خرید بوئینگ هوا شد؟

بر اساس مصوبه مجلس نمایندگان آمریکا، مبادلات مالی مربوط به فروش هواپیما به ایران ممنوع می‌شود و اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا از صدور مجوز جهت فروش هواپیما به ایران منع می‌شود.

با اجرای برجام، شرکت‌های هواپیمایی کشورمان برای خرید بیش از 260 فروند هواپیما با شرکت‌های ایرباس، بوئینگ و اِی.تی.آر قرارداد منعقد کردند که تاکنون هفت فروند از آنها تحویل شرکت هواپیمایی ایران‌ایر شده است. طبق اظهارات مسئولان وزارت راه و شهرسازی، در حالی که قرار بود پول هواپیماهای خریداری شده توسط ایران از طریق فاینانس خارجی تامین شود، تا اینجای کار به علت فراهم نشدن فاینانس، پول این خریدها با برداشت 330 میلیون دلاری از صندوق توسعه ملی و به صورت نقدی تامین شده است. بنابراین، مصوبه جدید مجلس نمایندگان آمریکا می‌تواند تامین فاینانس برای خریدهای ایران را دشوارتر کند.

شرکت‌های هواپیمایی ایرانی در پسابرجام، قراردادها و تفاهم‌نامه‌های مختلفی با شرکت‌های ایرباس و بوئینگ برای خرید هواپیما به امضا رسانده‌اند. علاوه بر قرارداد خرید بیش از 100 هواپیما از ایرباس، مقرر است شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران 80 فروند، شرکت هواپیمایی آسمان 60 فروند، شرکت هواپیمایی کیش‌ایر ده فروند و شرکت هواپیمایی قشم‌ایر هم ده فروند بوئینگ خریداری کنند.

به هر حال این مصوبه مجلس نمایندگان آمریکا که نشان از بدعهدی کامل آمریکایی‌ها و پشت‌پا زدن آنها به برجام دارد، احتمالا موجب خواهد شد قرارداد و تفاهم‌نامه‌های خرید هواپیما بخصوص از شرکت آمریکایی بوئینگ به مشکل بخورد.

عطف به ماسبق می‌شود یا نه؟

مهم‌ترین سوالی که در صورت تصویب نهایی این قانون در کنگره آمریکا مطرح می‌شود، این است که آیا اجرای آن، عطف به ماسبق می‌شود یا خیر؟ زیرا پیش از این وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوزهایی برای فروش هواپیما از جانب ایرباس و بوئینگ به ایران را صادر کرده بود.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری در این‌باره گفت: از آنجا که قراردادهای خرید هواپیماهای جدید در سطح بین‌المللی منعقد شده است، مصوبه اخیر کنگره آمریکا در مورد ممنوعیت فروش هواپیما به ایران تاثیری بر اجرای این قراردادها ندارد.

علی عابدزاده افزود: تمامی قراردادهای منعقده با شرکت‌های سازنده، طبق برنامه اقدام مشترک یا برجام انجام شده و این توافق ایران با جامعه جهانی به تائید سازمان ملل متحد نیز رسیده است.

وی گفت: اگر آمریکایی‌ها به ما بدعهدی می‌کنند ما از گذشته به این بدعهدی آنها عادت کرده‌ایم و به‌رغم تحریم‌های ظالمانه‌ای که در گذشته علیه کشورمان وجود داشت، صنعت هواپیمایی ما همچنان سرپا مانده و به توسعه و رشد خود ادامه داده است.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری اضافه کرد: ایران آمادگی و ظرفیت مقابله با تحریم‌های اخیر صنعت هواپیمایی توسط دولت و کنگره آمریکا را دارد.

