رشد کریستــالی

در سال‌های اخیر و به‌ویژه از آغاز دهه 90، تکاپوهای موثری درباره سینماسازی و سالن‌سازی اتفاق افتاده و شاهد رشدی هم در این خصوص بوده‌ایم، اما هنوز تعداد سالن‌های سینما در کشور، با وضعیت مناسب فاصله‌ای بعید و فراوان دارد و در مقایسه با کشورهای صاحب سینما و پیشرفته هم که به‌هیچ‌وجه حرفی برای گفتن نداریم.
معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی سازمان سینمایی در ادامه تهیه گزارش‌های خوب و کاربردی و آماری، به‌تازگی گزارشی درباره وضعیت سالن‌های سینما در کشور در سال 97 منتشر کرده است. در صفحه سینمای جام‌جم امروز، نگاهی گذری و تحلیلی داریم به برخی داده‌ها و اطلاعات گزارش مذکور. البته در این میان سری هم به سامانه جامع اطلاعات سالن‌های سینمای ایران زدیم. شما هم می‌توانید برای اطلاعات بیشتر و کامل‌تر و وضع نه چندان امیدوارکننده تعداد سالن‌های سینما در کشور، جست‌وجو و ماحصل این تحقیقات و پژوهش‌ها را مطالعه کنید.
تعداد محل‌های نمایش فیلم
همان‌طور که در همان گزارش معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی اشاره شده، یکی از شاخص‌های توسعه فرهنگی، تعداد تماشاگران سینما در طول سال است. همچنین اعتقادی وجود دارد مبنی براین‌که وجود و تعدد سالن‌های سینما منجر به رونق سینما در کشور می‌شود، البته به شرطی که خود فیلم‌ها هم عناصری برای جذابیت و کنجکاوی و رضایت مخاطبان داشته باشند. اگر همین گزاره‌ها را مبنا و یکی از مصداق‌های توسعه فرهنگی در ایران بدانیم، متاسفانه چندان اوضاع خوب به نظر نمی‌رسد، چون تعداد کل سینماهای کشور به هیچ وجه کافی نیست و کفاف جمعیت کنونی را نمی‌دهد. به عبارت دیگر، باوجود رشد سینماسازی و سالن‌سازی در کشور و در این چند سال اخیر و جدی‌تر گرفتن بحث پردیس سازی و احداث سینماهای مجهز و چند سالنه، به نسبت گذشته و سال‌های دور، در زمینه تعداد سالن سینما حتی عقبگرد هم داشته‌ایم و به نظر هم نمی‌رسد تا آینده نزدیک هم به لحاظ کمیت، به گرد پای تعداد سالن‌های سینما در گذشته برسیم.
در گزارش مذکور، به کل محل‌های نمایش فیلم توجه شده است تا بلکه تا اندازه‌ای به اندازه سالن نبودن سینما در کشور را کمتر جلوه دهد. در پایان سال 97، فقط 231 سالن سینما در کل کشور وجود داشت که به نسبت جمعیت 80 میلیونی ایران، آماری فاجعه‌بار و بسیار ناامیدکننده است. با این حال تا حدودی مکان‌های دیگر نمایش فیلم مثل مجتمع‌های فرهنگی، سالن، فرهنگسرا و سینماهای سیار هم به مدد سینماهای موجود آمده‌اند. در پایان سال 97، 231 سینما، 83 مجتمع فرهنگی، 9 سالن، 18 فرهنگسرا و 9 سینمای سیار در کشور داشتیم که به احتمال فراوان، این عدد و ارقام هنوز هم پابرجاست.
این داده‌ها که به شکلی واضح، فاصله‌ای زیاد با میانگین آمار جهانی در حوزه سینماسازی دارد، همچنین به شکلی قطعی مصادف با فعال‌بودن این مکان‌های نمایش فیلم نیست و ممکن است بسیاری از این فضاها، مجهز و برای تماشای فیلم مناسب نباشند و چه بسا برخی از آنها هم به دلیل فرسودگی و استقبال‌نکردن تماشاگران در آستانه تعطیلی باشند.
