فیلم‌های ما یا فیلم‌های آنها؟

همان طور که از نام کتاب برمی‌آید، نوشته‌های فیلمساز در دو بخش ارائه شده است. بخش اول به مسائل مربوط به سینمای هند از نگاه یک هنرمند بومی می‌پردازد. مشکلات فیلم‌های هندی چیست؟ مشکلات فیلمسازی بنگالی چیست؟ رای در کنار صحبت در این باره، به برخی از جنبه‌های حرفه خود پرداخته و به صورت مشخص درباره داستان و فیلمنامه، انتخاب بازیگران و کار با آنها، طراحی صحنه، کار با دوربین و بالاخره تدوین و موسیقی بحث می‌کند. خواننده کتاب با خواندن حرف‌های رای، چشم‌اندازی کلی اما دقیق از وضعیت فیلمسازی در هند دهه‌های 50 تا 70 میلادی به دست می‌آورد.

در بخش دوم کتاب که اختصاص به هنرمندان و فیلم‌های خارجی و غیرهندی دارد، رای به بحث درباره فیلم‌ها، هنرمندان و سینمای کشورهایی می‌پردازد که برخورد بدون واسطه و رودررویی با آنها داشته است. رنوار در کلکته، چند فیلم ایتالیایی که رای دیده، هالیوود امروز و دیروز، خاطرات مسکو، کوروساوا، در ستایش جان فورد، اندیشه‌هایی درباره سینمای ایتالیا و جویندگان طلای چارلی چاپلین از جمله مطالبی هستند که بازگوکننده دیدگاه فیلمساز کلاسیک هندی درباره برخی از اتفاقات مهم بین‌المللی است. محمد شهبا، مترجم کتاب در یادداشت ابتدایی کتاب می‌نویسد: از آنجا که قبلا نوشته‌های رای را نخوانده بودم، کتاب از چند جنبه به نظرم جالب آمد. یکی این که مجموعه‌ای از مقالات رای را یکجا گرد آورده و دوم این‌که برخی از مسائلی که مطرح می‌کند، در مورد سینمای دیگر کشورهای آسیایی نیز صدق می‌کند. نکته دیگری که توجه مترجم را به خود جلب کرده، نظرات رای در مورد برخی از فیلمسازان است که با پنداشت‌های رایج تفاوت دارد.

نشریه فرانسوی سینماتوگراف در معرفی و نقد کتاب می‌گوید: در این کتاب اصالت رای به شیوه‌ای غیرمستقیم بروز می‌یابد. رای در مورد دیگران سخن می‌گوید، ولی در واقع دارد به گونه‌ای ظریف چهره خودش را ترسیم می‌کند. این کتاب در 3150 نسخه و با قیمت 2800 تومان، از سوی نشر هرمس روی پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفته است.

کیکاوس زیاری

جام‌جم