در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با شنیدن چه صداها و بوهایی باید به بروز اشکال در اجزای خودرو مشکوک شد؟
دیاگ با گوش و بینی!
بیشتر آدمها در استفاده از خودروی شخصی عادت دارند فقط پشت فرمان بنشینند، استارت بزنند، برای رانندگی پدالهای کلاچ و گاز و ترمز را زیر پایشان فشار بدهند و هر از گاهی برای حرکت بهتر خودرو دنده را هم عوض کنند! نه نگاهی به نشانگرهای آمپر میکنند و نه حواسشان به سر و صداها یا بوهای مشکوکی است که ممکن است از خرابی اجزا یا عملکرد ناقص قطعهای در خودرو خبر بدهد. نتیجه هم این میشود که ناگهان یک جای مسیر خودرو از کار میافتد و آن وقت در اوج درماندگی باید منت تعمیرکارهای سیار را بکشند، آن هم با چه قیمتهایی برای دستمزد!
مکانیکهای قدیمی بر این باورند اگر خودرویتان را بشناسید و به تغییرات ناگهانی و نشانههای متفاوتی که ممکن است رخ دهد توجه کنید، آن وقت خودروی شما عمر بیشتری خواهد داشت و سالمتر خواهد ماند. در واقع اگر از صداهای ناهنجار، بوهای نامطبوع و به طور کلی نشانههای ساده خودرو اطلاع داشته باشید، میتوانید خیلی زود جلوی بسیاری از خرابیها را بگیرید و اجازه ندهید هزینههای هنگفت تعمیرات گریبان شما را بگیرد. مثل زمانی که با دستگاه دیاگ خودرو را عیبیابی میکنید، با توجه به یکسری علائم ظاهری نیز میتوانید پی به عیوب احتمالی خودرو ببرید.
1. بوی بنزین خام
این بو که به خامسوزی نیز مشهور است، دقیقا مشابه عنوان و تعریفش به دلیل احتراق ناکامل سوخت در محفظه احتراق خودرو به مشام خواهد رسید. در واقع اگر میزان پاشش سوخت توسط کاربراتور یا انژکتور به داخل منیفولد ورودی زیاد باشد و شمعها و برق خودرو قدرت کافی برای به وجود آوردن جرقه مقتضی را نداشته باشند، ژیگلور کاربراتور گشاد شده باشد، کاربراتور تنظیم نباشد یا در خودروهای انژکتوری ایسییو (ECU) ایراد خاصی داشته باشد، این بو به مشام شما خواهد رسید. البته یکی دیگر از دلایلی که موجب انتشار این بوی نامطبوع میشود، استارت صبحگاهی هنگامی است که موتور خودرو برای مدتی طولانی سرد بوده است؛ زیرا در این شرایط در خودروهای کاربراتوری و انژکتوری، موتور برای بهتر گرم شدن و کاهش استهلاک در کارکرد سرد در حالت ساسات قرار میگیرد و سوخت بیشتری به داخل سیلندر پاشیده میشود.
2. صدای هور هور از سمت چرخ
در ساختار سیستم انتقال قدرت یک خودرو برای این که چرخها بتوانند آزادانه به حرکت و چرخش بپردازند، از بلبرینگ استفاده میکنند. این بلبرینگها که در انواع و روشهای مختلف در این بخشها به کار میرود اساسا و اصولا عمری مشخص دارد. یعنی بعد از مدتی نیاز به تعویض پیدا کرده و در صورت عدم توجه به آن خرابیهای وسیعتری را به بار میآورد. اما چگونه توجه کنیم؟! در حالت عادی و وقتی که خودروی شما در سلامت کامل است هیچ صدای خاص و اضافهای از سوی چرخها به گوش نمیرسد. اما زمانی که بلبرینگ هر یک از چرخها دچار نقص شود، صدای زوزه و هُرهُر از سمت چرخ مربوطه به گوش میرسد که در این صورت باید سریعا اقدام به تعویض بلبرینگ با نمونه مرغوب کنید.
3. بوی روغن سوخته
این بوی نهچندان مطبوع که معمولا با دود آبیرنگ همراه است به معنای راه پیدا کردن روغن موتور به محفظه احتراق و سوختن روغن در سیکل احتراق پیشرانه است. دلایل متعددی میتواند به بروز این مشکل منجر شود. شایعترین حالت ممکن، ضعیف شدن رینگهای دور پیستون است که به دلیل استفاده از فیلتر هوای نامرغوب، روغن موتور بیکیفیت، اعمال فشار بیش از اندازه و حساب نشده به موتور، تعویض دیرتر از موعد روغن موتور و مسائلی از این قبیل پیش میآید. همچنین ضعیف شدن یا خشک شدن لاستیکهای ساق سوپاپ نیز از جمله دلایل روغنسوزی خودرو هستند.
