فیزیوتراپی بعد از بارداری

فشار بر عضلات کف لگن می‌تواند اختلالاتی در کنترل ادرار و مدفوع ایجاد کند که از مشکلات شایع، نشت ادرار در مادران حین بارداری و پس از زایمان است. هنگام زایمان هم انقباضات این عضلات و بروز فشار بر فقرات کمر و مفاصل لگنی و خاجی از عوامل خطرزای دیگر به شمار می‌رود. پس از زایمان این خطرات ادامه دارد؛ چرا که مادر فرزند خود را زمان زیادی از روز در آغوش می‌گیرد، حمل می‌کند و هنگام شیردهی طولانی‌مدت در وضعیت خمیده خواهد بود.

از آنجا که وضعیت جسمانی مناسب و تناسب اندام از اولویت‌های هر فرد و بخصوص زنان است، افتادگی شکم و افزایش قوس پشتی از تغییرات ظاهری است که می‌تواند برای مادران پس از زایمان آزاردهنده باشد.

تغییرات مادر در این دوره زمانی تنها جسمانی نیست و به لحاظ روحی و ذهنی هم متحول خواهد شد. از این رو چه قبل از بارداری، چه هنگام بارداری و چه بعد از زایمان، مشاوره فیزیوتراپی، آموزش تمرینات حفظ آمادگی جسمانی و انجام منظم آنها می‌تواند از بروز مشکلات جدی ستون فقرات، استخوان و مفاصل جلوگیری کند و باعث حفظ ظاهر مادر و تناسب اندام شود.

همچنین این برنامه‌های تمرین درمانی می‌تواند آمادگی ذهنی و روانی مادر را نیز حفظ و از بروز اختلالات خلق و افسردگی پس از زایمان پیشگیری کند. معمولا بعد از زایمان شش تا هشت هفته زمان نیاز است تا با یک برنامه‌ریزی مناسب تغذیه، تمرین و فیزیوتراپی، وزن، تناسب اندام و سلامت عضلات و مفاصل به دوران قبل از بارداری برگردد. کم کردن حجم غذا در این دوران و افزودن وعده‌های میوه و سبزی تازه هنگام شیردهی یکی از اصول تناسب اندام و حفظ سلامت مادر و کودک است. پیاده‌روی چهار هفته پس از زایمان شروع می‌شود و پنج بار در هفته و هر بار 15 دقیقه می‌تواند شروع خوبی برای این تمرین مهم باشد. چند روز بعد از آغاز پیاده‌روی، اضافه کردن تمرینات کششی برای تمام عضلات از اجزای مهم این برنامه ریکاوری است.

از جمله این ورزش‌ها، چرخش آرام تنه است به شکلی که احساس آرامش کنید و بعد از انجام آنها سرزندگی و انرژی مضاعف را در وجودتان حس کنید. انجام تمرینات ایزومتریک عضلات کف لگن مثل مانع شدن از خروج ادرار و حفظ این وضعیت به مدت شش ثانیه یا بالا کشیدن اسفنکتر مقعد و جلوی خروج مدفوع را گرفتن به مدت شش ثانیه و انجام این تمرین‌ها سه تا پنج بار در روز و هر بار ده تا 20 مرتبه از توصیه‌های مهم بعد از زایمان در پیشگیری و درمان بی اختیاری است.

به مرور پل زدن، دوچرخه زدن در حالت خوابیده و شناکردن هم به برنامه مادران اضافه خواهد شد. مشاوره با فیزیوتراپیست‌ها و آموزش هفتگی ورزش‌ها و برنامه درمانی، مادر را در رسیدن به وضعیت آرمانی در حداقل زمان ممکن یاری خواهد کرد.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست