درد شکم؛ خطرناک یا بی‌خطر؟!

دردهای شکمی گاهی بی‌خطر بوده و نیاز به درمان اختصاصی ندارد و خود بهبود می‌یابد و گاهی بسیار خطرناک و تهدیدکننده حیات بیمار هستند. با توجه به وجود ارگان‌های متعدد (معده، روده، عروق اصلی و حیاتی بدن، کبد، طحال، لوزالمعده، کلیه‌ها و مجاری ادراری، مثانه، پروستات و دستگاه تولید مثل زنان) در ناحیه شکم و نزدیک بودن آنها به هم و حتی بعضا وجود منشأ عصبی مشترک شاید باوجود شرح حال مناسب و معاینه دقیق بالینی، پزشک به منشا دردهای بیمار پی نبرد و به اقدامات پاراکلینیکی نظیر آزمایش و تصویربرداری نیاز باشد و حتی در موارد معدودی حتی با انجام این اقدامات نیز منشأ دردهای بیمار کشف نمی‌شود و به اقدامات تشخیصی فراتر از معمول نظیر آندوسکوپی و کولونوسکوپی و نمونه‌برداری و... نیاز است. علاوه بر اندام داخل شکمی گاهی منشأ دردهای ناحیه فوقانی شکم مربوط به بیماری‌های قلبی و بسیار مهم است و گاهی این دردها بعد از انجام اقدامات تشخیصی به استرس‌ها و بیماری‌های اعصاب و روان نسبت داده می‌شود. گرچه شاید هر دردی در ناحیه شکم نیاز به مراجعه به مرکز درمانی نداشته باشد، ولی شناخت علائم خطر می‌تواند برای تشخیص و مراجعه به پزشک کمک‌کننده باشد. این علائم با تب، استفراغ مکرر، تورم شکم، اسهال طولانی یا خونی، زرد شدن رنگ پوست یا چشم، درد شکم و تنگی نفس همراه است.
علاوه ‌بر این موارد، شرایطی نیز وجود دارد که درد شکم می‌تواند بیانگر عوارض خطرناکی باشد و مراجعه به مراکز درمان را اجتناب‌ناپذیر می‌کند؛ مثلا خونریزی و لکه‌بینی همراه درد شکم در خانم باردار، دل‌درد و نامنظم شدن یا به تعویق افتادن عادات ماهیانه زنان و درد شکم در افراد دیابتی که کنترل مناسب قند خون ندارند، درد شکم پس از گزش حشرات و درد طولانی‌مدت براثر ضربه‌ای که به شکم وارد شده است.
در دردهای مزمن شکمی نیز کاهش وزن بدون علت اخیر و کم‌خونی همراه درد شکم در سنین بالا، می‌تواند زنگ خطری برای بدخیمی‌های گوارشی باشد.

دکتر سید میثم یکه سادات

متخصص طب اورژانس