رئیس‌جمهور دلال یا توریست مست!

واکنش رسانه‌ها؛ تفسیر غم‌انگیز از روابط دو سوی آتلانتیک

رسانه‌ها و تحلیلگران آمریکایی روز گذشته و در حالی که تنها چند ساعت از بیان این اظهارات مرکل نگذشته بود، نسبت به آن واکنش نشان دادند.

واشنگتن پست در این باره با بیان این‌که مرکل فصل جدیدی در روابط بین آمریکا و اروپا را گشوده است، نوشت: به این ترتیب مرکل یک تفسیر غم‌انگیز و شومی از روابط دو سوی آتلانتیک را که اساس امنیت غرب در نسل بعد از جنگ جهانی دوم بوده است، مورد تصدیق قرار داد. به نوشته این روزنامه آمریکایی مرکل آشکارا ترامپ را رد کرده است بدون این‌که در سخنان خود نامی از وی ببرد.

نیویورک تایمز نیز در مطلبی به تحلیل سخنان اخیر مرکل پرداخت و نوشت: صدراعظم آلمان حالا از بالا به ترامپ نگاه می‌کند. دلسردی وی از دیدارها در نشست گروه 7 قابل تشخیص است به‌گونه‌ای که وی آمریکای ترامپ را مانند سابق دیگر شریک قابل اعتمادی برای کشور و قاره خود نمی‌داند. آنه آپل بایم، یک مقاله نویس آمریکایی نیز در گزارش خود نوشت: از سال 1945 برای اولین‌بار اتحاد جماهیر شوروی و سپس روسیه تلاش کردند بین آمریکا و آلمان خط فاصلی ایجاد کنند. به برکت ترامپ، پوتین توانست این کار را انجام دهد. جف جارویس، پژوهشگر رسانه‌ای نیز در یک پیام توییتری سخنرانی مرکل را این‌گونه توصیف کرد: این یک سخنرانی مهم در تجدید ساختار قدرت‌های جهانی بود. هر انسان اندیشمندی باید از یک اروپای قدرتمند برای مقابله با روسیه و ترامپ حمایت کند. ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا نیز در توییتر خود با بیان این‌که اظهارات مرکل یک نقطه عطف بوده است، گفت: شرایط کنونی دقیقا همان سناریویی است که آمریکا از زمان پایان جنگ جهانی دوم مانع از شکل‌گیری آن می‌شدند.

اظهارات مرکل و روابط سیاسی جهان

این گفته و باور عمومی وجود دارد که انگلیس و ایالات متحده «روابط ویژه‌ای» با یکدیگر دارند، اما آنچه کارشناسان و تحلیلگران امور سیاسی بر آن اذعان دارند این است که رابطه آمریکا و آلمان بسیار مهم‌تر از این است. یکی از اهداف ابتدایی شکل‌گیری ناتو نگه داشتن آلمان در ساختاری بین‌المللی بود تا باعث شود این کشور همچون دوران جنگ جهانی اول و دوم به تهدیدی علیه صلح اروپایی‌ها تبدیل نشود. هاستینگ ایسمای، اولین دبیر کل ناتو نیز اهداف شکل‌گیری این پیمان نظامی را به‌طور خلاصه این‌گونه عنوان کرد: «بیرون نگه داشتن روس‌ها، داخل کردن آمریکایی‌ها و پایین بردن آلمان‌ها.» حالا گفته‌های مرکل نشان می‌دهد که آلمان و اروپا در مقایسه با 70 سال گذشته، به‌دنبال نقش مستقل‌ و با ثبات‌تر در مناسبات بین‌المللی است.

گفته‌های یکشنبه مرکل دقیقا این معنا را القا می‌کند که همزمان با کمرنگ شدن روابط دو سوی آتلانتیک، اتحادیه اروپا بتدریج در حال قوی‌تر شدن است. زمانی‌که او برگزیت و غیرقابل اعتماد بودن آمریکا را به هم پیوند زد، این مفهوم را رساند که اتحادیه اروپا به دنبال این است که با قوی‌‌تر کردن رابطه فرانسه و آلمان می‌خواهد بیش از پیش روی پای خود بایستد. انگلیس همواره به‌دنبال این بود که سازمان‌های امنیتی فرا آتلانتیک همچون ناتو را قوی نگه دارد و گاهی اوقات در این مسیر، نقش امنیتی اتحادیه اروپا را کمرنگ‌تر می‌کرد. حالا با کنار رفتن انگلیس از اتحادیه اروپا، نقش وتوی لندن نیز در این میان از بین رفته و سران اتحادیه اروپا می‌توانند با آزادی عمل بیشتری فعالیت کنند.

البته در این میان باید به این حقیقت نیز توجه داشت که مرکل در ساختن اروپایی قوی‌تر با چالش‌هایی روبه‌رو است. کشورهایی همچون لهستان و مجارستان (که از آنها در دوره بوش پسر به اروپای جوان یاد شد) در بسیاری از موضوعات بیشتر از آن‌که همراه آلمان باشند، به ترامپ نزدیک هستند. کشورهای جنوبی اروپا نیز به دلیل اقدامات و سیاست‌های ریاضتی، رضایت چندانی از آلمان‌ها ندارند. اگر آلمان به دنبال همکاری با فرانسه بر سر مسائل امنیتی است، بر سر مسائل اقتصادی و هزینه‌ها باید توافقات بیشتری بین این دو صورت بگیرد.

همچنین انتقاد ترامپ مبنی بر این‌که اروپایی‌ها در مقایسه با آمریکا سهم کمتری در هزینه‌های دفاعی ناتو دارند، سخن چندان گزافی نیست و همین مساله می‌‌تواند در آینده به چالشی برای مرکل و اروپایی‌ها تبدیل شود.

در پایان باید به این مساله نیز توجه داشت که خلق و خو و رفتار مرکل کاملا با ترامپ مخالف است. صدراعظم آلمان بشدت فردی محتاط است و اظهارات اخیر او نمی‌تواند یک اقدام عجولانه باشد. در واقع او به‌دنبال اتحادیه اروپایی‌است که قوی‌تر باشد و بیش از گذشته بتواند به اعضای خود تکیه کند. اگر او بتواند در انتخابات پیش روی آلمان به پیروزی قاطع برسد و دیگر کشورهای اروپایی را در این مسیر همراه و همگام خود کند، او به رهبر تغییر روابط اتحادیه اروپا و آمریکا در بلند مدت تبدیل می‌شود.