هر فردی که لکنت، مشکل گرفتگی صدا و شتابانگویی دارد باید به گفتاردرمانگر مراجعه کند
صدامو داری؟
تا فرزندی نداشته باشید که مبتلا به نوعی اختلال گفتاری یا شنوایی- گفتاری باشد یا از اختلالات رشدی مثل اوتیسم رنج نبرد، نمیتوانید به اهمیت و کمک گفتاردرمانی پی ببرید.
گفتاردرمانی یا همان آسیبشناسی گفتار و زبان با افزایش سن جامعه و بروز اختلالات اکتسابی زیاد مثل تصادفات، سکتهمغزی، آلزایمر، پارکینسون و اماس و از طرفی افزایش نرخ اختلالات رشدی مثل اوتیسم و گفتاردرمانی جزو ملزومات اساسی حوزه سلامت به شمار میرود. اما نکته مهم زمان تشخیص اختلالات گفتاری در کودک و شروع به موقع گفتاردرمانی برای اثربخشی بیشتر است. به همین بهانه دکتر اتابک وثوقی، آسیبشناس گفتار و زبان و عضو هیاتمدیره انجمن علمی گفتاردرمانی در گفتوگو با جامجم مروری بر نشانههای تشخیصی اولیه اختلالات زبان و گفتار در کودکان خواهد داشت.
هر فرد کودک یا بزرگسالی که لکنت، مشکل گرفتگی صدا، اختلالات پیشرونده عصبشناختی و شتابان گویی دارد باید به گفتاردرمان مراجعه کند. چنین فردی با مراجعه زودهنگام به گفتاردرمانگران میتواند ارتباطات کلامی خود را تا حد زیادی بهبود بخشد و با افزایش اعتماد به نفس به مهارتهای ارتباطی و اجتماعی دست یابد.
اولین نشانههای مشکل گفتاری
در صورتی که نوزاد شیرخواری در مکیدن مشکل دارد یا وقتی کودک زیر یکسال، صداسازی درستی ندارد و به اسم و گفتار پدر و مادر توجه نمیکند و لبخند اجتماعی نمیزند باید به وجود نوعی اختلال گفتار در وی شک کرد .
همچنین صداسازیها، کلمهسازی یا عبارتسازیهای با تاخیر یا متفاوت از بقیه کودکان است. کودک 5/1 سالهای که گفتار معنادار ندارد یا در دوسالگی نمیتواند یک عبارت ساده و دوکلمهای را بیان کند یا کودک 5/2 سالهای که جملات ساده را بیان نمیکند یا در 5/3 سالگی گفتار واضح ندارد، باید حتما تحت بررسی در کلینیکهای گفتاردرمانی قرار بگیرد. والدین چنین کودکی باید در اسرع وقت، نسبت به بررسی و رفع مشکلات گفتاری فرزند خود اقدام کنند.
توجه به اختلال گفتاری از 2سالگی
اختلالات رشدی زبان از یکسالگی به بعد، اختلالات ارتباطی از ۹ ماهگی، اختلالات بلع از ابتدای تولد و اختلالات گفتاری از دوسالگی قابل بررسی است.
توجه داشته باشید که یک کودک ۱۲ تا ۱۵ ماهه حدود سه کلمه، ۱۵ تا ۱۸ ماهه ۲۰ کلمه، ۱۸ تا ۲۱ماهه ۶۰ کلمه و عبارتسازیهای ساده باید داشته باشد. پس هر گونه خطا یا مشکل باید توسط گفتاردرمانگر مجرب حیطه اختلالات رشدی بررسی شود. برای اختلالات اکتسابی هم که پس از ایجاد ضایعه و حوادث در حیطه گفتار، زبان درکی ـ بیانی و کلامی و نوشتاری و نیز ارتباط و بلع باید بررسی و اقدام شود.
مشکل نوشتن و خواندن در مدرسه
کودکانی که در سنین مدرسه در نوشتن و خواندن دچار مشکل هستند نیز باید از حیث مشکلات گفتاری تحت بررسی قرار بگیرند. والدین چنین کودکانی باید به اختلال یادگیری فرزندشان شک کنند و با مراجعه به گفتاردرمانگران نگذارند آنها با اختلال تلفظ به مقاطع بالاتر بروند، زیرا در سالهای بعدی دانش آموز دچار مشکلات یادگیری میشود و از همین سنین باید به فکر کودک بود.
تمرینهای گفتاردرمانی در خانه
بیشک ضروری است که تمرینهای گفتاردرمانی با کودکی که دچار اختلال گفتاری است،علاوه بر کلینیکهای گفتاردرمانی در خانه نیز بهطور مرتب به کمک والدین صورت بگیرد. این تمرینات بسته به نوع اختلال، شدت و میزان اختلال در هر کودک متفاوت است که پس از انجام بررسی و مشاورههای ضروری این تمرینات ارائه میشود.
البته طول مدت درمان، بسته به نوع اختلال از یک هفته تا چند سال در افراد مختلف متفاوت است و بسته به نوع اختلال از زمانی که در هر کدام از پارامترهای آسیبدیده یا تاخیر یافته پیشرفتی مشاهده شود، میتوان به اثربخشی تمرینات گفتاردرمانی پی برد.
گفتاردرمانی را به تاخیر نیندازید
بیشک مداخلات زود هنگام باعث کاهش طول مدت درمان شده و از هزینههای اضافی بر خانواده و جامعه جلوگیری خواهد کرد.
متخصص گفتاردرمانی به مهارتهای کلامی و زبانی کودک توجه کرده و آن را با توجه به جنبههای دیگر رشد کودک بررسی میکند. مهم آن است که والدین با مشاهده اولین نشانههای تاخیر کلامی و گفتاری به متخصص گفتاردرمانی مراجعه کنند تا درمانهای لازم به صورت زودهنگام و با اثربخشی بیشتر برای کودک آغاز شود.
به خاطر داشته باشید بنا بر بررسیهای صورت گرفته 9 تا ۱۲ درصد جامعه باید به گفتاردرمانها مراجعه کنند که مشکلات مالی و اقتصادی، مهمترین مانع مراجعه به موقع از سوی آنهاست. در حالی که اگر بیمهها حمایتهای خوبی از خدمات توانبخشی داشته باشند،مردم نیز قادر خواهند بود در امر درمان و مداخلات درمانی زودتر حاضر شوند و مداخلات درمانیشان نیز به تأخیر نخواهد افتاد .
پونه شیرازی
دانش و سلامت
گفت و گو
