هنوز یک نیمه دیگر باقی مانده

در این گزارش کتاب‌هایی را معرفی کردیم که درباره فوتبال نیستند اما فوتبال در آنها نقش مهمی را ایفا می‌کند، کتاب‌هایی با ماجراهای هیجان‌انگیز و گاهی عجیب که درست مثل زندگی واقعی همه ما پر از مبارزه‌های نفس گیرند، در بعضی از آنها برنده می‌شویم، در بعضی از آنها می‌بازیم، گاهی وقت‌ها فکر می‌کنیم برنده شدیم اما در دقیقه نود همه چیز علیه ما اتفاق می‌افتد، اما گاهی وقت‌ها هم فکر می‌کنیم باخته‌ایم، در جایی که مطقا هیچ امیدی نداریم، ناگهان همه چیز برعکس می‌شود و ما در کمال ناباوری برنده مبارزه می‌شویم و این دقیقا همان «معجزه» فوتبال است.

نبرد تن به تن در سرزمین گلادیاتورها

فوتبال علیه دشمن

نویسنده: سایمون کوپر

مترجم: عادل فردوسی‌پور

شاید تمام فلسفه این کتاب را بتوان در این جمله خلاصه کرد: «فوتبال هیچ‌وقت فوتبال نیست، این ورزش جنگ به وجود می‌آورد، انقلاب می‌کند و مورد توجه مافیاها و دیکتاتورهاست.» سایمون کوپر، خبرنگار انگلیسی نویسنده این کتاب به 22 کشور سفر کرده تا تأثیر عجیب فوتبال بر سیاست و فرهنگ این کشورها را درک کند و بتواند این کتاب را بنویسد. کوپر در کتابش از صحبت‌هایی می‌گوید که بین او و فوتبالیست‌ها، هوادارها، خبرنگارها، سیاست مدارها و حتی مافیا و گروهک‌های تروریستی انجام شده، او از دغدغه فوتبالی اسامه بن لادن می‌گوید و از این‌که هنوزهم هلندی‌ها بازی بین آلمان و هلند را ادامه جنگ جهانی دوم می‌دانند. او در فصل پایانی با عنوان «آن‌ها حالا کجا هستند؟» به سرنوشت و آینده کسانی می‌پردازد که در جریان کتاب از آنها حرف زده و با آنها ملاقات کرده است.

در این کتاب سایمون کوپر نشان می‌دهد که فوتبال تنها یک بازی نیست یک نبرد تن به تن در سرزمین گلادیاتورهاست نبردی که دو طرف حیثیت‌شان را در گرو یک بازی فوتبال می‌بینند، با این تفاوت که دیگر دعوا میان دو نفر نیست بین هزاران طرفدار است.

اختراعی که باعث نابودی بشر شد

روزی روزگاری فوتبال

نویسنده:حمیدرضا صدر

روزی روزگاری فوتبال کتابی است در رابطه با تاریخچه و ماهیت فوتبال است هرکدام از بخش‌های آن، وضعیت فوتبال در یکی از سرزمین‌های جهان را روایت می‌کند. این کتاب به قلم حمیدرضا صدر نوشته شده است. منتقد سینمایی که علاقه‌اش به فوتبال او را تبدیل به متخصص داستان‌های فوتبالی کرده است. با خواندن این کتاب می‌تواند می‌توانید تاریخ فوتبال را با همه هیجان و شکوهش مرور کنید و از تنوع تاریخچه، داستان‌ها و حتی افسانه‌های فوتبالی لذت ببرید، از نژادپرستی در فوتبال برزیل و مخالفت با حضور سیاهپوستان در تیم ملی این کشور گرفته تا دعوای همیشگی اسپانیایی‌ها و کاتالان‌ها، در این کتاب می‌توانید روی سکوها در کنار هواداران پر و پا قرص انگلیسی بنشینید، رد پای قضیه مواد مخدر و قتل را در فوتبال کلمبیا پیدا کنید یا برای هزارمین بار با هیجان ملی فوتبال ایران در مقدماتی جام جهانی 98 همراه شوید.

