ناتو در ریگا

اجلاس رهبران 26 کشور عضو ناتو از امروز در بندر ریگا ، پایتخت کشور لیتوانی گشایش می یابد.

کد خبر: ۱۱۷۵۵۲

ناتو که در سالهای پس از فروپاشی کمونیسم اولین تجربه خود را در افغانستان سپری می کند ، با چالشهای بسیاری روبه رو شده است. گسترش خشونت ها در افغانستان بیانگر ناکارآمدی راهکار نظامی ناتو برای تامین امنیت این کشور است.
دکتر آرمین امینی ، کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با جام جم بر این باور است که گسترش ناتو به شرق و مداخله در تامین صلح و امنیت بین المللی ، نقش و جایگاه شورای امنیت را که متولی اصلی برقراری صلح و امنیت در گستره جهانی است ، مخدوش می کند.

اجلاس سران 26 کشور عضو ناتو با چه اهدافی انجام می شود؛
ناتو پس از حادثه 11 سپتامبر ، تلاش کرد یک باز تعریف امنیتی کارکردی ویژه از خود ارائه کند. جالب این که پس از این حادثه و در 28 می سال 2002 دولت روسیه ، عضو شورای مشترک ناتو روسیه می شود که نقطه اوج همگرایی پوتین با این سازمان به شمار می رود.
با توجه به عضویت مسکو در این کمیته ، شاهد هستیم که ناتو در سال 2004 پس از پیوستن هفت کشور دیگر به اعضای ناتو که بیشتر کشورهای اروپای شرقی می باشند ، از واژه 26 عضو استفاده نمی کند و اصطلاح 27 عضو را به کار می گیرد که در واقع روسیه را نیز به عنوان یک عضو اصلی در نظر می گیرد. اهداف برگزاری ناتو در این اجلاس را می توان در قالب گسترش ناتو به شرق و وسیع تر شدن محدوده فرامنطقه ای آن ارزیابی کرد. در واقع ناتو برخلاف سال 1949 که بیشتر اروپا را تحت هدف پوشش قرار داده بود ، اینک یک تعریف فرامنطقه ای را مطرح می کند که خاورمیانه را نیز در برمی گیرد. بحث و گفتگو درخصوص الحاق ژاپن و استرالیا به ناتو از دیگر محورهای کاری این اجلاس خواهد بود. همچنین در این اجلاس بوش در نظر دارد تا در خصوص ورود اعضای جدید به ناتو سخنرانی کند.

باتوجه به این که ناتو در فضای جنگ سرد تشکیل شده ، آیا در دوران پسادوقطبی ماهیت وجودی این سازمان با چالش مواجه نیست؛
ناتو هم اکنون در یک مرحله گذار از هنجارهای خاص دوران جنگ سرد به سمت دوران پس از آن قرار دارد. اگرچه مقوله 11 سپتامبر به مثابه یک نقطه عطف ، فرصت زیادی برای دست اندرکاران امنیتی راهبردی ناتو در جهت سرعت به سیاستگذاری ها به وجود آورده اما روند فزاینده تهدیدات نامتقارن که بشدت نظم موجود در نظام بین الملل را که پذیرفته شده قدرتهای بزرگ است ، مخدوش می کند. همچنین باید به مباحث تئوریک که در ناتو مطرح است نیز توجه داشت . اصولا طیفی از ناتو دارای دیدگاهی برگرفته از افکار جان میرشایمر ، استفان والت و تا حدودی فرید ذکریا است که معتقدند قدرتهای بزرگ می توانند تغییر وضع موجود را در روندهای امنیت بین المللی و مقتضیات نظام بین الملل در پیش گیرند ، از آن حیث که مطلوب منافع نهادینه شده خود باشند. به نظر می رسد با توجه به روندهای امنیتی پس از 11 سپتامبر ، در درون ناتو یک اتفاق نظر درخصوص همگرایی با ایالات متحده در دستور کار امنیتی موسع تر پدید آمده است. ضمن این که تحرکات روسیه به عنوان یک دولت که معمولا از سیاست کم بیشینه (Minimax) در تعاملات بین المللی استفاده می کند از نقطه نظر ناتو دور نیست.

با توجه به ناموفق بودن آزمون جدید ناتو در افغانستان ، سیاست آتی ناتو را در این کشور چگونه ارزیابی می کنید؛
در اجلاس «ریگا» حفظ حضور ناتو در افغانستان مورد تاکید قرار می گیرد. چراکه بحث بر سر خروج از این کشور، بیانگر ناکارآمدی ناتو است. هرچند که واقعیات نشان دهنده ناموفق بودن ناتو در افغانستان است اما خروج از این کشور ، به اعتبار آن لطمات بیشتری وارد می کند. افزایش نیروهای ناتو از 11هزار نفر به 30 هزار نفر بیانگر سیاست حضور دائم ناتو در افغانستان است. افزایش راهکارهای امنیتی در افغانستان نیز مورد توجه جدی این اجلاس است.

با عنایت به تلاش ناتو برای تبدیل شدن به پلیس جهان ، آیا این هدف در تقابل با نقش شورای امنیت درخصوص اتخاذ سازوکارهای امنیت بین المللی مفهوم نمی یابد؛
اصلا افزایش کارکرد ناتو در تقابل با مقوله چندجانبه گرایی و حفظ صلح و امنیت بین المللی توسط شورای امنیت است. ناتو براساس تز نوین مدیریت جهانی امریکا از ژانویه 2001 با روی کار آمدن نومحافظه کاران بشدت تقویت شده و به نظر می رسد که گسترش ناتو به شرق و اقدامات موازی با نهادهای اصلی متولی صلح و امنیت بین المللی ، نوعی تعریف جدید از ناتو به شمار می رود.