پرونده: ازتولد تا مرگ

پست الکترونیک ، دولت الکترونیک و... همه واژه هایی تازه و به طور نسبی آشنا هستند ؛ اما سلامت الکترونیکی عبارتی ناشناخته است.

کد خبر: ۱۰۹۸۸۱

این واژه به سادگی تعریف می شود و در واقع روش تازه ای در مراقبت های بهداشتی ، تشخیصی و درمانی است که با فرآیندهای الکترونیکی و ارتباطی پشتیبانی می شود. این سازکار جدید پزشکی همه خدمات بهداشتی - درمانی را که در چارچوب پزشکی سلامت و فناوری اطلاعات قابل حصول است ، شامل می شود. پرونده سلامت الکترونیک ایران (EHR)هم در همین خصوص به وسیله مرکز تحقیقات علوم و فناوری در پزشکی دانشگاه تهران طراحی و در حال پیاده سازی است. به کمک این سیستم برای همه شهروندان ایرانی یک پرونده الکترونیک ایجاد می شود که اطلاعات مربوط به سلامت آنها از بدو تولد و طول زندگی در آن نگهداری می شود. این شرایط جدید به مراقبان و ارائه دهندگان خدمات سلامت امکان می دهد تا بتوانند روشهای جامع تر، کامل تر و قابل اعتمادی را برای بیمار داشته باشد. در آغاز هزاره سوم ، فناوری اطلاعات به روشی بسیار سریع و پیچیده راه خود را در لایه های مختلف زندگی باز کرده است. فناوری اطلاعات برای همه مظاهر زندگی در عصر اطلاعات و ارتباطات ، شیوه های جدید و مطمئنی پیش بینی کرده است. این شیوه ها مبتنی بر 2 اصل مهم و حیاتی سرعت و دسترسی آسان بدون محدودیت زمانی و مکانی هستند.
شکی نیست که دسترسی به مراقبت ها و اطلاعات اولیه پزشکی ، آن هم بدون محدوده زمانی حق ابتدایی و عامه مردم در هر جامعه ای است ؛ البته فناوری اطلاعات و سیستم شبکه برای این حق ابتدایی راه حل هایی دارد. بیمارستان های مجازی مانند بسیاری از واژه های مجازی دیگر در عصر ما، پاسخگویی این نیاز ابتدایی خواهند بود. اگرچه فراهم آوردن اطلاعات و نیازهای بهداشتی و پزشکی برای افراد جامعه ، آن هم در همه نقاط، کاری پرهزینه و دشوار است ؛ امروزه با استفاده از تجهیزات مخابراتی و سیستم های شبکه ای این مساله کار دشوار و پرهزینه ای نیست. حتی در حال حاضر افراد جامعه قادرند از دسترسی یکسان به خدمات بهداشتی و پزشکی الکترونیکی به منظور حفظ سلامت خویش بهره مند شوند و فرآیند مراقبت های بهداشتی و درمانی خود را به صورت شایسته اداره کنند. تصور کنید که به عنوان یک گردشگر به یکی از شهرهای داخلی یا خارجی سفر کرده اید، در حال گشت و گذار هستید که ناگهان دردی در جسم خود احساس می کنید و در پی آن بیهوش می شوید. پس از رساندن شما به اولین بیمارستان ، این دیگر مشکل پزشک است که باید بفهمد ناراحتی شما چیست و چطور می توان شما را نجات داد.
در این میان ممکن است پزشک زبان شما را نداند و یا شما نتوانید در حال بیهوشی سابقه بیماری خود را توضیح دهید ؛ اما اگر شما یک شهروند شهر الکترونیک باشید، کدی در اختیار دارید که پزشک معالج با ورود به سایت اطلاعاتی شما مشکلی در درمان نخواهد داشت. در واقع همه اطلاعات پزشکی ، درمانی ، سابقه بیماری یا سلامت شما، عکسها، آزمایش ها و بسیاری دیگر از اطلاعات لازم در اختیار است و شما می توانید امیدوار باشید که بار دیگر فرصت سفر کردن را با سلامت کامل پیدا خواهید کرد، این هم نوعی زندگی در شهر الکترونیک است. تحول در نظام سلامت موسسه پزشکی امریکا گزارش کرده است براساس آمارها، سالانه