برجام در آی سی یو

به‌دنبال این سخنان حسن روحانی، گمانه‌زنی‌های مختلفی درخصوص مدت دقیق این فرصت چندهفته‌ای منتشر شد و در حالی که ابتدا صحبت از دو یا سه هفته می‌شد، بعدها از فرصت 45 روزه و دو ماهه،‌ بحث به میان آمد. اگر ملاک را همین گمانه‌زنی‌ها بگیریم، اکنون 45 روز از مهلت کشورهای اروپایی گذشته اما همان طور که سید عباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت خارجه گفته چشم‌انداز روشن و مثبتی برای ادامه مذاکرات با اروپا برای حفظ برجام وجود ندارد.

معاون سیاسی وزارت خارجه در گفت‌وگو با یورونیوز با تاکید بر این‌که انتظار ایران به سر آمده است، افزود: احتمال خروج ایران از برجام در هفته‌های آینده وجود دارد. وی گفت: همان‌گونه که ایران فداکاری‌های زیادی برای حفظ برجام کرده است، اروپا نیز باید دست به فداکاری بزند. در حال حاضر نمی‌توان گفت چشم‌انداز ادامه مذاکرات با اروپا روشن و مشخص است و می‌تواند ما را به دستیابی یک بسته مشترک برای حفظ برجام رهنمون کند. البته ما همچنان منتظریم و امیدوار تا بسته پیشنهادی اروپایی‌ها مورد رضایت ایران باشد تا ایران از برجام خارج نشود. عراقچی با بیان این‌که برجام در آی‌سی‌یو ست، گفت: توافق هسته‌ای، مهم‌ترین نقطه تعادل خود را از دست داده است؛ نقطه تعادل آن خروج آمریکا از برجام است، حال اگر اروپا و دیگر امضاکنندگان برجام می‌خواهند این توافق هسته‌ای را حفظ کنند باید فداکاری بیشتری کرده و بخصوص عدم‌حضور آمریکا و تحریم‌های دوباره این کشور علیه ایران را جبران کنند. این عضو تیم مذاکره‌کننده ایران گفت: برجام و تحریم‌ها هیچ‌گاه نمی‌توانند کنار هم بنشینند؛ اغلب مردم ایران امروز به اروپا نیز اطمینانی ندارند و اروپا برای کسب اطمینان این مردم باید تلاش کند. ایرانی‌ها می‌گویند خروج آمریکا از برجام تنها بازی پلیس بد و پلیس خوب است. نقش پلیس خوب را اروپا بازی می‌کند. وی درباره خواسته‌های ایران از اروپا افزود: آنچه برای ما اهمیت دارد اجرای کامل و تمام عیار برجام است. برای ما اهمیتی ندارد چگونه اروپا قصد دارد برجام را حفظ و تحریم‌های آمریکا را دور بزند. آنچه برای ما اهمیت دارد حضور و ماندگاری شرکت‌های اروپایی در ایران است. آنچه برای ما اهمیت دارد فروش نفت خام است، ما می‌خواهیم پول‌ها براحتی به حساب ما واریز شود. به گفته وی، باید یک ارتباط بین بانکی بین ما و اروپا باشد و این موضوع به عهده اروپایی‌هاست تا راه اصلی را پیدا کنند. عراقچی گفت: ایران حاضر است برای یافتن راه حل و بسته‌های اروپا برای حفظ برجام به اروپا کمک کند.

