نبرد فرهنگی در گیشه

فجرِ خندان
سال 96 اتفاق جالبی در گیشه سینمای ایران افتاد و هر پنج فیلم پرفروش سال، کمدی بودند؛ نهنگ عنبر2 سلکشن رویا، گشت 2، آینه بغل، خوب بد جلف و اکسیدان.
با این‌که ممکن است عجیب باشد و فضای هیچ کدام از این فیلم‌ها با حال و هوای غالب جشنواره فیلم فجر سنخیت نداشته باشد، اما دو تا از این فیلم‌ها یعنی گشت‌2 و خوب بد جلف در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشتند.
خوب بد جلف ساخته پیمان قاسمخانی البته کمدی جذاب و استانداردی بود و از همان اولین نمایش در جشنواره فیلم فجر، تصور گیشه موفق آن می‌رفت. موفقیت گیشه‌ای گشت 2 هم با توجه به موفقیت گشت ارشاد، چیز عجیبی نبود.

پیشتازی فرهنگی
تا اینجا و با نگاهی به پنج فیلم پرفروش سال 98، به سهم ویژه و مهم فیلم‌های جدی و فرهنگی پی‌می‌بریم. از میان این فیلم‌ها، سهم آثار حاضر در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر، سه فیلم است: متری شیش و نیم که تا اینجا پرفروش‌ترین فیلم سال هم است، شبی که ماه کامل شد و سرخپوست که به ترتیب رتبه‌های چهارم و پنجم گیشه را در اختیار دارند. در میان این پنج فیلم پرفروش فقط دو فیلم تگزاس 2 و رحمان 1400 که به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم گیشه هستند، در جشنواره فیلم فجر حضور نداشتند. متری شیش و نیم ساخته سعید روستایی که در جشنواره فیلم فجر-که برنده سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شد-در اکران هم بسیار موفق عمل کرد و بار دیگر نشان داد می‌توان فیلمی ساخت که رضایت همزمان مردم و منتقدان را در پی داشته باشد.
شبی که ماه کامل شد، ساخته نرگس آبیار و سرخپوست، ساخته نیما جاویدی هم که از بهترین و متفاوت‌ترین فیلم‌های جشنواره سال گذشته فیلم فجر بودند و با تحسین منتقدان روبه‌رو شدند هم گیشه بسیار موفقی داشتند که موید پیروزی فیلم‌های جدی و فرهنگی است. استاندارد و جذابیت این آثار در کنار مضمون و محتوای قابل تامل، رمز موفقیت این آثار در ارتباط با طیف وسیعی از مخاطبان است.

نبرد با هزارپا!
سال گذشته هم سال خوبی برای فیلمسازان و فیلم‌های جدی و فرهنگی در گیشه بود و گرچه شاهد پیشتازی و رکوردشکنی کمدی هزارپا بودیم، اما فیلم‌های حاضر در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر هم حضور موفقی در گیشه داشتند. لاتاری، ساخته محمدحسین مهدویان و به وقت شام، ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا رتبه‌های سوم و پنجم گیشه سال 97 را به خود اختصاص دادند. حتی فیلم کمدی مصادره، ساخته مهران احمدی هم که دومین فیلم پرفروش گیشه بود، یکی از فیلم‌های حاضر در جشنواره فیلم فجر بود.
استقبال از فیلم‌هایی مثل لاتاری و به وقت شام که حرف‌ها و دغدغه‌هایی جدی داشتند، در حضور برخی فیلم‌های نازل و ضدفرهنگی، امیدواری‌هایی را به وجود آورد.

آبروداری یک نماینده
همان‌طور که اشاره شد، سهم فیلم‌های حاضر در جشنواره فیلم فجر در میان آثار پرفروش سال، در سال‌های اخیر روند رو به رشدی داشته و هرچه به عقب‌تر می‌رویم، سهم اندک آن در گیشه موفق به چشم می‌آید؛ به طوری که در سال 95، فقط یک فیلم جشنواره سی و چهارم فجر در میان پنج فیلم پرفروش سال برای خود جایی دست و پا کرد، آن هم در رتبه پنجم: ابد و یک روز ساخته سعید روستایی که در جشنواره فیلم فجر بهترین فیلم مردمی شده بود. چهار فیلم نخست گیشه سال 95 از این قرار بود: فروشنده، من سالوادور نیستم، 50 کیلو آلبالو و سلام بمبئی که هیچ‌کدام در جشنواره فیلم فجر حضور نداشتند.

با سپاس از امرا... خان و فتح‌ا... خان!
دعوای امرا... خان و فتح‌ا... خان در ایران‌برگر، تنها نماینده سی و سومین جشنواره فیلم فجر میان پنج فیلم پرفروش سال 94 بود و در کمرکش جدول، رتبه سوم گیشه را به خود اختصاص داد. دیگر رتبه‌های پرفروش‌ترین فیلم‌های سال که در جشنواره فیلم فجر حضور نداشتند، عبارتند از: محمد رسول‌ا... (اول)، نهنگ عنبر (دوم)، در مدت معلوم (چهارم) و گینس (پنجم).
ایران‌برگر ساخته مسعود جعفری‌جوزانی، گرچه نظرات چندان مثبتی در جشنواره دریافت نکرد و توقع بسیار بیشتری از آن می‌رفت، اما چراغ جشنواره را در میان پرفروش‌ترین آثار سال 94 روشن نگاه داشت و از این نظر قابل اشاره است.

علی رستگار
سینما