ریشه های سرطان کمبود دارو

بعد از او با مدیرعامل موسسه‌ای حرف زدیم که کارش برآوردن آرزوهای کودکان مبتلاست، کسی که از خانواده‌های تحت پوشش شنیده بود بعضی از داروهای شیمی‌درمانی کمیاب شده. او می‌گفت چون دارو کمیاب شده هلال احمر بچه‌ها را گذاشته در لیست نوبت و چون دریافت دارو نوبتی شده درمان هرکدام از بچه‌ها چند هفته‌ای به تعویق افتاده، بعد او ما را ارجاع داد به مادر رضا، پسرکی ده ساله که تا به حال سرطانش سه بار عود کرده و این بار که شیمی‌درمانی‌اش کامل شود باید پیوند مغز استخوان بگیرد. رضا خودش گوشی را برداشت، بچه خوش سر و زبانی است. او، آن قدر جدی درباره بیماری‌اش حرف می‌زند که دلت می‌گیرد و نمی‌توانی از ته دل برایش آرزوی سلامت نکنی. رضا گفت داروهایم پیدا نمی‌شود و از بهبهان تا اهواز که دنبالش می‌رویم هربار در ماشین سرم درد می‌گیرد و به تهوع می‌افتم،‌ بعد هم که داروها پیدا نمی‌شود، ناراحت از این همه سختی کشیدن برمی‌گردیم به خانه.

مادرش گوشی را می‌گیرد، حرف او حرف‌های رضاست، داروهای او از عید به این طرف کمیاب شده طوری که آمپول وینکریستین که اصلا نیست و قرص سیکس ام پی هم سخت پیدا می‌شود. مادر رضا خسته از دوندگی‌هایش برای دارو، می‌گوید: آنقدر هزینه رفت و آمد داده‌ایم که دیگر از توانمان خارج است و چون پولی برای آمدن به تهران و اقامت نداریم قرص‌های تاریخ مصرف گذشته را به رضا می‌دهیم.

رد پای شرکت‌های دارویی

از خوزستان برگشتیم به پایتخت و کمبودها در تهران را از چند متخصص درمان سرطان پیگیر شدیم که همگی با کمی اختلاف نظر گفتند فعلا بیشتر داروها البته از نوع داخلی‌اش در دسترس است. شگفت این که هیچ‌کدام آنها از آینده مطمئن نبودند. پس دوباره از تهران دور شدیم و این بار با کرمانشاه تماس گرفتیم، با پزشکی در یکی از بیمارستان‌های دولتی مرکز استان. حرف این پزشک با همکاران تهرانی‌اش البته فرق داشت، او می‌گفت مدتی است برخی داروها (بخصوص داروهای سرطان پروستات، تومورهای مغزی و تومورهای بافت نرم و استخوان) سخت به دست مردم می‌رسد و برخی داروها در بازار نیست، پس بناچار با داروهای جایگزین سر می‌کنیم که البته می‌دانیم تاثیرشان آنی نمی‌شود که می‌خواهیم. او بحث را کشاند به شرکت‌های دارویی، به طلب‌هایشان از داروخانه‌ها و دانشگاه‌ها و کلا وزارت بهداشت، به این که شرکت‌های دارویی گفته‌اند تا همه یا بخشی از طلب‌هایشان تسویه نشود خبری از دارو نیست. او می‌گفت هربار که بخشی از این بدهی‌ها صاف می‌شود شرکت‌های دارویی چند پارت دارو ارسال می‌کنند که البته کفاف مدت کوتاهی را می‌دهد و این زخم مزمن دوباره سر باز می‌کند. حرف‌های این پزشک ما را یاد گفته‌های روزهای پایانی مرداد امسال رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران انداخت که می‌گفت متأسفانه دارو در کشور موجود است، ولی برخی از آنها در انبارهای شرکت‌های دارویی است به این امید که گران‌تر فروخته شود.

کمبود نیست، توزیع خوب است

قضاوت درباره کمبود داروهای درمان سرطان در این گزارش اسیر یک مثلث است، دو ضلعش مردم و پزشکان که وصفشان را گفتیم و ضلع سوم، سازمان غذا و دارو که نگفته وصفش پیداست. وقتی می‌خواستیم شماره تلفن کیانوش جهانپور، سخنگوی این سازمان را بگیریم تقریبا همه ما که دور میز جامعه روزنامه جام‌جم نشسته‌ایم حدس می‌زدیم او حرف آن دو ضلع مثلث را تایید نکند.