نسبت جمعیت به سینما
در گزارش معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی، شاهد چند نمودار هستیم که بیانگر واقعیت‌های موجود در زمینه تعداد سالن‌های سینما در کشور است. براساس آمار جمعیتی، نسبت جمعیت به سینما در کشور برابر با 234388 نفر و درخصوص سالن‌ها برابر با 134104 نفر است. این ارقام نشان از رشد 5 و 4 درصدی در عنوان سینما و سالن در سال 97 نسبت به سال 96 دارد و 76 سالن به تعداد سالن‌های کشور اضافه شده است. هرچند این تنها رشد ظاهری نسبت به سال‌های اخیر است، وگرنه در مجموع و باتوجه به مقایسه تعداد سالن‌های سینما در گذشته و سال‌های دور، نه‌تنها رشد و افزایشی اتفاق نیفتاده، بلکه حتی شاهد جمود در زمینه تعداد سالن سینما هستیم.
تجمع و پراکندگی
باوجود این‌که جریان سینماسازی و پردیس‌سازی، در این چند سال اخیر وارد فاز جدی‌تری شده، اما این رویه فقط محدود و منحصر به برخی استان‌ها بوده و موج این تغییرات و کارهای مثبت به بسیاری از مناطق کشور نرسیده است. از مجموع 31 استان، 17استان از این افزایش سالن سینما و تغییرات بی‌بهره بوده‌اند و تغییراتی در وضعیت تعداد سالن‌های آنها پیش نیامده است. به عبارتی تغییرات سال 97 در 45 درصد استان‌های کشور صورت گرفته و 55 درصد استان‌ها هم از این اقدام بی‌بهره بوده‌اند.
اما نکته مهم‌تر و تاسف‌بارتر، نسبت و تعداد شهرها و مناطق دارای سینما و بدون سینماست که نشان‌دهنده بی‌توجهی محض مسؤولان و مدیران متولی در زمینه سینما و مدیران فرهنگی استانی به این مقوله است. ضمن این‌که آن استان‌ها و مناطق محروم که اتفاقا بیش از دیگر نقاط پیشرفته، نیازمند وجود سینما و مکان‌هایی برای دریافت محصولات فرهنگی و هنری و سرگرم‌کننده همچون فیلم هستند، کمترین امکانات را در این زمینه ندارند. درواقع نبود سینما، خود یکی از قطعات تکمیل‌کننده پازل محرومیت در آن مناطق هستند. از مجموع 1221 شهر، فقط 193 شهر دارای سالن سینماست و 1025 شهر در کشور وجود دارد که حتی یک سالن نمایش فیلم هم ندارند، پردیس و سینما که پیشکش.

محرومیت سینمایی استان نوید محمدزاده

نوید محمدزاده که این سال‌ها و روزها، یکی از موفق‌ترین و محبوب‌ترین بازیگران سینمای ایران است و زاده مهران ایلام است، اما متاسفانه همشهری‌ها و هم‌ولایتی‌های این بازیگر، از داشتن حتی یک سینما محروم هستند!
کل استان ایلام فقط یک مجتمع دارد که در آن فیلم نمایش می‌دهند. زنجان، سیستان و بلوچستان، چهارمحال و بختیاری، اردبیل، خراسان شمالی، قزوین و کهگیلویه و بویراحمد از دیگر استان‌هایی هستند که کمترین تعداد سالن سینمایی در کشور را دارند.
گرچه خبر ساخت 403 سالن سینما با گنجایش 79303 صندلی در کشور، خوش و امیدوارکننده است، اما وقتی این حجم از جمعیت و منطقه و شهر بدون سینما در کشور و «نابرابری در توزیع امکانات در نقاط مختلف کشور» را می‌بینیم، این امید تا حد زیادی کمرنگ به نظر می‌رسد و نشان می‌دهد هنوز جای کار زیادی در این زمینه وجود دارد.

امید رحمانی

سینما