نامزد جمال خاشقچی کتاب خاطرات خود را منتشر کرده و این روزها به دعوت ترامپ به آمریکا سفر کرده است
درباره جمال
جمال داخل کنسولگری عربستان سعودی در استانبول شد، اما خارج نشد. خدیجه که منتظر او ایستاده بود و خود را چند قدمی ازدواج با او میدید به نزدیکترین جایگاه پلیس مراجعه کرد و ماجرا را گفت تا پرده از قتل عجیب جمال خاشقچی، یکی از فجیعترین قتلهای قرن حاضر برداشته شود. قتلی که هنوز هم عواملش آنطور که باید مجازات نشدهاند. انتشار کتاب «جمال خاشقچی، زندگی، مبارزه و اسرار» که دربردارنده خاطرات خدیجه چنگیز نامزد اوست دوباره توجهها را به این اتفاق جلب کرده است. اصل کتاب طبق مصاحبههای دو روزنامهنگار ترک با چنگیز پیش رفته و انتشار آن در کشورهای مختلف باز هم این ماجرا را به یکی از اخبار و اتفاقات مهم بدل کرده است. چنگیز حالا در آمریکا با برخی چهرههای سیاسی این کشور ملاقات میکند و اظهار نظرهایی هم درباره آنچه از ابتدای ماجرا تا امروز گذشته است، دارد. اظهارنظرهایی که ضمن معرفی کتاب به آنها هم خواهیم پرداخت تا هم روند تدریجی تاثیر کتاب را در جهان بررسی کنیم و هم ببینیم خدیجه چنگیز زنی که در صورت زنده بودن خاشقچی شاید چندان معرفی نمیشد، حالا بهعنوان یک چهره شناختهشده چه رویکردی درباره قتل نامزدش و چه اظهارنظرهایی درباره آنچه تاکنون پیش آمده دارد. چرا که او حالا اظهارنظرهای متفاوتی دارد و چند روز پیش عکس او در آغوش نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا هم منتشر شد.
ماجرای کتاب
«جمال خاشقچی، زندگی، مبارزه و اسرار» در واقع پرده از جنایت قتل خاشقچی برمیدارد و حالا نسخه انگلیسی آن هم با استقبال بسیار خوبی روبه روست. این کتاب که 5 فصل و 228 صفحه دارد، روایتی از جنایت مهم قرن حاضر را روایت میکند. چنگیز درباره کتابی که نوشته است، گفت: در کتاب «جمال خاشقچی، زندگی، مبارزه و اسرار» به زندگی نامزدم که ستون نویس روزنامه واشنگتن پست بود پرداختهام و سعی کردم به همه سوالاتی که درباره او مطرح است و همه چیزهایی که عموم مردم درباره جمال نمیدانند بپردازم.
او نوشتن این کتاب را کار دشواری نمیداند و تاکید میکند: نوشتن کتاب برای من دشوار نبود، چون تراژدی بود که بر من گذشت و روایت خودم را داشتم. بیآنکه بخواهم دنبال سند و مدرک باشم برای اثبات آنچه میگویم. این بخشی از زندگی من بود که در قالب کتاب نوشته شد. من با این درد زندگی کرده ام. نوشتن کتاب مبارزه برای داشتن دموکراسی است.
چنگیز همچنین میگوید: در این کتاب پاسخ همه سوالاتی که شما درباره خاشقچی دارید آمده است، از اندیشهها و فکرهای او تا روزهای آخر زندگی اش که او را بهعنوان یک شخص عاشق کنار خود داشتم.
روایت مصاحبهکنندگان با خدیجه
محمد عاکف ارسوی یکی از روزنامه نگارانی که در این کتاب از طریق مصاحبه با خدیجه اطلاعات لازم را جمع آوری کرده است، میگوید: خیلیها خاطرات خود را با جمال خاشقچی مطرح میکنند اما خدیجه بهعنوان نزدیک ترین شاهد میتوانست بهترین راوی باشد، هر چند برایش بسیار دشوار بود و بارها مصاحبهها را قطع کرد، اما نتیجه کار رضایت بخش شد، هر چند هنوز هم بهطور واضح حرفی زده نمیشود که بالاخره چرا جمال را کشتند و چه بر سر او آوردند.
