چگونه به جنگ آفتاب برویم؟

برای درک بهتر دلایل ضرورت استفاده از ضدآفتاب‌ها بهتر است بدانیم پرتوهای خورشید به دو دسته پرتوهای مرئی و نامرئی تقسیم می‌شود. پرتوهای نامرئی نیز خود دو دسته هستند: مادون قرمز (IR) و ماورای بنفش (UV)، هدف استفاده از ضدآفتاب‌ها مهار اثرات زیانبار ناشی از اشعه ماورای بنفش و مادون قرمز است؛ چرا که لایه ازن مانع رسیدن پرتوهای کشنده مثل گاما، ایکس و کیهانی به پوست می‌شود.

اشعه UV نیز به نوبه خود سه قسمت دارد:

UVA عامل اصلی پیری، تیره شدن پوست و پیگمانتاسیون است.

UVB نیز عامل اصلی برنزه شدن، آفتاب‌سوختگی و قرمزی پوست است.

در نهایت UVC که عامل اصلی سرطان پوست و مخرب‌ترین اشعه UV است، توسط لایه ازن جذب می‌شود. مقدار اشعه UVB از 10صبح تا 4 بعدازظهر بیشتر است و حداکثر آن هنگام ظهر است. لذا دوری از آفتاب بخصوص در این ساعات ازاهمیت بیشتری برخورداراست، اما مقدار اشعه UVA تقریبا در طول روز ثابت است.

میزان قدرت فرآورده‌های ضد‌آفتاب در مهار پرتوهای مضر نور خورشید را معمولا با عددی تحت عنوان SPF مشخص می‌کنند. آنچه به عنوان SPF روی محصولات ضدآفتاب ذکر می‌شود به معنای توانایی فرآورده در محافظت از اشعه UVBاست و برای محافظت از اشعه UVA اصطلاح مورد کاربرد APF است. باید توجه داشت بالا بودن SPF لزوما به معنای بهتر بودن محصول نیست.

برای دانستن میزان محافظت یک کرم ضدآفتاب در برابر اشعه مضر خورشید، باید عدد صد را بر SPF کرم ضدآفتاب تقسیم کنید. سپس حاصل را از عدد صد کم کنید. عدد باقیمانده، نشان دهنده‌ درصد محفاظت از پوست به وسیله‌ کرم ضدآفتاب است. مثلا کرم ضدآفتاب با SPF 30 حدود 96درصد از پوست در برابر نور خورشید محافظت می‌کند. بنابراین میزان مراقبت یک کرم ضدآفتاب با SPF100، 99درصد است. این اعداد نشان می‌دهد بر خلاف تصور عموم با افزایش عدد SPF، میزان محافظت آن، به همان اندازه بالا نمی‌رود. مثلا میزان محافظت یک ضدآفتاب با SPF 30 حدود 96درصد و میزان محافظت ضدآفتاب با SPF60 ، حدود 97درصد است.

بنابراین باید گفت برای استفاده روزمره کرم ضدآفتاب با SPF 30، مناسب‌ترین محصول، مراقبت از پوست است. گفتنی است کرم‌های ضدآفتاب با SPF بالاتر از 50، فقط برای کسانی که به بیماری پوستی مانند حساسیت، لک‌های قوی یا سرطان پوست مبتلا هستند و همچنین کسانی که با لیزر تحت درمان قرار گرفته‌اند، تجویز می‌شود.

کرم‌های ضدآفتاب با SPF بالا، معمولا چرب هستند و باعث ایجاد جوش می‌شوند. ضمنا به دلیل به کار رفتن مقدار بیشتری از مواد شیمیایی می‌توانند اثرات منفی بر پوست افراد بگذارند. با اوصاف بالا باید بدانیم یک ضدآفتاب خوب باید حداقل SPF معادل 25 داشته باشد و انواع اشعه‌های مضر نور خورشید از جمله UVB، IR و UVA را مهار کند. همچنین باید در برابر آب و شست وشو مقاوم باشد و با تعریق پاک نشود.

توجه داشته باشید برای اطمینان از این که ضدآفتاب سبب تحریک پوست نشود باید مقدار کمی از فرآورده را روی پوست بازو حداقل به مدت دو ساعت امتحان کرد.ضدآفتاب خوب نباید جذب پوست شود، بلکه باید براحتی روی پوست پخش شود.

بهتر است از ضدآفتاب‌های حاوی آنتی‌اکسیدان (ویتامین‌های A، C وE که دارای ترکیبات فیزیکی و شیمیایی باشد) استفاده شود و نکته پایانی این که فرآورده‌ها حتما متناسب با نوع پوست انتخاب شود و همیشه نیم ساعت قبل از خروج از منزل یا سایر مکان‌های مسقف مقدار مناسبی از ضدآفتاب را برای تمامی قسمت‌های بدن که در معرض نور قرار دارند، استفاده کرد و در صورت طولانی بودن مدت مواجهه با نور هر دو ساعت مجدد ضدآفتاب را تجدید کنید. فراموش نکنید در زمان انتخاب یک ضدآفتاب بهتر است حتما با یک داروساز یا متخصص پوست مشورت کنید.

دکتر کاوه سالارمند

داروساز