اولیه رشد بچه با او حرف بزنید به رشد و سخنگویی او احتمالا کمک کرده اید.
کودکان دوست دارند با آهنگ کلمات بازی کنند: بعضی وقتها بچه ها کلماتی را دوست دارند که در آنها صداهای مشابهی وجود دارد مانند بو، مو و کو. آنها از این کلمات تقلید می کنند و آنها را بارها تکرار می کنند. این تکرارها بیشتر به خاطر این است که کودک از آهنگ این کلمات لذت می برد یا سعی می کند از صداهای قدیمی صداهای جدید بسازد. تمام این کارها به حرف زدن و بعدا به خواندن او کمک خواهد کرد.
بچه ها تکرار صداها را دوست دارند: شاید دلیل این که بچه ها اشعار کودکان را خیلی دوست دارند، همین تکرار صداها باشد.
برای بچه های خیلی کوچک کتاب را با صدای بلند بخوانید: کودک در سن 8 یا 9 ماهگی از اشعار کودکانه و لالایی لذت می برد و در 12 یا 15 ماهگی به عکسهای کتاب موقع خواندن شعر و آواز نگاه می کند. در 1.5 تا 2 سالگی کتاب را ورق می زند و کم کم داستان ها را خوب یاد می گیرد و اگر شما در خواندن کتاب اشتباه کنید او تصحیح می کند. البته اگر کودک شما در این سنین مطالعه را دوست ندارد نگران نشوید. هر بچه ای رشد مخصوص خود را دارد. هنگام خواندن برای بچه او را در جایی بنشانید که تصاویر کتاب را ببیند و شما را در نگه داشتن کتاب کمک کند. بگذارید بچه ها کتاب را ورق بزنند. در ساعتی برایش کتاب بخوانید که دوست دارد.
کتابهایی برای بچه های زیر 4 سال: هیچ کتابی را نمی توان به طور دقیق برای سن معینی معرفی کرد. به طور معمول کتابی که در 3 سالگی مورد علاقه بچه واقع می شود، ممکن است برای سالهای بعد هم مورد علاقه او قرار گیرد. کتابهایی که دارای کار هنری و نقاشی های ساده و رنگهای روشن هستند برای بچه ها مناسب است. کتابهای شعر کودکان نیز مورد علاقه این سنین است.

پیشنهادها

- تشویق کنید نسلهای مختلف با هم روزنامه یا کتاب بخوانند (خواندن بین نسلی).
- بگذارید فرزندتان ببیند که شما کتاب می خوانید.
- خواندن کتابهای مورد علاقه خود را به فرزندانتان توصیه کنید.
- برای خواندن دلایل عملی بیاورید. (برای خرید، آشپزی و...)
- مطلب خواندنی را در دسترس قرار دهید.- به هر جا که می روید، کتاب همراه ببرید.
- در اختیار بچه های مریض ، کتاب و مجله قرار دهید.
- به عنوان پاداش ، کتاب یا مجله به فرزندانتان بدهید.
- مجلات کودکان را مشترک شوید.
- برای خانواده دفتر یادگاری درست کنید.
- مراجعه به کتابخانه را میان کارهای جمعی خانواده بگنجانید.
- به نمایشگاه کتاب بروید.
- برای تابستان یک برنامه مطالعه آزاد تنظیم کنید.
- در سفرهای طولانی با ماشین کتاب ببرید.
- از بچه ها بخواهید پس از شنیدن داستان ، آن را دوباره تعریف کنند.
- بین داستان ها و زندگی بچه ها ارتباط برقرار کنید.
- بچه ها را تشویق کنید پاسخهای خود را از کتاب بگیرند، نه از شما.
- تلویزیون را به طور دائم روشن نگذارید، بلکه از آن عاقلانه استفاده کنید.
- به نوار قصه گوش دهید