سینان انوش دیگر مصابهگر این کتاب هم اظهار میکند: خدیجه از تجربیاتش بهعنوان یک زن در مسیری استفاده کرده که به یک مبارزهگر بدل شود. جمال هر ایدئولوژی هم که داشت نباید با چنین اتفاقاتی روبهرو میشد، در واقع هیچ روزنامهنگاری نباید با چنین اتفاقاتی روبهرو شود، از این رو کتاب را برای روشن شدن قتل او نوشتیم و بعنوان ابزاری برای مبارزه در راه دموکراسی به جهان عرضه کردیم.
و اما خدیجه...
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا هم هر چند دیرهنگام و تحت تاثیر رسانهها و واکنشهای بینالمللی به این قتل واکنش نشان داد. اما این واکنش دیرهنگام برای خدیجه چنگیز آنقدر ناراحتکننده بود که او دعوت ترامپ را برای رفتن به کاخ سفید رد کند و آن را نپذیرد. او در زمان دعوت ترامپ بیان کرده بود قصد رئیسجمهور آمریکا جلب افکار عمومی است، در حالی که خواسته او بهعنوان نامزد خاشقچی مجازات برای تمام کسانی است که در قتل وحشیانه همسرش درگیر بودهاند.
این موضعگیری خدیجه چنگیز اما چندان دوام نیاورد و او بالاخره دعوت ترامپ را پذیرفت و اعلام کرد به آمریکا میرود و بهتازگی هم تصویرش در کنار نانسی کلوسی در آمریکا منتشر شده است.
نکته عجیب و جالب دیگر آنکه چنگیز در یک سخنرانی خود جملهای عجیب درباره ملک سلمان گفته است. آنطور که رسانههای ترکیه نقل کردهاند، خدیجه چنگیز در سخنان خود گفته است: «من فکر میکنم شاه سلمان یک شخص با وجدان است.» هر چند شاید چنگیز چنین سخنانی را طی یک سیاست خاص به زبان بیاورد و برنامه خاصی داشته باشد، اما نمیتوان از این موضوع گذشت که او راهی آمریکا شده و چنین سخنانی را هم بر زبان آورده است. شاید برای قضاوت درباره عملکرد چنگیز زود باشد اما باید منتظر ماند و دید او از سفر به آمریکا تا بخشیدن عنوان باوجدان به ملکسلمان چه مسیری را طی کرده و خواهد کرد.
کجای کاریم؟
«جمال خاشقچی، زندگی، مبارزه و اسرار» در کشورهای عربی و حتی در خود عربستان سعودی منتشر شده است. کشورهای انگلیسی زبان هم ترجمه آن را به سرعت وارد بازار کتاب کردند و با اقبال خوبی هم مواجه شد. آنها در حال بررسی آنچه در کتاب مطرح شده هستند و درباره کتاب اظهار نظرها و مطالب مختلفی منتشر میکنند. آن وقت در ایران که ترکیه کشور همسایه اش محسوب میشود و عربستان هم یکی از کشورهای منطقه که روابط پرتنشی با آن دارد، هیچ خبری از انتشار این کتاب نیست. نکند کتاب در حال ترجمه است و ما بی خبر. شما خبری دارید؟
شما اتو ندارین؟
نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا و خدیجه چنگیز کنار هم عکس گرفتهاند. این عکس در رسانههای جهان منتشر شده و در فضای مجازی دست به دست میشود. در این عکس پرچمهای پشت سر این دو نفر چروک است. با خودمان گفتیم عجب! پرچم آمریکا را تا حالا چروک ندیده بودیم که دیدیم. بعد در گوگل سرچ کردیم و دیدیم کجای کاریم! بارها و بارها پرچمهای خانم نانسی در عکس چروک بودهاند. گفتیم از همین جا از او سوال کنیم شما اونجا اتو ندارین؟
زینب مرتضایی فرد
فرهنگ و هنر
گفت و گو