تعداد 44هزار تا 98هزار نفر تنها در این کشور بر اثر خطاهای پزشکی جان خود را از دست می دهند. این اندازه ، هشتمین عامل مرگ و میر در امریکا را به خود اختصاص داده است و نشان می دهد اندازه مرگ و میر بر اثر خطاهای پزشکی بیش از تصادفات با موتورسیکلت ، سرطان سینه و حتی ایدز بوده است. ضمن آن که با تحقیقات به عمل آمده 1152خطای پزشکی می تواند 6544روز افزایش طول مدت اقامت و در نتیجه 5.5 میلیون دلار هزینه اضافی بر اقتصاد این کشور تحمیل کند. در این میان ، صنعت نوپای فناوری اطلاعات بهداشتی از سیستم های حمایت از تصمیم گیری بالینی ، انبار داده ها DW تا پرونده های الکترونیک را در بر می گیرد. در واقع پرونده الکترونیک سلامت (EHR) ابزاری است که با اتکا به سیستم های حمایت از تصمیم گیری به طور هشداردهنده ، یادآوری کننده ، نقد کننده ، تفسیرکننده ، پیش بینی کننده ، تشخیص ، پیشنهاد دهنده و تجویز الکترونیکی دستورهای پزشک ، نقش موثری را در کیفیت و مراقبت گذاشته است ؛ اما جلوگیری از خطای پزشکی تنها امتیاز استفاده از این سیستم نیست.
به گفته دکتر مهران مقصودلو، مجری طرح و عضو هیات علمی مرکز تحقیقات علوم و فناوری در پزشکی دانشگاه تهران ، این طرح به منظور تحقق ارائه خدمات مراقبتی یکپارچه با استمرار نظام جامع اطلاعات سلامت شهروندان در وزارت بهداشت تبیین و تهیه شده است و تاکنون نیز براساس فازبندی های مربوط، مراحل زیر ساخت این طرح در مجتمع بیمارستان امام خمینی (ره) تهران اجرا شده است و پس از تهیه و تامین نرم افزار مناسب قابل بهره برداری خواهد بود. فناوری در خدمت سلامت پرونده الکترونیک سلامت ، یکی از مقوله هایی است که در فرآیند گذر از پرونده های کاغذی به الکترونیکی ، در دستور کار هر یک از سازمان ها قرار گرفته است. دیدگاه ملی درباره بهداشت و الکترونیک بر پایه طرح تکفا از 15تیر 82به صورت رسمی موجودیت یافته است. تا در قالب طرحی به نام تکفاب در خدمات بهداشت و درمان و در نتیجه سلامت تمام ایرانیان را متحول کند. بهبود مدیریت و تحویل سرویس ها با ارائه اطلاعات مفید برای حمایت از تحقیقات بالینی که از اهداف اصلی این طرح است و به این منظور اطلاعات مدیریتی و نظارتی این طرح روی دانشگاه ها، سازمان های تابعه و مراکز ارائه خدمات متمرکز شده است ؛ ولی درعین حال قصد دارد همردیف با پیشرفت هایی که در 2 حوزه خدمات و ICT به وقوع می پیوندد. ارتباط لازم به وجود آید تا 2 سرویس با هم یکپارچه شوند و در یک ماهیت آماده کار باشند.
تکفاب به دنبال آن است که پیشرفته ترین رهنمودهای فناوری اطلاعات را برای بخش مراقبت های بهداشتی فراهم کند و به همین دلیل رسالت خود را که کمک به دانشگاه های علوم پزشکی ، مراکز دولتی و خصوصی ارائه خدمات بهداشتی و درمانی است ، ادا کند. به کارگیری موثر این سیستم ها نیازمند دانش و آگاهی دقیق و عمیق از بخش مراقبت های بهداشتی و استفاده از رهنمودهای فناوری اطلاعات ، مهندسی مجدد فرآیندها و همگرایی عملیات و در نهایت بهبود نتایج اقدامات است.
به گفته مقصودلو پرونده الکترونیک سلامت یا EHRایده نهایی و آرمان طراحی شده برای بهینه سازی اطلاعات در زمینه بهداشت است که تکفاب با جدیت در جهت تحقق آن گام برمی دارد. این سیستم در واقع ارائه خدمات سلامت به صورت مشترک و ذخیره سازی اطلاعات بهداشتی بیمار در تمام زندگی است EHR تمام اطلاعات سلامت فرد را از سازمان ها و ارگان های مختلف ارائه کننده خدمات بهداشتی جمع آوری و نتایج این خدمات را با هم هماهنگ و یکپارچه می کند.