داستان هایی که به وقت خواب برای بچه می گویید، معمولا برای کودک پس از یک روز بازی ، جالب و سوال برانگیز می شود. هر مادر و پدری باید با توجه به ذوق و کنجکاوی کودک خود، کتابهای متناسب را برگزیند. کتابهایی که عکسهای واقعی از حیوانات را دارند نیز مورد علاقه و توجه بچه ها (در سنین رشد و بالندگی) است.
کتاب خواندن برای بچه های 4 تا 6 سال: بچه ها در سن 4 تا 6 سالگی در آستانه مطالعه قرار دارند. آنها بسیار عمیق تر از بچه های کوچکتر از خود حرف می زنند. این بچه ها خیلی حرف می زنند و سوالات زیادی می کنند و درباره کلمات چاپ شده کنجکاو می شوند. آنها هر چه بیشتر خود را برای خواندن مجهز می کنند.
بلند حرف زدن در این سن مفید است: بچه در سن 4 سالگی ممکن است همیشه حرف بزند. او با هر کسی حتی سگ و گربه حرف می زند. با خودش هم حرف می زند و در واقع کلمه چرا وسیله ای برای حرف زدن همیشگی اوست. اگر شما پدر و مادرها بدانید که حرف زدن کودک چقدر در رشد هوش او موثر است ، نقش خود را در گوش دادن به حرفهای فرزندتان درک خواهید کرد. شما او را تشویق می کنید که درباره کارهایی که می کند صحبت کند. بچه ای که خوب صحبت می کند برای خواندن بهتر آماده می شود.
بچه ها از انواع بازی با کلمات لذت می برند: برای بچه ها در این سنین بازی با کلمات کاری طبیعی است. آنها کلمه جدید را بارها تکرار می کنند. اولین بازی با کلمات ، بازی با لغاتی است که با حرف مشابهی شروع می شود مثلا میم مثل موش ، مار. ش مثل شیر، شکر. بازی دیگر داستان گویی با کمک بچه هاست که به صحبت کردن و تقویت احساس داستان گویی شان کمک می کند. برای بچه ها داستان های ساده بخوانید و از بچه بخواهید که آنها را با شما تکرار کند، پس از 3 یا 4 بار تکرار او خواهد توانست همه داستان را بازگو کند. بازی کردن در نمایش های ساده به بچه قدرت بازی در داستان های زیبا و مورد علاقه او را خواهد داد. گزارش وقایع روزانه نیز روش خوبی برای کمک به پاسخگویی بچه هاست.
تلفظ بد کلمات از سوی بچه ها: هر کدام از شما حتی بچه های 4 ، 5 یا 6 ساله ای را دیده اید که کلمات را بد تلفظ می کنند. به طور معمول تلفظ کردن بچه ها با تشویق شما درست می شود. کودکان بشدت تقلید می کنند. اگر پدر و مادرها واضح صحبت کنند، بچه ها هم می کوشند واضح صحبت کنند. موقع تلفظ غلط از سوی کودکان ، پدر و مادر نباید از او عیبجویی کنند، به طوری که احساس گناه از این اشتباهات بکند. برای این که بچه کلمات را خوب تلفظ کند، گردش زبان را در دهان هنگام تلفظ حروف سخت به او نشان دهید و اگر این کار را در مقابل آینه برای او انجام دهید، می بینید که چگونه خودش می تواند از حرکات لبهای شما تقلید کند.
بچه درباره کلمات نوشته شده کنجکاو می شود: بچه در 2 سال پیش از ورود به مدرسه به زبان نوشتاری بسیار دقیق می شود. آنها در همه جا لغات چاپ شده می بینند و تلفظ اسامی را ضمن نشان دادن می گویند. بچه در 5سالگی ممکن است حروفی را بشناسد و آنها را در جاهای مختلف مثل تابلوی مغازه ها، روی قوطی ها به ما نشان دهد.
علایق بچه ها را گسترش دهید: بچه ها در سن 4 و 5 سالگی همه چیز را وارسی می کنند، آنها دماغشان را به کمد و صندوق می چسبانند. این کنجکاوی طبیعی بچه را مورد تشویق قرار دهید. این روشی است که بچه دنیایش را گسترش می دهد. با نگهداری یک پرنده در خانه می توانید مقدار زیادی آموزش به بچه خود بدهید. دیدن مجلات بزرگسالان (نگاه کردن به عکسها و ورق زدن)، چسباندن عکس روزنامه ها و مجلات روی تابلو برای بچه ها مفید است.
کتاب را برای بچه های 4 و 5 ساله بلند بخوانید: بلند خواندن برای بچه ها عطش خواندن را در آنها افزایش می دهد. برای پدر و مادر هم لذتبخش است ؛ اگرچه بچه های 4 و 5 ساله هنوز از شعرهای لالایی لذت می برند، اما برای داستان های طولانی تر هم آماده اند.
بچه ها دوست دارند برای خودشان کتابهایی را داشته باشند: وقتی بچه به سن 4 یا 5 سالگی می رسد، احساس مالکیت قوی تری پیدا می کند و کتابهایی را برای خودش می خواهد. اگر جایی برای کتابهایش به او بدهند، او مغرورانه دوست دارد که به تعداد آنها اضافه کند و از کتابهایی که به عنوان هدیه می گیرد، استقبال خواهد کرد.