عابدزاده در مصاحبه با خبرگزاری صدا و سیما افزود: البته هنوز اطلاع دقیقی از عمق این تحریم‌ها نداریم و باید منتظر باشیم که ببینیم نتیجه صحبت‌ها و تصمیم‌های آمریکایی‌ها چیست، اما نکته مهم این است که امروز همه دنیا متوجه شده است چه کسی قصد تخریب روابط سازنده ایران را با دنیا دارد؟

وی با اشاره به وجود زیرساخت‌های طراحی صنعت هوایی در کشور افزود: امروز ما ساختارهای طراحی و ساخت هواپیما و بالگرد را در کشور داریم که بسیار ارزشمند و حاصل سال‌ها تلاش محققان ماست و موجب شده است شرکت‌های ایرانی در زمینه تعمیر و نگهداری و همچنین ایجاد فرآیندهای نوین به بلوغ بالایی برسند.

مسئولان سیاست خارجی پیگیر باشند

مقصود اسعدی‌سامانی، دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی درباره تصمیم اخیر مجلس نمایندگان آمریکا به جام‌جم گفت: هنوز ابعاد این قانون مشخص نشده و به تصویب سنای آمریکا نرسیده است که بعد از تصویب سنا باید به امضای رئیس‌جمهور آمریکا برسد که این روند را طولانی می‌کند، اما آنچه مسلم است اقدام اخیر آمریکا نقض برجام بوده و مسئولان سیاست خارجی کشور باید این موضوع را پیگیری کنند.

وی ادامه داد: ایران برای نوسازی ناوگان هوایی خود نیاز به هواپیما دارد و شرکت بوئینگ طبق قراردادی که با ایران امضا کرده اشتغال چندین ساله خود را تضمین کرده است. به نفع هر دو کشور است که این قرارداد تداوم داشته باشد. اسعدی‌سامانی تاکید کرد: طبق برجام همه محدودیت‌ها و تحریم فروش هواپیما به ایران باید لغو شود و تصویب قانون اخیر نمایندگان آمریکا مبنی بر ممنوعیت فروش هواپیما به ایران نقض صریح برجام خواهد بود.

شاید بوئینگ به ایران نیاید

رضا علیزاده، نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس هم به خبرنگار ما گفت: قانون جدیدی که در مجلس نمایندگان آمریکا مبنی بر ممنوعیت فروش هواپیما به ایران تصویب شده، مشمول فروش بوئینگ هم خواهد شد و اگر این قانون وارد فاز عملیاتی و اجرایی شود دیگر هواپیمای بوئینگی وارد ناوگان هوایی ایران نخواهد شد.

وی افزود: در این ‌باره نمایندگان مجلس تصمیم دارند از آقای عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی درباره تصویب قانون جدید نمایندگان آمریکا سوال کنند که در اولین فرصت این کار انجام خواهد شد.

علیزاده با تاکید بر این‌که اخیرا مجلس ایران تصویب کرده در ایران رفتارهای متقابل با آمریکا داشته باشد، تصریح کرد: کمیسیون امنیت ملی این موضوع را پیگیری می‌کند و احتمالا قرارداد فروش بوئینگ به ایران دیگر اعتبار ندارد. نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس ادامه داد: از ابتدای اجرای برجام هر روز شاهد بدعهدی‌هایی از سوی آمریکا بودیم و ممنوعیت فروش هواپیما به ایران هم یکی دیگر از موضوعات نقض برجام و بدعهدی است.

نقض برجام است

مشاور مقام معظم رهبری در امور بین‌الملل گفت: اقدام آمریکایی‌ها در خصوص ممنوعیت فروش هواپیما به ایران قطعا نقض برجام است. به گزارش خبرگزاری صداوسیما، علی‌اکبر ولایتی در جمع خبرنگاران با بیان این‌که ایران به هواپیمای آمریکایی نیاز ندارد، گفت: هم در حوزه بین‌الملل و هم در حوزه داخلی می‌توانیم نیازهای ایران را بدون احتیاج به آمریکا تامین کنیم، بنابراین هیچ نگرانی نداریم که آنها از اهرم فشار استفاده کنند، بنابراین اینها برای ما فشار نیست و فقط توهم آمریکایی‌هاست که به هیچ کجا هم نمی‌رسند.