در خصوص این موضوع مهم ، بیماران متوجه خواهند شد که سوابق مربوط به سلامتی آنها با رعایت حفظ سطوح محرمانه و امنیتی همیشه به سرعت با کیفیتی بالا وهزینه پایین در دسترس قرار خواهد گرفت ؛ همچنین بیماران قادر خواهند بود با برقراری ارتباط از طریق اینترنت به جدیدترین اطلاعات در ارتباط با امراض خود دست یابند یا با برقراری تماس تلفنی با یک مرکز، نظر کارشناسان ذی ربط را جویا شوند و در آخر از طریق شبکه آنلاین قرار ملاقات را براحتی با پزشک تنظیم کنند.
مقصودلو می افزاید: امنیت و سرعت بالای سیستم EHRمتخصصان بهداشت را قادر خواهد کرد تا تاریخچه بیمار، آزمایش ها، مراقبت ها و دیگر موارد را مطالعه و داروها را تجویز کنند. اگر چه بهره برداری از طرح پرونده الکترونیکی سلامت از طرحهای کلیدی وزارت بهداشت در کل کشور است ؛ اما تحقق این مهم نیازمند حمایت های اعتباری ، فرهنگ سازی ، همکاری دیگر ارگان ها و توسعه زیرساخت های مناسب از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است. با اطمینان از اجرایی شدن فناوری اطلاعات در وزارت بهداشت به آسان کردن امور سازمانی سرعت بخشیدن به انجام کارها و گسترش امکانات در سطح عمومی و حتی آحاد جامعه می انجامد. در این میان به علت چالشها و پیچیدگی های EHRایجاد این سیستم ، راهبرد هدفمندی را می طلبد ؛ چرا که این سیستم تغییراتی را بر شیوه انجام کارها تحمیل خواهد کرد. برای ایجاد اولین گام ، ارتقائ بهبود و مهندسی مجدد فرآیندها لازم است.
اولین موضوع حذف مقاومت هایی است که در برابر به کارگیری رایانه در نظام مراقبتی وجود دارد، چرا که تحقیقات نشان می دهند که 40 درصد از سیستم های رایانه ای جدید به وسیله کاربران اعم از پزشکان ، پرستاران و مدیران مراقبتی بایکوت می شوند ؛ البته اساسی ترین و آخرین نکته در ایجاد این سیستم همگرایی و هماهنگی میان سازمان های استانداردسازی است که مشارکت و همکاری همه گروهها و سازمان های ذی نفع را می طلبد. نباید فراموش کنیم پرونده کاغذی به دلیل محرومیت در جابه جایی اطلاعات ، دسترسی نداشتن به اطلاعات از راه دور، نداشتن امکان دستیابی به اطلاعات به صورت همزمان ، ناخوانا بودن ، ناکامل بودن ، اثربخشی پایین و برخوردار نبودن از قابلیت های چند رسانه ای کارایی لازم را ندارند و باید با پرونده های الکترونیکی جایگزین شوند.

طراحی فیزیکی یک فایل

مقصودلو می افزاید: به یقین پرونده الکترونیک سلامت (EHR) قطعه اساسی در هر سیستم انفورماتیک پزشکی است و هدف از ارائه این طرح کلان تحلیلگری طراحی یک فایل EHR چند زبانی (فارسی و لاتین) است که مستقل از سیستم های عامل باشد، است. در حقیقت فرق اصلی این سیستم نسبت به گونه های مشابه خارجی آن هم در همین بخش است.
به کمک طراحی فایل EHR داده های پزشکی هم دارای فرمت خاص خود خواهند بود. برای رسیدن به این هدف ، ابتدا مدل شی ئگرا طراحی شده این مدل در طراحی فیزیکی یک فایل استاندارد استفاده شده است و در نهایت کیفیت و قابلیت این استاندارد به وسیله برنامه ریزی به زبانهای javaو Net آزمایش شده است.