روان فراموش شده

: همواره آمار متفاوتی از بیماران روانی کشور ارائه می شود برخی دست اندرکاران حوزه سلامت روان بر این باورند که حدود 21 درصد یا 15 میلیون نفر از جمعیت کشور

کد خبر: ۱۲۰۸۵۲

به نوعی بیماری روانی دچار هستند ، برخی از کارشناسان پا را فراتر گذاشته و معتقدند شیوع اختلالات روانپزشکی از این هم بیشتر است. برخی نیز این آمار را سیاه نمایی و میزان اختلالات روانی جامعه را کمتر از این می دانند. با وجود این همچنان به دلیل نادیده گرفتن سهم سلامت روان در بودجه وزارت بهداشت و عدم تحقق پوشش بیمه ای لازم در این بخش شاهد مشکلات مختلف این بیماران در کشور هستیم.

نگاه عمومی مردم ما نسبت به بیماران مبتلا به اختلالات روانی آمیخته ای از ترحم ، ترس و تمسخر است. آنها که بیماری در خانه دارند ، از وجودش شرمنده هستند و سعی می کنند از او دوری کنند. این نگرش های منفی متاسفانه محدود به عامه مردم نیست ، بلکه در افراد تحصیلکرده نیز این موضوع دیده می شود. این نگاه منفی از مهمترین موانع پیشرفت مراقبت های سلامت روان و تضمین کیفیت زندگی مناسب برای مبتلایان به این بیماری هاست.
نگرش منفی مردم و دیدگاه های برچسب زننده نسبت به تشخیص بیماری های روانی موجب مراجعه نکردن مردم به روانپزشک می شود. همچنین این نگرش منفی می تواند باعث کاهش اعتماد به نفس بیماران ، دیرکرد مراجعه ، عدم مصرف دارو و... نیز بشود. در سطح کلان نیز موجب تاثیر منفی بر سیاست گذاران و ارائه کنندگان مراقبت های بهداشتی می شود.

تعرفه های پایین

پایین بودن تعرفه روانپزشکان و خودداری سازمان های بیمه گر از قبول خدمات روانکاوی از دیگر مشکلات سلامت روان کشور است. برای درک بیشتر این موضوع کافی است نگاهی به تعرفه ها و ویزیت روانکاوی برخی متخصصان این رشته داشته باشیم. به طور مثال ویزیت روانکاوی یک بیمار مبتلا به یکی از اختلالات روانپزشکی برای مدت زمانی در حدود 20 دقیقه تا نیم ساعت مبلغی حداقل به میزان 20 هزار تومان است.
متاسفانه بسیاری از بیماران روانی به علت بیکاری ، بیمه نبوده و چون اغلب این بیماران هم توانایی پرداخت این هزینه ها را ندارند ، درمان خود را پیگیری نمی کنند.از طرفی عدم تعهد سازمان های بیمه گر درخصوص خدمات مشاوره ای باعث شده روانپزشکان هم نتوانند وقت کافی برای روانکاوی این بیماران صرف کنند و در نتیجه به نوشتن یک نسخه دارویی بسنده می کنند.

قوانین جدید در راه

در حال حاضر قوانین خاص بهداشت روان درخصوص حمایت از بیماران روانی و خانواده هایشان در کشور به صورت پراکنده بوده و نیازمند انسجام این قوانین است.

تخت های فراموش شده

بر اساس مصوبه 10 سال پیش وزارت بهداشت باید 10 درصد از کل تختهای هر بیمارستان عمومی به تختهای روانپزشکی اختصاص یابد، ولی این مساله هرگز محقق نشده است.
مهدی تهرانی دوست ، رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه تهران در این خصوص می گوید: بسیاری از مسوولان بیمارستان های عمومی کشور نسبت به اجرای این مصوبه مقاومت می کنند و علت آن نیز این است که تصور می کنند

وجود بیماران روانی در یک بیمارستان جو بیمارستان را به هم می ریزد به همین علت هنوز این دیدگاه وجود دارد که بیماران روانی باید به صورت جداگانه و ایزوله در بیمارستان های تخصصی بستری شوند در حالی که این تصویر بیش از یک قرن است که دیگر باطل شده و جایگاهی ندارد.
تهرانی دوست اضافه می کند: بسیاری از بیماری های جسمی نیز ریشه در مسائل روانی دارند و قطعا حضور روانپزشکان در بیمارستانهای عمومی به روند درمان بیماران کمک می کند