هنگام خواندن کتاب برای کودک تصاویر را به او نشان دهید و بگذارید خودش آن را ورق بزند

رفتن به کتابخانه و دیدن کتابها برای بچه تجربه خیلی خوبی است. بگذارید بچه خودش کتابها را ببیند و لمس کند. بگذارید او تقاضای خرید کتاب بکند.
کتابهایی برای بچه های 4 و 5 ساله: بچه ها در این سنین ، کتابهای کوچکتر از سن خودشان را دوست دارند. آنها معمولا به داستان های عامیانه علاقه مندند. داستان های مربوط به حیوانات ، چه تخیلی و چه واقعی ، بخصوص داستان های مربوط به سگ و گربه و اسب را دوست دارند، به ماجراهای مربوط به حیوانات غیرخانگی مانند فیل ، شتر، شیر و میمون نیز کنجکاوند.
کتاب خواندن برای کودکان 6 تا 10 سال: وقتی بچه به مدرسه می رود، در واقع گام مهمی در زندگی اش برمی دارد. مدرسه رفتن او، به معنی آن است که او دیگر بزرگ و مستقل شده است ، بعضی از این بچه ها، وقتی به مهد کودک می روند، در 3 یا 4 سالگی و عده ای دیگر زمانی که در 5 سالگی به کودکستان می روند، این قدم را برمی دارند.
مسائلی درباره خواندن بچه ها: والدین بسیار دوست دارند که بچه ها خودشان بتوانند کتاب بخوانند از این رو، زودتر از موقع ، به دنبال آن هستند؛ مثلا از فرزندشان می پرسند الفبا یاد گرفتی؛ حالا می توانی اسم کوچک خودت را بنویسی؛ اولین هفته های کلاس ، معمولا زمان مناسبی برای خواندن است ، بسیاری از بچه ها فقط برای انجام تکلیف به خواندن کتاب می پردازند. بعضی تا اواسط سال هم آمادگی خواندن را ندارند، برای این که بچه خواندن را بیاموزد، از ابتدا به کمک شما نیاز دارد.
- در درجه اول می توانید به بچه ها نشان دهید به او اعتماد دارید، انتقادتان را از او به لحنی بگویید که برای او خوشایند باشد.
- علاقه مندی خود را به زندگی او در مدرسه نشان دهید، او را تشویق کنید که درباره اتفاقات و مردمی که در مدرسه دیده است ، صحبت کند.
- از آمادگی و سلامت جسم و روح او مطمئن شوید.
- او را عادت دهید که واضح صحبت کند. این کار را با نشان دادن علاقه خاص خود به صحبت کردن با او انجام دهید.
- اگر او بازی با کلمات را دوست دارد، با او بازی کنید.
سرگرم شدن با خواندن: بلند خواندن برای بچه های 6 - 7 ساله یکی از روشهای خوبی است که او را به جستجو و سیاحت علاقه مند می کند، داستان هایی که او در مدرسه می شنود، برای او کافی نیست. باید هر روز ساعت معینی با صدای بلند برای او کتاب بخوانید.
کتابهای خوب برای بلند خواندن: در این سنین ، بچه ها دوست دارند همه نوع کتاب در شکل ها و اندازه های مختلف داشته باشند، بسیاری از کتابهای مربوط به 4 و 5 ساله ها، برای بچه های 6 و 7 ساله هم مناسب است.
کتاب برای بچه های سن مدرسه: داستان های عامیانه جدید و قدیم . این داستان ها آهنگین هستند و برای بلند خواندن مناسبند، بچه هایی که از این داستان ها لذت می برند، در تخیل خود نمونه های دیگری خلق می کنند. داستان های مربوط به حیوانات را نیز بچه های 6 - 7 ساله بسیار دوست دارند، بخصوص اگر درباره زندگی آنها عمیق تر صحبت شده باشد، کتابهای ماجراجویانه هیجان انگیز نیز از کتب مورد علاقه بچه های 6 و 7 ساله است. کتابهای طنز و معما و اطلاعات عمومی بخصوص درباره علوم نیز برای این سن جالب است. کتابهایی درباره قطار، قایق و هواپیما هم مورد توجه بچه قرار می گیرد. مادامی که در منزل برای فرزندتان کتاب می خوانید، احتمالا او به سوی مستقل خواندن در مدرسه قدمهای اولیه را برمی دارد. به همین خاطر باید برای او کتاب بخوانید. علاقه ای که در او ایجاد می کنید او را به مطالعه تشویق خواهد کرد.