مشروطه خواه معتدل

علمای شیعه در تحولات سیاسی - اجتماعی ایران همواره نقش تعین کننده داشته اند. تاریخ معاصر ایران نمونه های بسیاری این نقش و عملکرد را در خود دارد.

کد خبر: ۱۰۶۰۳۸

در نهضت عدالت خواهی هم که بعدا_ به مشروطه تغییر نام داداین نقش را می توان دید. نهضت عدالت خواهی به رهبری علما برای محدود کردن قدرت استبداد و مقابله با استعمار شکل گرفت. یکی از علمای فعال و سردمدارنهضت عدالت خواهی و مشروطه در آذربایجان شهید میرزا علی ثقه الاسلام تبریزی است. وی به همراه علمای دیگر آذربایجان چون آیت الله میرزا حسن آقا مجتهد، آیت الله ابوالحسن انگجی ، آیت الله میراز صادق آقا مجتهد در اولین گامها به حمایت از علمای مهاجرت کبری پرداختند.
در مراحل بعدی نهضت مشروطیت ، ثقه الاسلام همگام با علمای دیگر بر آن بود تا از افراطی گری های مشروطه خواهان جلوگیری کند بر همین اساس با اقدامات تند تجددزدگان به مخالفت برخاست. هنگامی که مشروطه خواهان تندرو با دستاویزهای واهی میرزا حسن مجتهد را از تبریز بیرون راندند این روحانی مشروطه خواه - اما معتدل - در اعتراض به این اقدام به همراه مجتهد از شهر خارج شد.افراطی گری هایی که توسط سوسیال دموکراتها و مرکز غیبی تبریز صورت می گرفت اندک اندک نسبت به مخالفت با دین و علما شکل حادتری به خود می گرفت و از جمله سید هاشم دوه چی مورد سوئ قصد قرارگرفت و منزل میرزا حسن مجتهد بابمب ویران گردید. مواضع اعتدالی و اصولی ثقه الاسلام دموکراتها را بر آن داشت تا درصدد ترور و قتل وی برآیند لیکن مامور ترور (که همان قاتل بهبهانی بود) دچار عذاب وجدان شده و قصد خود را با وی در میان می گذارد.
وی نهایت تلاش را داشت که پای بیگانگان به آذربایجان باز نشود، بارها به ملاقات مقامات دولتی اعزامی از تهران رفت ، مکاتبات بسیاری با رجال مو ثر انجام داد علی رغم این تکاپوها اما با اقدامات غیر منطقی برخی کسان ، پای بیگانگان روسی به ایران باز شد.
روسها برای در هم شکستن روحیه مقاومت مردم مجتهد را دستگیر کردند و از وی خواستند تا بنویسد که ایرانیان آغازگر جنگ بوده اند. ثقه الاسلام که نیکنامی شهادت و پایمردی در راه اعتلای وطن اسلامی را بر ننگ تسلیم ترجیح می داد، با شجاعت دست رد به سینه بیگانگان زد و در راه پاسداری از دین و کیان اسلامی در عاشورای 1330 قمری در تبریز بر دار شد. (روانش شاد)