4. صدای جیغ تسمهها
حتما در بسیاری از خودروها بهویژه محصولات تولید داخل (که متاسفانه لوازم غیرمرغوب بیشتری در آنها بهکار برده میشود) دیدهاید که هنگام استارت موتور و چند ثانیه نخست روشن شدن، صدای جیغی از سمت پیشرانه به گوش میرسد که این صدا بهخاطر شل بودن یا نامرغوب بودن تسمه دینام خودرو است. در واقع اگر فنر تسمه سفت کن یا هرزگرد دینام بهخوبی عمل نکند، تسمه در ابتدای چرخش فولیها به دلیل وجود نداشتن اصطکاک کافی جیغ میکشد و پس از چند ثانیه این صدا قطع میشود و موتور به حالت عادی خود باز میگردد. همچنین اگر فولیها دچار مشکل بوده یا کج باشند نیز در بسیاری موارد چنین ایرادی پیش میآید. ضمن این که تسمههای نامرغوب با مواد ضعیفتر نیز میتواند چنین مشکلی را به وجود آورد. همچنین گریپاژ کردن فولیهای هرزگرد هم میتواند دلیلی برای جیغ کشیدن تسمه باشد.
5. صدای زوزه هنگام چرخش فرمان
در خودروهایی که از سیستم کمکفرمان هیدرولیک بهره میبرند با بالاتر رفتن کارکرد خودرو این موضوع بسیار شایع است. در واقع سیستم هیدرولیک فرمان نیز همچون هر سیستم هیدرولیک دیگری با فشار روغن عمل میکند و برخلاف عقیده بسیاری از افراد سنتیتر، روغن جعبهدنده و سیستم هیدرولیک باید به صورت ادواری (حداقل هر 50 هزار کیلومتر یکبار) تعویض شود و همچنین سیستم پمپ هیدرولیک نیز در هر 100 هزار کیلومتر کارکرد به یک بازدید و اورهال و تعویض اورینگها و واشرها نیاز دارد تا عمری طولانیتر و مخارج نگهداری کمتری داشته باشد. اگر پمپ هیدرولیک خودروی شما دچار مشکل شود و مسائلی مثل فرار روغن (داخلی) از بین اورینگها و... برای آن پیش آید، علاوه بر سفتتر شدن فرمان، صدای زوزه از سوی پمپ به گوش خواهد رسید که در این صورت برای ساییده نشدن قطعات داخلی پمپ هیدرولیک و به وجود نیامدن خرابیهای بیشتر، باید پیگیر تعمیر این
قطعه شوید.
6. صدای لاقلاق از زیر موتور
این که بخواهیم اصوات مختلف موتور را به طور دقیق ترجمه کرده و در متن این مقاله ادا کنیم کار بسیار سختی است! بهخصوص در مورد صداهای مختلف موتور که ناشی از خرابیهایی مثل یاتاقانزدن، شلشدن گژنپین و... باشد. اما اگر روزی صدای لاقلاق از زیر موتور به گوشتان خورد، یعنی صدایی شبیه به شل بودن یک قطعه در سیکلی دوار؛ به احتمال قوی مشکل از شلبودن گژنپین است که البته این ایراد منجر به لرزش بیش از اندازه موتور و همچنین بروز خرابیهای بسیار سنگینتر در صورت ادامه رانندگی خواهد شد. مشکلاتی همچون شکستن شاتون، ترک خوردن یا شکستن سیلندر موتور و... که در مجموع هزینههای تعمیرات بسیار بالایی دارند.
7. صدای تقتق موتور
صدای یاتاقانزدن موتور بسیار واضح و گیراست! در واقع اگر به صدای موتور یک خودروی یاتاقانزده گوش دهید، خواهید دید که چیزی شبیه به تقتق به صورت مداوم از موتور و به ویژه بخش زیرین آن به گوش میرسد که البته در دورهای بالاتر بیشتر خودش را نشان میدهد. این صدا چیزی شبیه به ضربهخوردن و ساییدهشدن دو جسم فلزی روی یکدیگر است که دلیل این امر خرابی یاتاقانها و عدم روغنکاری صحیح مهمترین قطعه دوار خودرو یعنی میللنگ است. صدای یاتاقان باید بسیار جدی گرفته شود زیرا در صورت استفاده از خودرو در این حالت، خیلی زود با معضلاتی مثل
تاب برداشتن و بریدن میللنگ، شکستن شاتون، بیرون زدن شاتون از جداره سیلندر و تخریب کامل موتور مواجه خواهد شد.
