یارانه دارو

بیشتر یارانه هایی که دولت می پردازد از جمله یارانه دارو بی هدف و بدون برنامه ریزی دقیق هزینه می شود به همین علت مثلا در عرصه دارو بخش زیادی از داروهای مصرفی مردم که به قیمت ارزان در داروخانه ها توزیع می شود، دور ریخته می شود و از طرف دیگر شرکتهای دارویی داخلی نیز وسواسی برای ارتقای کیفی محصولات خود ندارند. در صورتی که یارانه دارو از سوی بیمه ها به بیماران تعلق گیرد و دارو به قیمت واقعی در داروخانه توزیع شود، امکان قاچاق دارو و توزیع داروی ارزان داخلی در بازار آزاد داخلی و خارجی به علت کاهش حاشیه سود آن از میان می رود در عین حال رقابتی میان شرکتهای داروساز برای بالابردن کیفیت داروی تولیدی به وجود می آید. از سوی دیگر ارزان بودن داروهای توزیعی در داروخانه ها باعث شده مردم به صورت بی رویه از داروخانه ها دارو بخرند و آن را در خانه نگه دارند تا تاریخ آن بگذرد و آن را دور بریزند، درست مانند اتفاقی که برای نان می افتد. اما در صورتی که یارانه دارو به صورت هدفمند و از طریق بیمه ها و پس از مرحله توزیع هزینه شود، داروی گران قیمت موجود در داروخانه به قیمت واقعی عرضه می شود و به صورت بی رویه خریداری و مصرف نمی شود.
این مساله در نهایت به نفع سلامت مردم و اقتصاد کشور است و از هدر رفتن منابع جلوگیری می کند. هدفمند کردن یارانه دارو موجب تقویت بیمه ها و افزایش سطح و عمق پوشش داروهای بیمه ای می شود و این اقدام در نهایت به کاهش سهم پرداخت از جیب مردم برای هزینه های سلامت منجر می شود.
البته در کنار این اقدام ، فرهنگ سازی برای جلوگیری از تجویز بی رویه دارو از سوی پزشکان و توقع بیماران از تجویز بیش از حد دارو و ساماندهی داروهای بدون نسخه نیز لازم است و باعث می شود یارانه ای که دولت برای دارو می پردازد به دست نیازمند واقعی آن برسد.

اولویت بندی

وقتی وزیر بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی اعلام می کند برای هدفمند کردن اختصاص یارانه به داروها، در تعیین اولویت ها باید بر مبنای اصول علمی تصمیم گرفته شود، نه براساس لابی برخی شرکتها یا فشار آنها روی گروهها برای ورود داروهایی مشخص معلوم است که الویت بندی داروهای یارانه ای در ایران وضعیت مطلوبی ندارد.
البته برای این که داروها آسان تر و ارزانتر دراختیار مردم قرار گیرد، کارهای مختلفی انجام شده است. از جمله این که داروی بیماران خاص در حال حاضر با قیمت یارانه دراختیار آنان قرار می گیرد؛ اما مشکل این است که حتی قیمت برخی داروهای یارانه ای هم بالاست و به حمایت بیمه ای نیاز دارد که در صورتی که میزان پوشش بیمه ای داروهای یارانه ای افزایش یابد این مشکل رفع می شود.

بیماران خاص و یارانه

نگاهی به میزان یارانه اختصاص یافته به دارو و شیوه تقسیم آن میان گروههای مختلف نشان می دهد که هم اکنون 70 - 75 درصد یارانه ها برای حدود 30 هزار نفر بیمار خاص از جمله کلیوی ، تالاسمی ، هموفیلی و ام اس هزینه می شود. این در حالی است که بسیاری از اقلام ضروری دیگر مثل داروهای بیماران سرطانی از هیچ گونه یارانه ای برخوردار نیستند. از طرف دیگر با استفاده از طرح کارت هوشمند، افرادی که تحت پوشش 2 یا 3 بیمه قرار دارند براحتی می توانند تنها از یک بیمه استفاده کنند و این مساله موجب می شود بودجه کمتری صرف خرید داروها از سوی بیماران شود و افراد غیرنیازمند نتوانند دارو را از داروخانه خارج کنند. در واقع استفاده از طرح کارت هوشمند از فروش دارو به وسیله افراد قاچاقچیان جلوگیری می کند.

نقش بیمه

سازمان های بیمه گر تنظیم کننده روابط میان ارائه دهندگان خدمات و گیرندگان خدمات هستند. نقش سازمان های بیمه گر به عنوان آخرین حلقه ارتباطی در ارائه خدمات نقشی تاثیرگذار و پر اهمیت است و به همین دلیل کارشناسان بر ارائه یارانه دارو از طریق سازمان های بیمه گر تاکید دارند و معتقدند این شیوه اجرایی سبب می شود یارانه مستقیم به دست مصرف کننده برسد و با واقعی شدن قیمت ، بسیاری از معضلات موجود از جمله پدیده قاچاق داروهای یارانه ای از میان برود.
از طرف دیگر صرفه جویی حاصل از این کار می تواند برای کاهش قیمت این داروها و حتی تحت پوشش درآوردن دیگر داروها صرف شود. در نظر داشته باشیم که یکی از مشکلات مهم در مورد داروهای یارانه ای این است که طی سالهای اخیر با وجود افزایش 15 درصدی قیمت داروهای بیماران خاص در بازار جهانی ، بودجه یارانه دارو در کشور افزایش نیافته است. پس باید به دنبال راهکارهایی برای استفاده بهینه از آن باشیم.