دکتر نصر اصفهانی روانپزشک و مجری پروژه قانون بهداشت روان ضمن بیان مطلب فوق می گوید: از دو سال پیش تلاش هایی برای تدوین قانون بهداشت روان آغاز شده و علاوه بر آن دو کارگاه دوروزه نیز از سوی یک تیم کارشناسی متشکل از 11 تن از متخصصان در رشته های مختلف روانپزشکی که در زمینه روانپزشکی قانونی متبحر بوده اند انجام پذیرفته است.
وی می افزاید: سپس پیش نویس اولیه قانون مذکور تدوین شده و برای نظرسنجی به تمامی دانشگاه ها ، پیشکسوتان ، شخصیت های مذهبی ، مراکز خصوصی ، انجمن های روانپزشکی ، سازمان نظام پزشکی کشور ، سازمان پزشکی قانونی ، فرهنگستان علوم پزشکی ، سازمان بهزیستی و بسیاری از مراکز مرتبط ارسال شد.
وی با اشاره به این که در این راستا از 80 نفر و تعدادی مرکز در ایران نظرسنجی انجام شده است عنوان کرد: تقریبا 75 درصد موارد در این خصوص نظرات خود را به مرکز ارسال کردند ، سپس در یک کارگروهی 10 جلسه ای نظرات کارشناسان جمع بندی شده است.

بودجه پایین

مانند بسیاری از بخش های بهداشت و درمان سلامت روان نیز در گرفتن بودجه لازم توفیق نداشته است.این مساله موجب شده در طول چند سال اخیر بیمارستان های روانی با کمبود بودجه مواجه شوند و به تبع آن کیفیت خدمت رسانی به بیماران کاهش یابد.
دکتر انوشیروان محسنی ، نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با تایید این مطلب می گوید: بیمارستان های روانی متاسفانه در کشور ما درحد استانداردهای جهانی نیست و کمک دولت هم در حدی نیست که پاسخگوی نیازهای جامعه در این زمینه باشد.
وی با اشاره به ردیف بودجه ای که دولت برای کمک به بیمارستان های روانی و سوختگی در نظر گرفته تصریح می کند: به هرحال این ردیف بودجه ای هم در حدی نیست که جوابگوی نیازمندی های بیماران روانی و سوختگی باشد

بسیاری از بیماران روانی به دلیل آگاهی نداشتن از بیماری خود به روانپزشک مراجعه نمی کنند

و از آنجا که این بیماران از اقشار ضعیف و مستمند جامعه هستند به دلیل فقر مالی و فقر آگاهی از دانش پزشکی همواره در معرض مخاطرات ناشی از دریافت نکردن به موقع دارو ، کوتاهی در مراقبت های جدی روانپزشکی و در نهایت تشدید بیماری قرار می گیرند.
نماینده مردم چالوس و نوشهر معتقد است اگر چه مجلس سال گذشته به ردیف های اعتباری مختص بیماران روانی در فصل بودجه بهداشت و درمان رقمی اضافه کرد ولی این رقم بازهم پاسخگو نیست و مجلس بر این عقیده است که باید این بیماران صد در صد رایگان درمان شوند ضمن این که در منزل مورد مراقبت و معاینه و پایش پزشکی قرار گیرند.
دکتر محسنی اضافه می کند: این قبیل بیماران باید تحت پوشش کامل قرار بگیرند و جزو بیماران خاص منظور شوند و همچنان که سال گذشته توانستیم بیماران ام اس و سرطانی را به بیماران خاص اضافه کنیم امسال هم پیشنهاد ما این است که بیماران روانی را به مجموعه بیماران خاص اضافه کنیم.

ساماندهی بیمارستان ها

بیماری های جسمانی روزانه میلیونها نفر را در سراسر جهان از میان می برند و تختهای بیمارستان ها برای بیماران جدید اختصاص داده می شود ولی درباره بیماران روانی این موضوع صادق نیست ، بنابراین ، مبتلایان به این نوع بیماری ها روی هم انباشته می شوند ، احتیاج بیشتری برای درمان سرپایی ، بستری شدن و تخت بیمارستانی به علت وجود مکرر بیماری پیدا می کنند ؛ اما در کشور ما به این موضوع توجه چندانی نمی شود. وضعیت نامطلوب بیمارستان های روانی گواه این موضوع است.
این شرایط باعث شده معاون سلامت وزارت بهداشت از ساماندهی بیمارستان های روانی در سال جاری خبر دهد. علویان می گوید: عمده برنامه های وزارت بهداشت در این زمینه مربوط به ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده در بیمارستان های روانپزشکی است. وی به ارائه خدمات بیماران روانی در منازل طی سال جاری اشاره می کند و می افزاید: سیاست وزارت بهداشت ، کاهش طول زمان بستری بیماران در مراکز درمانی است.
وی درخصوص مصوبه اختصاص 10 درصد تخت های تمام بیمارستان ها به بیماران اعصاب و روان ، می گوید: رسیدن به این مرحله مشکل است ، ولی وزارت بهداشت تصمیم دارد تخت های مازاد مراکز درمانی را به تخت های سوختگی و روانی تغییر کاربری دهد.