نبرد پیچیده در ادلب

ژان ایو لودریان، وزیرخارجه فرانسه که سردمدار این تحرکات تبلیغاتی محسوب می‌شود در مارس سال جاری به دولت سوریه اخطار می‌دهد ممکن است به بهانه بهره‌‌گیری از سلاح شیمیایی سوریه را با حمله نظامی مواجه سازد و بعد از ادامه مبارزه دولت سوریه با مخالفان مسلح، حمله نظامی مورد نظر لودریان در ماه آوریل محقق شد. مخالفانی که لودریان در دفاع از آنها برخاسته بود همان اعضای گروه‌های تروریستی هستند که امروز در استان ادلب به سر می‌برند.

وی پس از حملات ماه آوریل به طور واضح بابت ورود نیروهای دولتی سوریه به ادلب به بشار اسد اخطار داده و خواهان ایجاد شرایط حضور مخالفان مسلح در مناطق شمالی سوریه و حل این مساله با پیگیری روند سیاسی شده بود.

لودریان اخیرا نیز بیان کرده است دولت بشار اسد در جنگ داخلی سوریه پیروز شده تا به این شکل در وهله نخست خواستار تقسیم استان‌های سوریه به شکل کنونی و تثبیت حضور نیروهای مخالف در استان ادلب شود و در وهله دوم در صورت هرگونه درگیری در این استان دولت سوریه را به تسویه حساب بعد از پیروزی در جنگ متهم کند.

این اظهارات در کنار صحبت‌های مشابه از سوی مایک پومپئو، فیلیپو گراندی، استفان دی میستورا و آنتونیو گوترش که با هم صدایی بی‌سابقه خود سعی در منصرف کردن روسیه و سوریه از پاکسازی ادلب دارند، نشانه‌ای از مخاطره آمیز بودن نبرد ادلب و اهمیت نتیجه این نبرد برای ائتلاف ایالات متحده است .

اما نکته پیچیده در این نبرد، وجود دو گروه مخالف سوریه با دو رویکرد متفاوت است: ارتش آزاد و تحریر الشام.

تحریر الشام که متشکل از بازمانده‌های گروه‌های تروریستی جبهه النصره، جندالشریعه، جیش خالد بن الولید و جیش‌الملاحم است علاوه بر دولت سوریه از سوی دولت ترکیه نیز مورد تهاجم واقع شده، از این رو دولت ترکیه نبرد ادلب را فرصتی استثنائی برای اضمحلال این گروه می‌داند.

لیکن از سوی دیگر این استان پایگاه ارتش آزاد است که به طور کامل مورد حمایت ترکیه بوده و در حال تثبیت اوضاع شمال سوریه طبق منافع آنکاراست.

با توجه به وسعت نبردهای اینچنینی، اساسا نمی‌توان بابت در امان ماندن یک گروه تروریستی در میان گروه‌های دیگر تضمینی ارائه کرد. همین مساله موضع ترکیه را در قبال این جنگ دچار ابهام
کرده است.

از طرفی دیگر در صورت اقدام نظامی ائتلاف ایالات متحده علیه سوریه، موضع روسیه می‌تواند سناریوهای محتمل را دچار دگرگونی سازد به نوعی که در وهله نخست اگر روسیه به حملات احتمالی کشورهای عضو ناتو پاسخ ندهد، پیام خطرناکی را برای سایر کشورهای هم‌پیمان خود مخابره خواهد کرد. اما تاکید پوتین بر لزوم نابودی تروریست‌ها در ادلب حاکی از جدی بودن این کشور در پایان دادن به حضور تروریست‌ها در سوریه است.

در پایان نیز باید یادآور شد که حتی پس از حل مساله ادلب عملا پیش‌بینی زمان پایان بحران،‌ موضوعی ناممکن است.

دکتر مانی محرابی

عضو هیات علمی اندیشکده روابط بین‌الملل ایران