در جستجوی انرژی

: در منطقه ای که زادگاه استفاده از نیروی آب و باد بود و دستگاه ها و ماشین های آبی گوناگونی هم به همین منظور در آنجا ساخته شده بود ، حتی پیش از ظهور اسلام نیز توجه زیادی به ابداع دستگاه ها و وسایل زیرکانه مبذول می داشتند.

کد خبر: ۱۱۹۷۵۸

این فعالیت با ظهور و گسترش تمدن اسلامی به اوج خود رسید و چرخاب ها به صورت جزئ تفکیک ناپذیری از فرهنگ اسلامی درآمد. اطلاعات بسیار کمی از این بخشها در دست است به طوری که آن را حفره تاریک تاریخ فناوری دانسته اند.
تردیدی نیست که رساله المرادی می تواند یکی از همین کشفیات نویدبخش باشد ، البته اگر نسخه کاملی از آن به دست آید! در قیاس با کتابهای برادران بنوموسی ، المرادی ، رضوان ، الجزری و تقی الدین که همه دارای تصویرهایی روشن و قابل بررسی هستند، تصاویر فصل گمنام تقریبا نامفهوم و درک ناشدنی به نظر می رسند.
این مساله مسلما به دلیل آن است که نسخه بردارها اطلاعی از موضوع نداشته اند و مزید بر این ، شش قرن فاصله نسخه اصلی را از رونویسی هایی که به دست ما رسیده ، جدا می کند. به این ترتیب ، روشن است که در نسخه برداری های متعدد به وسیله کاتبانی ناآشنا به مسائل فنی و تخصصی ، انحراف ها و اشتباهاتی در طرحها و تصویرها راه می یابد.
استفاده از حرکت دائمی یکی از روشهای طبیعی و معمول در فناوری اسلامی بوده است و نشان از وسواس خاص دارد که در کاربرد انرژی موجود به کار می بستند. در هند ، بهاسکارا در 1150 میلادی چرخابی با حرکت مداوم را توصیف می کند که شبیه به یکی از شش چرخاب دستنویس های عربی یاد شده است. توصیف فنی 16 نوع ماشین مورد بحث به زبان عربی دقیق و حساب شده است.
بنابراین ، وجود یک یا دو ماشین دارای حرکت مداوم در متن هندی یاد شده لزوما به این معنا نیست که انتقالی از یک فرهنگ به فرهنگ دیگر رخ داده است. ولی انتقال به سوی غرب قطعی به نظر می رسد و جای شک و تردیدی باقی نمی گذارد. واقعیت این است که چرخاب های دارای حرکت مداوم تا اوایل قرن حاضر نیز مورد توجه دانشمندان و مهندسان غربی بود.
در عمل ، موضوع به قدری جدی گرفته می شد که کنجکاوی بعضی شخصیت های برجسته و حتی دولتها را نیز برمی انگیخت. ماشین دارای حرکت مداوم در واقع به معنای دستگاهی است که بدون منبع نیروی خارجی کار مفید انجام می دهد و در بعضی از موارد ، داده های دستگاه بیش از ستانده های آن است. این گونه طرحها تا دوره های اخیر نیز در اروپا مورد توجه قرار داشت و تازه در حدود صد سال پیش بود که این اصل گریز از مرکز به وسیله جورج لیپتون در انگلستان به کارگرفته شد.