تولید ریل ملی با شمش هندی

به گزارش عیارآنلاین، حمل‌ونقل در علم اقتصاد از عوامل اصلی و محرک در رشد اقتصادی است. گسترش و توسعه کیفی و کمی خدمات حمل‌ونقل، سبب کاهش هزینه‌های جابه‌جایی مواد اولیه و محصول نهایی تولید و نهایتا قیمت تمام‌شده محصول می‌شود. به عبارتی، اگر کلانشهرها موتور محرک اقتصاد جهانی باشند، این شبکه حمل‌ونقل است که موتور را کارآمد نگه می‌دارد و در مقابل ناکارآمدی سیستم حمل‌ونقل، عوارض جدی محیطی همانند آلودگی هوا و پیامدهای منفی اقتصادی را به دنبال خواهد داشت.

امروزه جابه‌جایی کالا به پنج روش عمده شامل حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، آبی، هوایی و خطوط لوله انجام می‌شود. هریک از این روش‌ها دارای مزایا و محدودیت‌های مختص خودهستند و هر‌کشوری با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، یکی ازاین پنج روش را انتخاب و برای آن برنامه‌ریزی می‌کند.

در این میان، حمل‌ونقل ریلی به‌عنوان برترین گزینه حمل‌ونقل زمینی از منافع بی‌شماری برخوردار است. کاهش مصرف سوخت، صرفه اقتصادی، حفاظت محیط‌زیست و افزایش ایمنی، ازجمله مؤلفه‌هایی است که باعث برتری حمل‌ونقل ریلی نسبت به سایر روش‌های حمل‌ونقل زمینی شده است.

موقعیت جغرافیایی و ژئوپلتیک ایران به‌واسطه قرار گرفتن در کریدور شمال - جنوب، فرصت‌های بی‌نظیری برای ترانزیت کالا به‌وسیله حمل‌ونقل ریلی فراهم کرده که عبارتند از:

وجود چهار بندر چابهار، شهید رجایی، امام خمینی و بندر خرمشهر در جنوب کشور

اتصال به راه‌آهن پاکستان در میرجاوه و ترکمنستان در شمال شرقی سرخس

بنادر انزلی، ترکمن و امیرآباد در شمال کشور

برنامه اتصال به راه‌آهن‌های کشورهای عراق، آذربایجان و افغانستان

در حال حاضر، سهم حمل‌ونقل ریلی کشور از بار جابه‎جا شده حدود 6 درصد و از مسافر جابه جا شده حدود 10 درصد است. این درحالی است که تکلیف برنامه توسعه پنجم منتهی به سال 94 سهم حمل‌ونقل ریلی کشور را در بخش بار حدود 30 درصد و برای مسافر 18درصد تعیین کرده بود. برای این برنامه لازم بود حدود 8000 کیلومتر به خطوط اصلی راه‌آهن، حدود 300 دستگاه لکوموتیو به ناوگان کشش، حدود 722 دستگاه واگن مسافری به ناوگان مسافری کشور، حدود 154 دستگاه واگن در قالب قطار خود کشش و حدود 15 هزار و 600 دستگاه انواع واگن باری به ناوگان باری و مسافری کشور تا پایان برنامه پنجم افزوده شود.

برای رسیدن به اهداف تعریف شده در چشم‌انداز 1404، خطوط ریلی باید 15 هزار کیلومتر دیگر امتداد یابد. یکی از مهم‌ترین لوازم تحقق این هدفگذاری، رهایی راه‌آهن ایران از وابستگی به ریل‌های وارداتی است. از دیدگاه کارشناسان، یکی از علل اصلی توسعه‌نیافتگی خط آهن در ایران، تولید نشدن ریل در کشور و نیاز به واردات است.

اولین گام‌ها برای حل مشکل مذکور توسط ذوب‌آهن اصفهان برداشته شد و این شرکت در دهه 70 توانست این محصول استراتژیک را تولید کند. نمونه آن ریل‌های U33 بود که به دلیل ایرادات گرفته شده از سوی راه‌آهن با این استدلال که ذوب‌آهن توانایی تولید ریل‌های uic60 را ـ که دارای استاندارد‌های جهانی است ـ ندارد، مورد استقبال قرار نگرفت و دوباره به سمت استفاده از ریل‌های خارجی حرکت شد.

همین مساله موجب شد، ذوب‌آهن مجموعه اقداماتی را برای تولید ریل مطابق استانداردهای جهانی آغاز کند و حتی در سال 86، مسئولان راه‌آهن و شرکت ذوب‌آهن یک موافقت‌نامه برای تولید ریل امضا کردند، ولی این طرح به دلایل مختلف که مهم‌ترین آن میل به واردات ریل بود، عقیم ماند.

بی‌نتیجه ماندن موافقت‌نامه تولید ریل سال 86 نشان از میل به واردات ریل و بی‌اعتمادی به تولید ملی داشت که منجر به حرکت دوباره به سمت ریل‌های خارجی شد. در چند سال گذشته، انتقاداتی نسبت به واردات ریل صورت گرفت و متولیان را مجاب به تصمیم‌گیری صحیح در‌باره این مساله کرد.

در همین ارتباط، جبار علی ذاکری، معاون ساخت و توسعه راه‌آهن، اواخر بهمن 95 با اشاره به مذاکرات مستمر با دولت هند از تولید ریل پیشرفته ملی UIC60 با فاینانس هندی‌ها در کارخانه ذوب‌آهن اصفهان خبر داد و گفت، با توجه به مذاکرات انجام شده، تولید ریل ملی از دو ماه آینده آغاز می‌شود.

ذاکری پیرامون جزئیات این قرارداد اضافه کرد، بر اساس مذاکراتی که به نتیجه رسیده، کشور هند شمش مورد نیاز تولید ریلی ملی را در کارخانه ذوب‌آهن اصفهان و از محل منابع فاینانس تامین می‌کند که به این ترتیب، ریل UIC60با کیفیت برای اولین‌بار در کشور تولید می‌شود.

شکی وجود ندارد شرکتی همچون ذوب‌آهن بدون کمک خارجی هم توانایی به‌دست آوردن دانش و فناوری تولید ریل با کیفیت را دارد، ولی به‌صورت حداقلی انتظار می‌رود مسئولان امر، پیوست فناوری و انتقال تکنولوژی را از اولویت‌های اصلی خود در قرارداد مذکور قرار دهند تا در یک بازه‌ زمانی کوتاه‌مدت، تولید این ریل‌های پیشرفته بومی و امکان خودکفایی در تولید ریل پیشرفته در کشور فراهم شود.

با توجه به این که بسیاری از پروژه‌های راه آهن به دلیل کمبود ریل به عقب افتاده‌اند، انتظار می‌رود یکی از اولویت‌های دولت دوازدهم در حوزه حمل‌ونقل تولید ریل و هدف‌گذاری خودکفایی در این صنعت باشد تا ضمن حمایت از تولید ملی، زمینه‌های ایجاد اشتغال برای کشور را فراهم کنند.