نیچه در صف توپچی‌ها

فوتبال و فلسفه؛ بازی زیبا و زیبایی بازی

نویسنده: تد ریچاردز

مترجم: عیسی عظیمی

اگر تا به حال موقع فوتبال نگاه کردن به این فکر افتاده‌اید که چرا این‌قدر این بازی برای شما جذاب است یا حتی در مقابل این پرسش که «بیست و دو نفر افتاده‌اند دنبال یک توپ، خب که چه؟» به دنبال جواب گشته‌اید تبریک می‌گوییم. شما یک قدم به درک فلسفه فوتبال نزدیک شده‌اید. این کتاب جستارهایی از چهل فیلسوف آکادمیک با ملیت‌های گوناگون است که همه در یک موضوع با هم اشتراک دارند و آن هم عشق بی‌بدیل به فوتبال است.

اگر فکر می‌کنید فلسفه و فوتبال دو موضوع کاملا بی‌ربط به یکدیگر هستند بد نیست بدانید آلبرکامو، نویسنده و فیلسوف معروف فرانسوی می‌گوید: «هر چیزی که درباره سیرت انسان می‌دانم از فوتبال بازی کردن یاد گرفتم.» طبیعتاً نمی‌توان بعد انسانی درامی که در زمین بازی رخ می‌دهد را نادیده گرفت مثل هر کنش انسانی دیگری فوتبال هم پر از پرسش و ابهام است. در این کتاب سعی شده از دیدگاه فلسفی به این پرسش‌ها نگاه شود مثل این‌که اگر الان نیچه زنده بود طرفدار کدام تیم می‌شد و آیا واقعا گل مارادونا به انگلیس یک معجزه الهی بود یا یک فریبکاری عمومی؟ گوناگونی نویسندگان این کتاب اگرچه باعث تغییر لحن در بخش‌های مختلف شده اما همین گوناگونی باعث شده ما بتوانیم از دیدگاه‌های مختلف فوتبال را بررسی کنیم، یک بار با نگاه فیلسوف یونانی، فوتبال افلاطونی را بشناسیم و جایی دیگر از دید فیلسوفی غنایی تأثیر مذهب و خرافه را در فوتبال دنبال کنیم. این کتاب مثل بقیه کتاب‌های فلسفی شما را با پرسش‌هایی اساسی رو‌به‌رو می‌کند مانند این‌که چرا همیشه تیم بهتر بازی را نمی‌برد؟ ایراد بازی ناجوانمردانه چیست؟ شانس چقدر در فوتبال نقش دارد؟ چرا داورها همیشه علیه تیم ما سوت می‌زنند؟ آیا طرفداری از یک تیم گمنام کاری عقلانی است؟ یا حتی این سوال که دریبل‌های کریس رونالدو هنرمندانه‌تر است یا تابلوهای پیکاسو؟

ببرید یا بمیرید

فوتبال فاشیسم و نازیسم

نویسنده: الکساندر کولین واین

مترجم: آرش معصومی

می‌گویند موسولینی در سومین دوره جام جهانی در 1938 همزمان با هیاهوی آغاز جنگ جهانی دوم، قبل از بازی فینال جام جهانی به سرمربی وقت تیم ایتالیا تلگراف زد «ببرید یا بمیرید!» در آن دوره که سومین دوره جام جهانی فوتبال به شمار می‌رفت حریف ایتالیا در بازی فینال تیم مجارستان بود؛ تیمی که دروازه بان آن بعدا اعلام کرد «من ممکن است اجازه زدن چهار گل به آنها داده باشم، اما حداقل زندگی‌شان را نجات دادم.» با این که در آن بازی ایتالیا خوب ظاهر شد اما مسلما بازیکنان و مربی تیم فشارهای زیادی را از طرف دولت تحمل می‌کردند تا حدی که مربی تیم ملی ایتالیا، قبل از بازی بازیکنانش را با پیراهن تمام سیاه وادار به ادای احترام به سبک فاشیستی نمود. جام جهانی 1938 یکی از عجیب‌ترین دوره‌های این مسابقات بود. اروگوئه و آرژانتین مسابقات را تحریم کردند ایتالیا و فرانسه بدون برگزاری بازی‌های مقدماتی مستقیم به جام جهانی رفتند و انگلیس حضور در این مسابقات را نپذیرفت. از طرفی اتریش با این‌که توانست به جام‌جهانی صعود کند، نتوانست در مسابقات حضور داشته باشد چون جز چند کلیسای تاریخی و چرخ و فلک معروف وین چیز دیگری از آن سالم باقی نمانده بود. این کتاب با استفاده از خاطرات، حقایق تاریخی و عکس‌ها فراز و فرودهای فوتبال ایتالیا و آلمان را به تصویر می‌کشد و اتفاقات فوتبالی را از دید سیاسی بررسی می‌کند؛ فوتبالی که به امید اهرم فشار و ابزاری برای رسیدن به هدف سیاسی در جوامع فاشیستی و نازیستی شکل گرفت و از طرف رهبران و دولتمردان این کشورها حمایت شد.

