یادداشت
ایران پسا 40 سالگی
40 سالگی نقطه آغاز بلوغ انقلاب است و نظام جمهوری اسلامی ایران جریانها و برهههایی را از سر گذرانده که به این کمال رسیده است. طبعا در چنین شرایطی و در دوره پسا 40سالگی و برای پاسداشت دستاوردهای آن باید به فکر راهبردهایی باشیم که باعث تثبیت بیشتر آرمانهای انقلاب باشد. به نظر میرسد برای رسیدن به چنین جایگاهی باید در برخی شیوهها تجدید نظر کرد.
اندیشه انقلاب دربرگیرنده آرمانها و ارزشهایی از جنس ایرانی و اسلامی است و محتوایی چون عدالتخواهی، استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی را دربر میگیرد. اما در 40 سال گذشته شاهد انحرافاتی بودیم که باید آن را اصلاح کرد. شکی نیست جهت کلی انقلاب درست بوده و ما دستاوردهای عظیمی را به دست آوردهایم. دستاوردهای کلی انقلاب را میتوان به دو بخش مادی و معنوی دستهبندی کرد. در بخش دستاوردهای توسعهای انقلاب تاکنون گزارشهایی مختلف از پیشرفتها و تلاشهای صورتگرفته برای ساخت زندگی بهتر مردم ایران ارائه شده است. بهبود شرایط زندگی مردم ایران با پیشرفتهایی در زمینههای مختلف علمی، آموزشی، خدمترسانی، فناوری، بهداشتی و درمانی و ... حاصل شده است. در بحث معنوی شاید بتوان مهمترین دستاورد انقلاب را حس خوداتکایی و استقلال دانست و همین حس بوده که باعث شده نظام جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای منطقهای و بینالمللی موفق عمل کند. توجه بیش از پیش به عرصههای معنوی انقلاب حتی در بهبود شرایط مادی کشور هم موثر است. در این حوزه توجه به استقلال کشور میتواند گره از بسیاری از مشکلات اقتصادی و مادی مردم بگشاید. اما با وجود اهمیتی که این بخش دارد متاسفانه در سیر برههها و تحولات نظام جمهوری اسلامی ایران شاهد خللهایی بودیم که بیشتر از ذهنیت غربگرایانه برخی مدیران در عرصه فکر و عمل ناشی میشود. تبلیغ غربگرایی و این که غرب را به عنوان مرکزی برای رسیدن به توسعه بدانیم درست در نقطه مقابل آرمانهای استقلالطلبانه ما قرار دارد. بنابراین در پسا 40 سالگی باید به سمتی برویم که حس خوداتکایی و پارادایم «ما میتوانیم» بیش از گذشته مورد توجه و اهتمام مدیران و مردم ایران قرار گیرد. رسیدن به چنین ذهنیتی حتما باعث تبلور کرامت ایرانی خواهد شد. در بحث دستاوردهای مادی و توجه به خوداتکایی شاهد بودیم که در برخی حوزههای مادی مثل صنایع دفاعی و پیشرفتهای پزشکی که حاوی نگاه بومی بودند در لبه فناوری و علم دنیا حرکت میکنیم. بنابراین مهم ترین استراتژی پسا 40 سالگی برای امتداد و تثبیت بیش از پیش دستاوردهای معنوی انقلاب را میتوان دور کردن از غربگرایی و توجه بیش از گذشته به خوداتکایی و استقلال دانست.
دکتر احمد نادری
مدیر گروه مردمشناسی دانشگاه تهران
گفت و گو