اقدامات اروپا

در چارچوب همین کمک‌ها ست که علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان در روزهای اخیر به اروپا رفته و سید عباس عراقچی نیز با حضور در مسکو با مقامات روس مذاکره می‌کند. هلگا اشمید، دبیرکل بخش روابط خارجی اتحادیه اروپا، در دیداری که در نروژ با علی‌اکبر صالحی داشت تاکید کرد اروپا مصمم تر از همیشه در صدد حفظ برجام بوده و با ایجاد مکانیسم‌های ویژه برای رسیدن به این هدف تلاش خواهد کرد. به گزارش ایرنا، وی به ابتکار گفتمان سیاسی صنایع که دربرگیرنده مذاکرات تجاری شرکت‌های کوچک و متوسط در سطح اتحادیه اروپا با ایران است ،اشاره کرد و گفت: قرار است بزودی صد شرکت وارد مذاکرات کاری با طرف‌های ایرانی شوند و با توجه به این‌که بیش از 60 درصد صنایع اروپا در این سطح فعالیت دارند انتظار می‌رود چارچوب مناسبی برای همکاری با حمایت و مشارکت مستقیم اتحادیه اروپا به وجود آید.

اشمید همچنین درباره ساز و کارهای مالی و بانکی مورد نیاز نیز افزود: اتحادیه اروپا متعهد به یافتن راه‌حل مناسب برای برقراری روابط تجاری و مالی با ایران است.

دولت وارد کار عملیاتی شود

سیدحسین نقوی‌حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی در گفت‌وگو با جام‌جم، با بیان این‌که خروج آمریکا از برجام به معنای مرگ برجام بود گفت: به رغم این موضوع، دستگاه دیپلماسی اعتقاد داشت می‌توان برجام را احیا کرد. وی تاکید کرد: برجام وجود ندارد چرا که سیاست اعلامی و عملی اروپاییان در مورد برجام متفاوت است. آنها با وجود ادعاهایشان مبنی بر تلاش در جهت حفظ برجام، تعهداتشان را متوقف کرده و در ارتباط با اجرای برجام اقدامی انجام نمی‌دهند، به همین دلیل اعتمادی به اروپا نیست. نقوی‌حسینی با بیان این‌که برجام در عمل متوقف شده است افزود: به همین دلیل بحث خروج ما از برجام مطرح نیست، چرا که برجامی وجود ندارد، بنابراین ایران باید در راه و مسیر خود حرکت کند، این راه کاملا مشخص است و باید طبق قانون اقدام متقابل که وظایف نهادهای مختلف مشخص شده عمل کرده و منتظر کسی نماند. وی در عین حال گفت: معتقد به اعلام رسمی خروج از برجام نیستم چرا که در این صورت آمریکا می‌تواند دیگران را علیه ما تحریک کند، بلکه می‌بایست طبق قانون اقدام متقابل، دولت وارد عمل شده و در یک فرماندهی واحد، اقدامات لازم صورت گیرد.

امید اندک برای احیای برجام

نوذرشفیعی، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با جام‌جم، گفت: ایران براساس حسن‌نیت و اراده سیاسی لازم برجام را پذیرفت و در ادامه با خروج آمریکا از برجام، بر همین اساس به حضور در برجام ادامه داد.

وی با بیان این‌که بارها گفته شد توپ در زمین اتحادیه اروپاست و ایران منتظر گام‌های لازم از سوی آنهاست ادامه داد: بدیهی است اگر اتحادیه اروپا نتواند چنین تصمیمی بگیرد ایران چاره‌ای جز خروج از برجام ندارد؛ چرا که ماندن در آن بی‌فایده است و در صورت عدم اجرای تعهدات از سوی اعضا، برجام به‌عنوان توافق نامه‌ای مرده قلمداد خواهد شد.

شفیعی گفت: راه دیگر این است که ایران و اروپا همکاری خود را خارج از چارچوب برجام ادامه دهند، در این صورت بدون انتظار و چشم داشتی از برجام همکاری‌های خود را ادامه دهند.

این استاد دانشگاه با اشاره به مهلت زمانی تعیین شده از سوی ایران برای اجرای تعهدات اروپا عنوان کرد: به رغم این‌که طبق تعبیر آقای عراقچی برجام در آی سی یو است و احتمال مرگش وجود دارد اما شاید مهلت ارائه شده از سوی ایران به اروپا نشان دهنده درجه امید ایران برای احیای برجام است.

مریم شریف‌زاده
سیاسی