آمدن یا رفتن؟

دربه‌دری و هجرت و فراق در اغلب آثار نویسندگان و شعرا و حکمای پارسی‌زبان بکرات دیده می‌شود و همین دربه‌دری و هجرت بوده که سعدی را، سعدی کرده و عشق و علاقه به موطن، او را دوباره به شیراز کشانده. اما بزرگان و حکیمانی هم بوده‌اند که رفته و باز نیامده‌اند و به‌دلیل بلندی و پستی‌های مملکت‌مان و تغییرات سیاسی و جدا شدن بخش‌هایی از کشورمان و استقلال تازه این بخش‌ها، اکنون صاحبانی پیدا کرده‌اند که حتی از خودشان نمی‌پرسند که رودکی و فردوسی به کدام زبان یا مولانا به چه زبانی می‌سروده‌اند؟

مسلما آثاری که به زبان مادری یک شاعر یا نویسنده یا حکیمی نوشته شده و از قرن‌ها پیش به یادگار مانده، نشان‌دهنده و بیان‌کننده هویت خالق اثر است و جای هیچ شک و تردیدی ندارد.

البته نباید فراموش کنیم که بعضی از بزرگان علوم و نجوم یا حکیمان ما به دلیل فشار و استبداد حکمای دوران خود به زبان‌های دیگری هم تسلط داشته و از سر اجبار، آثارشان را به زبان دیگری نوشته‌اند.

اما از امتیازات زبان مادری ما این است که به کشورمان می‌گوییم، مام وطن. لذا با تاکید بر زاده شده بر کلمه مام، اهمیت این موضوع را براحتی بیان می‌کنیم.

این تعلل که از قرن‌ها پیش در مرزهای جغرافیایی ما و از طرف ما سر زده، باعث شده دیگران، ادعای مالکیت بر بزرگان و اندیشمندان ما می‌کنند.

در بیشتر زبان‌های معتبر دنیا و بخصوص در زبان‌هایی نظیر پارسی یا سانسکریت یا هندی که ریشه اغلب زبان‌های دنیا که معروف به هند و اروپایی (هند و پارسی) گردیده، هویت یک فرد یا تعلق یک فرد با این جمله معین می‌گردد: «از کجا آمده‌اید؟» این آمدن یا به دنیا آمدن و پا به دنیا گذاشتن است، نشانه و مهر تعلق است که بر پیشانی هر انسانی زده می‌شود و تغییر دادن آن کاری عبث و بیهوده است.

پا به‌دنیا گذاشتن و در کجا پا به‌دنیا گذاشتن است که ملاک و همچون مهری بر پیشانی، هویت انسان را مشخص می‌کند.

مرگ حکما و بزرگان این کهن دیار که اکنون در کشورهای همجوار به خاک سپرده شده‌اند، باعث شده که دوستان و هموطنان دیروزی ما، راه غلطی را پیشه کنند و چنگال تصاحب بر شعرا و نویسندگان و حکیمانی بیندازند که آثارشان به زبان پارسی بوده که این خود حجتی است برای اصالت و هویت این بزرگان.

این کشورها که به دلیل بده و بستن‌های سیاسی در قرون گذشته از ما جدا شده‌اند باید بدین نکته توجه داشته باشند که مکان مرگ یک انسان را نمی‌توان نشانه هویت آن انسان قلمداد کرد. بلکه، پا گذاشتن بر زمین و در کجای زمین به‌دنیا آمدن است که ملاک هویت است.

جواد کراچی

مستندساز