هتلی در گذر تاریخ

هتلی نام آشنا که فقط مربوط به شهر تهران در اواخر دوره قاجار و پهلوی اول نیست و در فیلم مستند گراند هتل به هتلی با همین نام در شهر قزوین پرداخته می‌شود. مستند گراند هتل به کارگردانی و تهیه‌کنندگی ابوالفضل سروش مهر در زمان نزدیک به 60 دقیقه به تاریخچه این ساختمان قدیمی می‌پردازد. گراند هتل قزوین در اواخر دوره قاجار توسط ارباب برزو مهرشاهی ساخته می‌شود و تا اواخر دوره پهلوی رونق دارد‌. فیلم از دو زاویه به موضوعش می‌پردازد. نخست تاریخچه آن که چگونگی ساخت و دوران رونق را به تصویر می‌کشد و دوم به اتفاقات مهمی که این هتل در سال‌های کاربری خود داشته است.

داستان یک هتل قدیمی

گراند هتل قزوین مانند آن چه در مجموعه بی‌نظیر زنده‌یاد حاتمی هم دیده می‌شود تنها یک هتل نیست و با مجموعه وسیعی که دارد بیشتر یک پاتوق فرهنگی و حتی سیاسی برای دوران خود محسوب می‌شده است. مجموعه سالن سینما، کافه و رستوران که این هتل را در دوران اوج شکوفایی خود به اصلی‌ترین نماد شهر قزوین تبدیل می‌کند. قزوین به دلیل موقعیت استراتژیک خود در دسترسی غرب و شمال کشور به تهران، همواره محل رفت و آمد بازرگانان و تجار و سیاسیون بوده و این امکان فوق‌العاده در دوران دو جنگ جهانی باعث تصرف این شهر توسط نیروهای روس می‌شود و همین ناامنی و هرج و مرج روی کار هتل تاثیر گذاشته تا جایی که در تاریخ هم به کسادی این مکان در دوران اشغال اشاره شده است.

مستند گراند هتل با استفاده از اسناد تاریخی و بازسازی برخی صحنه‌ها و استفاده از انیمیشن‌های کوتاه بخوبی توانسته موقعیت هتل و شرایط سیاسی آن زمان را ترسیم کند و در این میان شاه بیت اتفاقاتی که در هتل می‌افتد از چشمان فیلمساز و تیم تحقیقش دور نمی‌ماند ملاقات رضا‌خان با ژنرال آیرون ساید در اواخر دوره قاجاریه است. در این جلسه که شاهد عینی آن به همراه رضا‌خان در قزوین حضور داشته و بعدها آن را نقل می‌کند، آیرون ساید و نماینده روس‌ها حمایت خود را از او اعلام می‌کنند و او را به سمت فرمانده قزاق‌های ایران منصوب کرده و از او قول می‌گیرند در کودتای سید ضیا همکاری کند و کماکان احمد شاه در راس قدرت باقی بماند. کودتای سیاه انجام می‌شود و رضا خان از آن پس مدارج ترقی را طی می‌کند تا به شاهی ایران می‌رسد.

مهاجرت به هتل

قسمت غم‌انگیز داستان گراند هتل زمانی است که با آغاز جنگ تحمیلی خانواده‌های جنگ‌زده مهاجر به شهر قزوین در آن ساکن می‌شوند تا محلی برای اسکان دائم آنها فراهم شود. مردمی که خسته از جنگ و تجاوز رژیم بعث به گراند هتل می‌روند‌. هتلی که حالا دیگر صرفا یک اثر تاریخی در لیست سازمان میراث فرهنگی است و ای کاش با یک سرمایه‌گذاری مناسب تبدیل به محلی برای پژوهش‌های تاریخی و جذب گردشگران شود.

گراند هتل آینه تمام نمای چند دهه از تاریخ شهری است که روس‌ها برای تحت فشار قرار دادن شاه و مجلس آزادیخواه آن را اشغال می‌کنند اما حالا این اتفاق بیشتر به یک شوخی می‌ماند چرا که کیلومترها آن طرف‌تر هستند جوانانی که جان می‌دهند تا حتی یک وجب از خاک ایران اشغال نشود. جوانانی مرد و با شرف که هرگز از یادشان نمی‌کاهیم.....

علی طالبی