8. صدای تقتق هنگام پیچیدن
اگر جزو افرادی هستید که به هرز زدن تایر هنگام شروع حرکت و اصطلاحا تیک آف کردن علاقه دارید، باید به این موضوع توجه داشته باشید که در این صورت فشار بسیار زیادی روی پلوس خودرو وارد میکنید که این موضوع در خودروهای دفرانسیل جلو در درازمدت موجب خوردگی دندههای پلوس و هرز زدن آن بر سر پیچها خواهد شد. هرز زدن پلوس صدایی تقتق مانند دارد که اگر مدت زمان زیادی را با این وضعیت ادامه دهید، پلوس به طور کامل اصطلاحا کچل شده و بعد از آن، انتقال قدرت به سمت چرخها به صورت صحیح اتفاق نمیافتد.
9. صدای سوت هنگام ترمز
شاید این صدا را بتوانیم شایعترین و مرسومترین صدایی بدانیم که عمده رانندگان (حتی اگر فنی هم نباشند!) با آن آشنایی دارند. این صدا که در عمده مواقع آزاردهنده و نامطبوع است، چند دلیل عمده دارد. نخست جنس نامرغوب لنت است که عمدتا در مورد لوازم یدکی غیراصلی یک خودرو صدق میکند. مورد بعدی، گیرکردن یک جسم جامد مثل سنگریزه، شن یا هرچیز کوچک دیگری بین لنت و دیسک ترمز است که البته این مسأله با چندبار ترمزگیری حل میشود، اما در صورت ادامه پیدا کردن به دیسک ترمز خودرو که قطعه گرانتری نسبت به لنت است آسیب میرساند. مورد بعدی خط داشتن دیسک ترمز است که به دلیل اصطکاک نامناسب، این مسأله را به وجود میآورد. ضمن این که وجود زنگار روی دیسک ترمز نیز میتواند موجب بروز چنین صدای ناهنجاری شود. همچنین در صورت خیس شدن دیسک و لنت یا حتی گرم شدن بیش از اندازه در اثر رانندگی سریع و پرچالش نیز احتمالا شاهد چنین صدایی خواهید بود.
10. صدای چرچر دنده مُرده!
این صدا یکی از شایعترین علائم صوتی در کارکرد نادرست موتور است که برخلاف بسیاری دیگر از صداهای ناهنجار فقط هنگام خرابی به گوش نمیرسد. احتمالا بارها برای شما اتفاق افتاده که هنگام رانندگی با دندهای سبکتر از حالت معقول و بهخصوص در سربالاییها و هنگامی که روی موتور فشار اعمال میشود، یک صدای «چر چر» که به صدای سوپاپ نیز مشهور است از سمت موتور به گوش میرسد.
این صدا که به صورت تخصصی تحت عنوان «صدایناک» شناخته میشود؛ در اثر استفاده از بنزین بیکیفیت در موتورهای تراکم بالا یا مناسب نبودن دنده به گوش میرسد که به معنای وارد شدن ضربه به پیستون خودرو است. اما چه ضربهای؟ اگر سیکل کامل یک موتور چهارزمانه را به ترتیب مکش، تراکم، انفجار و تخلیه درنظر بگیریم؛ در صورتی که مخلوط سوخت و هوا سریعتر از موعد ـ یعنی در مرحله دوم که «تراکم» باشد ـ منفجر شود؛ این انفجار به پیستون و جداره سیلندر ضربه وارد میکند و محصول آن صدایی است که تحت عنوان ناک میشناسیم. صدای ناک اصولا در روزهای گرم بیشتر به گوش میرسد، زیرا دمای بالای هوای ورودی به موتور، مخلوط سوخت و هوا را برای پیش احتراقی مستعد میسازد. همچنین از آنجا که عدد اکتان به معنای میزان مقاومت سوخت در برابر احتراق خود به خود است، بنزینی که عدد اکتان پایینتر داشته باشد، شرایط بهتری را برای به وجود آمدن پدیده ناک فراهم میسازد. البته همانطور که اشاره شد، عدد اکتان بیشتر روی خودروهایی که ضریب تراکم بالاتری دارند و خصوصا از موتورهای توربو بهره میبرند تاثیر بیشتری دارد. پس بهطور کلی برای این که شاهد پدیده ناک و ایراداتی که این موضوع میتواند برای پیشرانه خودرو به وجود آورد نباشیم، بهتر است پیش از هرچیز روی بنزینی که استفاده میکنید توجه بیشتری داشته باشید و زمانی که صدای ناک به گوش شما رسید، پای خود را از روی پدال گاز برداشته یا دنده را سنگین کنید تا صدای ناک متوقف شود.
معید حمیدی
دانش
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
