نگذارید خونتان غلیظ بماند

چرا خونتان غلیظ می‌شود؟

در طب نوین، غلظت خون بر اثر افزایش میزان هموگلوبین یا هماتوکریت خون ایجاد می‌شود، اما دکتر محمدعلی زارعیان، پزشک و متخصص طب سنتی در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: از دیدگاه طب سنتی غلظت خون بر اثر تغییر قوام خون از حالت طبیعی ایجاد می‌شود که لزوما با افزایش هموگلوبین و هماتوکریت خون همراه نیست و وقتی نسبت اخلاط چهارگانه بدن با ترکیبات دیگر موجود در خون برهم بخورد، خون غلیظ خواهد شد. به گفته او غلظت خون خاص یک مزاج نیست و همه مزاج‌ها در معرض ابتلا به غلظت خون هستند.

از نظر طب سنتی غلظت خون دلایل مختلفی دارد. دکتر زارعیان تصریح می‌کند: عادت به خوردن غذاهای غلیظ و دیرهضم مثل کله‌پاچه و حلیم پرچرب، پرخوری، ورزش‌های سنگین، غذاهای تند و شور، عدم تحرک و مصرف داروهای مدر که منجر به غلظت خون شوند، از این جمله‌اند.

کوفتگی بدن را جدی بگیرید

وقتی خون غلیظ می‌شود گردش آن در عروق با اشکال مواجه و ورود و نفوذ آن به عروق ریز مختل می‌شود. به گفته دکتر زارعیان غلظت خون، علائم متعددی دارد و منحصر به چند مورد نیست؛ اما شایع‌ترین آن می‌تواند به شکل خواب آلودگی، خمیازه‌های مکرر در طول روز، احساس کوفتگی بدن، تمایل به کش و قوس دادن بدن در بسیاری از اوقات روز، کسالت و عدم نشاط، بالا رفتن فشار خون، سردی کف دست و پا و درد ساق پا بروز کند.

خون غلیظ و تیره

تیرگی خون یک معیار دقیق نیست، ولی یکی از اقدامات تشخیصی برای پی بردن به غلظت خون فصدکردن بیمار است که مشاهده تیرگی خون و افزایش قوام آن نشان‌دهنده غلظت خون است. زارعیان می‌افزاید: در فصد درمانی معمولا تغییر رنگ خون از تیرگی به سمت روشن شدن، معیاری برای توقف ادامه فصد در نظر گرفته می‌شود.

پرهیز از مصرف غذاهای افزایش‌دهنده غلظت خون

دکتر ناصر رضایی‌پور، متخصص طب سنتی در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید خوراکی‌های افزاینده غلظت خون مانند گوشت گاو، عدس، بادنجان بویژه میرزا قاسمی، فرآورده‌های گوشتی کارخانه‌ای همچون سوسیس و کالباس، غذاهای خمیری نظیر ماکارونی و لازانیا و غذاهای چرب و سنگین مانندکله‌پاچه می‌تواند به افزایش غلظت خون و بدرنگی پوست منجر شود.

دکتر زارعیان در پاسخ به این پرسش که آیا مصرف مواد غذایی حاوی آهن به افزایش غلظت خون منجر می‌شود می‌گوید اگر غلظت خون ناشی از افزایش هموگلوبین یا هماتوکریت باشد مصرف خوراکی‌های حاوی میزان بالای آهن محدودیت مصرف دارد.

بفرمایید آب زرشک!

بسته به انواع مختلف غلظت خون، رقیق‌کننده‌های خون نیز متفاوت هستند و به گفته دکتر زارعیان نمی‌شود به یک خوراکی، دارو یا نوشیدنی به صورت مطلق اشاره کرد؛ مثلا یکجا نیاز داریم به ترکیب عناب و آویشن و جایی دیگر به مصرف آب زرشک نیاز است.

دکتر عین‌الله ولی‌زاده، متخصص تغذیه در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: می‌توان برای کمک به کاهش غلظت خون از نوشیدنی‌ها و رب‌های فرو نشاننده گرما مانند شربت ریواس، عرق کاسنی، شربت زرشک، غوره و رب آن و شربت نارنج و لیمو و به لیمو استفاده کرد. این متخصص مرکز تحقیقات تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز در پاسخ به این پرسش که میان میوه‌ها و سبزیجات کدام یک به رقیق شدن خون کمک می‌کنند می‌گوید: به طورکلی میوه‌ها و سبزی‌ها به علت داشتن ویتامین C و فیبرهای محلول و نامحلول یک عمل حفاظتی در قبال افزایش فشار و غلظت خون دارند و با کاهش میزان فیبرینوژن (پروتئینی که تبدیل به لخته خون می‌شود) از غلیظ شدن خون جلوگیری می‌کنند. به گفته این استادیار دانشگاه، در میان میوه‌ها از مهم‌ترین آنها برای رفع غلظت خون می‌توان به آلبالو، لیموترش و موز برای صاف کردن خون اشاره کرد.

غلظت خون را با پرفشاری اشتباه نگیرید

تا به حال مشاهدات ثبت شده‌ای که گویای افزایش فشار خون بر اثر افزایش غلظت خون باشد، وجود نداشته است. دکتر زارعیان با بیان این مطلب می‌افزاید: در مشاهداتی ثبت نشده دیده‌ایم غلظت خون می‌تواند درمان فشار خون را دچار مشکل کند و از نظر تئوریک نیز چون غلظت بالای خون، بار قلب را برای پمپاژ خون بالا می‌برد می‌تواند به بالا رفتن فشار خون منجر شود.

حجامت، خون را رقیق می‌کند؟

حجامت برای دفع خون غلیظ در افراد تنومند و فربه و پرخون به اندازه کافی موثر دانسته نشده است و به گفته دکتر زارعیان، برخلاف باور عامه مردم از دیدگاه طب سنتی، حجامت مناسب افراد مبتلا به غلظت خون نیست، چراکه دفع‌کننده خون رقیق و سطحی مویرگی است و چون خون غلیظ تمایل به عمق بدن دارد، فصد ارجح دانسته شده است که البته شرایط جسمی باید لحاظ شود.

به گفته او در برخی منابع طب سنتی حجامت و زالو برای افراد ضعیف بنیه ترجیح داده شده و افراد با خون غلیظ قبل از حجامت باید به حمام بروند تا خون غلیظ به نواحی سطحی بدن تمایل پیدا کند و یک ساعت بعد از حمام حجامت کنند.

دکتر رضایی‌پور نیز خاطرنشان می‌کند: کسانی که به قصد کاهش غلظت خون حجامت می‌کنند باید بدانند در صورت رعایت‌نکردن تدابیر و در نظر نگرفتن زمان مناسب حجامت، غلظت خون شان افزایش می‌یابد و این موضوع درباره افراد تنومند و پرخون بیشتر صادق است.

فاخره بهبهانی

دانش و سلامت