مصیبتی به نام جام جهانی

رقص برزیل با شیطان

نویسنده: دیو زرن

مترجم:علی عرب‌زاده

سوکراتس بازیکن فوتبال، پزشک و فعال سیاسی می‌گوید: در اروپا، آفریقا یا خاورمیانه پیراهن تیم ملی برزیل را می‌پوشید، به معنای برزیلی بودن شما نیست، بلکه به این معناست که شما فوتبال را دوست دارید.» نام فوتبال این‌گونه با نام برزیل پیوند خورده است.

وقتی مشخص شد برزیل میزبان جام جهانی 2014 است خیلی‌ها گفتند «فوتبال به خانه بازگشت» اگرچه کشف فوتبال به نام انگلیسی‌ها ثبت شده اما زیباترین بازی‌ها در تاریخ فوتبال متعلق به برزیلی‌های شاعر است. کشوری که همیشه بهترین بازیکن‌ها را تحویل جهان داده و تا به حال حتی یک دوره جام جهانی هم بدون حضورش برگزار نشده است. کتاب رقص برزیل با شیطان اما به خدمتی که برزیلی‌ها به فوتبال کرده‌اند نمی‌پردازد، بلکه برعکس به دنبال سود فوتبال برای برزیلی‌ها ست. برزیل منطقه‌ای است که در کوچه پس‌کوچه‌های محله‌های فقیر نشین آن، کودکان با بطری یا جوراب‌های گلوله شده فوتبال بازی می‌کنند اما واقعاً چند درصد آنها تبدیل به رونالدینیو یا نیمار می‌شوند؟

در همان دوران جام جهانی برزیل اخباری به گوش ما رسید از مردمی که در اعتراض به سیاست‌های دولتشان به خیابان‌ها آمده‌اند. دیو زرن خبرنگار ورزشی خود را به این شلوغی‌ها رسانده و در این کتاب به گفت‌وگو با مردم معترض پرداخته است. با این حال نمی‌توان گفت «رقص برزیل با شیطان» یک کتاب ورزشی است. این کتاب به تاثیر رقابت‌های جهانی در فقر مردم و محدود کردن آزادی‌های آنها می‌پردازد و فیفا و کمیته بین‌المللی المپیک را شرکت‌هایی می‌داند که برای
ثروتمندتر‌شدن، در کشورهای ضعیف علاقه مردم به رقابت‌های ورزشی را هدف قرار می‌دهند.

با نگاهی به وضعیت کشورهای میزبان جام جهانی می‌بینیم که بعد از میزبانی وضعیت مردم بهتر که نشده هیچ بدتر هم شده است؛چون هر چهار سال یک بار کشورهای میزبان، از هزینه بهداشت و حمل و نقل مردم می‌زنند تا ورزشگاه‌هایی لوکس برای بازی‌ها فراهم کنند. این کتاب نشان می‌دهد در چه دوره‌هایی جام جهانی و المپیک به موضوعی برای پرت کردن حواس مردم از جنایت‌های جنگی، تظاهرات و اعتراضات مردمی تبدیل شده است. توصیه می‌کنیم چه به حرف‌های این کتاب باور دارید چه ندارید برای خواندنش تا بعد از جام جهانی صبر کنید و فعلا خودتان را از تماشای فوتبال، این لذت گناه آلود محروم نکنید.

فائزه خابوری

خبرنگار