آقای سخنگو، مصاحبه که شروع شد درباره کمبود برخی اقلام دارویی بیماران سرطانی گفت که همه کشورهای جهان فهرست کمبود دارویی دارند که این فهرست سیال است و در برهه‌های زمانی متفاوت نوع و میزان کمبودهایش فرق می‌کند. او گفت درکشورما نیز این لیستِ سیال وجود دارد و در آن برخی انگشت‌شمار داروهای شیمی‌درمانی نیز دیده می‌شود. او ادامه داد با این که تحریم‌های آمریکا وجود دارد و فشار می‌آورد، اما اقتصاد دارو در کشورمان به نسبت مقاوم است و از این تحریم‌ها آن‌طور که آمریکا می‌خواهد ضربه نمی‌بیند. او حتی خبری خوش داد که با سیاست‌های اعمال شده و تمهدیدات اندیشیده شده، وضعیت بازار دارو در آینده حتی از قبل هم بهتر خواهد شد.

جهانپور که روی فاز مثبت سخن می‌گفت شائبه‌هایی را که به احتکار دارو در شرکت‌های دارویی اشاره دارد نیز رد کرد و گفت شاید چند مورد محدود تخلف وجود داشته باشد، ولی چون فرآیند توزیع دارو و ایجاد توازن در بازار دارویی کاملا تحت کنترل سازمان غذا و داروست باید گفت توزیع نشدن عمدی دارو توسط شرکت‌های دارویی به‌هیچ‌وجه عمومیت ندارد.

حالا شما قضاوت کنید حرف‌های مردم، پزشکان و سازمان غذا و دارو را چطور باید کنار هم گذاشت که نتیجه‌اش منطقی باشد. از منطق که بگذریم البته به درد می‌رسیم، درد مبتلایان به سرطان، درد بچه‌هایی مثل رضای 10 ساله درخوزستان که برای زنده ماندن دارو می‌خواهد، آن هم همین الان، بدون فوت وقت.

ذخیره‌سازی مناسب دارو و مواد اولیه

غلامرضا اصغری رئیس سازمان غذا و دارو: در حال حاضر آمریکایی‌ها ادعا می‌کنند که دارو و مواد غذایی در لیست تحریم قرار ندارد، به این معنا که شرکت‌هایی که فروشنده دارو به ایران بوده‌اند، همچنان می‌توانند با کشورمان معامله کنند. البته این چیزی است که اعلام شده، اما مشکل اصلی در نقل و انتقال پول و کالا ست که به دلیل شرایط جدید تحریم‌ها مشکلاتی در این زمینه ایجاد شده، هرچند راه‌حل‌هایی پیدا کرده‌ایم تا این نقل و انتقال‌ها از طریق برخی مکانیسم‌ها اتفاق بیفتد. این در حالی است که چون از قبل مطلع بودیم که تحریم‌ها ایجاد شده و تشدید می‌شود، پیش‌بینی‌های لازم را انجام دادیم تا ذخایر کافی از داروهای مورد نیاز و بویژه مواد اولیه دارویی را تامین کنیم. به همین دلیل از بابت تامین دارو در بازار نگرانی وجود ندارد و بین شش ماه تا دو سال ذخیره در حوزه دارو و مواد اولیه داریم. در عین حال همه تلاش ما این است که هیچ فشاری به بیماران منتقل نشود.

امان از خرابی دستگاه‌ها

کمبود دارو همیشه راحت دیده می‌شود چون مردم نبودن دارو را لمس می‌کنند و خبر کمبودها خیلی زود می‌پیچد. ولی تجهیزات پزشکی که به اندازه داروها ضروری اند کمتر این شانس را دارند، مثل دستگاه‌های رادیوتراپی که این روزها اگر گرفتار خرابی شوند با گنج قارون باید تعمیر شوند. کمبود داروهای شیمی‌درمانی را که پیگیری می‌کردیم این موضوع دستگیرمان شد. این که هزینه تعمیرات و تعویض قطعات دستگاه‌های رادیوتراپی نسبت به چند ماه قبل جهشی وحشتناک کرده و بعضا هفت یا هشت برابر شده. قیمت این دستگاه‌ها چند ده میلیارد تومانی است و تا جایی که به ما گفتند یک فقره از تعمیرات این دستگاه‌ها حدود 80 میلیون تومان هزینه دارد. این هزینه‌ها از عهده بیشتر مراکز درمانی خارج است و به قول یکی از پزشکان دور نیست آن روز که به علت خرابی دستگاه‌ها و ناتوانی در تعمیرشان، مراکز رادیوتراپی یکی پس از دیگری تعطیل شوند.

مریم خباز

جامعه