حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
جامجم از علل افزایش خسارات سیل شمال غرب گزارش میدهد
وقتی سیل سیلی میزند
باران بهاری در استانهای شمال و شمالغربی کشور در هفته گذشته به اندازهای شدت گرفت که باعث جاری شدن سیل شد و تلفات جانی و مالی بسیاری را برجای گذاشت. با وجود پیشبینی سازمان هواشناسی پیش از وقوع حادثه، آمار تلفات جانی و خسارتهای مالی وجانی بالا بودو حالا علت این تلفات به سوالی جدی تبدیل شده است.
به گزارش جامجم، بارش بارانهای فصلی روز پنجشنبه 24 فروردین امسال با شدت در شمال و شمالغرب کشور و در استانهای آذربایجان شرقی و غربی، کردستان، اردبیل و مازندران آغاز شد. با ورود این سامانه بارشی به کشور، آب و هوای پنج استان تحتتأثیر قرار گرفت و باعث بروز سیلابهایی در این مناطق شد. جاری شدن سیلاب در استانها در حالی بود که سازمان هواشناسی وقوع سیل را پیشبینی کرده بود. با این حال استان آذربایجانشرقی بویژه شهرستانهای عجبشیر و آذرشهر در این حادثه بیشترین تلفات جانی را براثر سیل اخیر به خود اختصاص داد. براساس گزارشها آمار کشتهشدگان در این بارندگی ـ که میزان آن 64میلیمتر اعلام شده است، ـ 49 نفر است که43 نفر در آذربایجان شرقی،یک نفر در آذربایجان غربی و 5 نفر در کردستان هستند و ده تا 12 نفر نیز مصدوم شدهاند. در استان آذربایجان غربی نیز نهتنها به زمینها و باغهای کشاورزی خسارات زیادی وارد شد بلکه برخی روستاهای این استان بهطور کامل تخریب شده است.حال سوال اینجاست که علت این همه خسارت چیست و چه عواملی درافزایش تخریبها نقش داشته است.
براساس شاخص ملی« آمادگی خانوارهای ایرانی در مورد بلایا و حوادث» آمادگی ایرانیان به طور متوسط در برابر بلایا 3/9 از 100 است و نشان میدهد که با شرایط ایمن فاصله زیادی وجود دارد. اما آمارها، تعداد بالای کشتهشدگان سیل اخیر را توجیه نمیکند و باید بهدنبال علت یا علتهای این ماجرا بود.
لزوم شناسایی مقصر
در بخش خسارات جانی که بیشتر در شهرهای عجبشیر و آذرشهر آذربایجان شرقی اتفاق افتاد، مسئولان یک دوربرگردان و مردمی را که از آن تردد میکردند، مقصر جلوه دادندکه البته با واکنشهایی نیز همراه و حتی باعث شد رئیسجمهور هم در سفر اخیرش به استان برا ی بازدید از مناطق سیل زده، از این دوربرگردان پرحاشیه بهطور سرزده بازدید کند. با این حال بررسیها نشان میدهد حتی اگر همین دوربرگردان نیز وجود داشت، میشد با اطلاع رسانی بموقع و حضور نیروهای انتظامی و امدادی جلوی تردد شهروندان را در آن گرفت که این کار انجام نشده است. لذا حتی نقش این دوربرگردان در افزایش تلفات چیزی از مسئولیت دستاندرکاران کم نمیکند.
محمدصادق پورمهدی، معاون عمرانی استاندار آذربایجان شرقی، در اینباره میگوید: مردم باید از دوربرگردان در قسمت خروجی آذرشهر استفاده میکردند. تردد نکردن از دوربرگردان جایگزین پل غله زار آذرشهر زمینهساز افزایش قربانیان سیل در این منطقه بود. 300 متر جلوتر از دوربرگردان قبلی، دوربرگردان جایگزین قرار داده شده و با این حال ساکنان آن منطقه اصرار به تردد از مسیر قبلی داشته و دارند و همین موضوع نیز سبب افزایش شمار قربانیان سیل شده است.
با این حال نادر قاضیپور، نماینده مردم ارومیه در مجلس این موضوع را رد میکند و میگوید «وزارت راه و شهرسازی جاده اصلی را بسته بود و مردم را از زیر پل عبور میداد.مردم به اجبار در جادهای که سالم نبود تردد کردند و همراه خانوادههایشان کشته شدند. این در شرایطی بود که وزارت راه میدانست باید در آن حالت جاده را باز کند.
وی درادامه تصریح میکند: امدادرسانی درخصوص پلهای شناور و فلزی در حد صفر بود. گلایه ما از وزارت راه و شهرسازی این است که چرا پلهای شناور را ایجاد نکرد در حالی که ما در ارومیه کارخانه لولهسازی داریم و میتوانستند با انداختن لولههای بزرگ بر روی هم، یک پل موقت بزنند، در حالی که این کار را نکردند و مشکلآفرین شدند.»
او دومین مشکل را «طغیان رودخانهها» عنوان کرده و ادامه میدهد «ساخت سد نازلو در استان متوقف شده است. اگر ساخت این سدها تعطیل نشده بود جلوی این حجم وسیع از آب گرفته میشد.»
این نماینده تصریح میکند: در هر صورت اکنون که مدتی از بروز این سیل گذشته، دستگاهها باید کمبود امکانات استانهای غربی در برابر سیل را شناسایی، نقاط ضعف را مشخص کرده و گزارشی به مردم بدهندکه علت این همه خسارت مالی و جانی چه بوده است تا از تکرار موارد مشابه جلوگیری شود. خواست مردم، جلوگیری از تکرار این همه خسارت جانی و مالی است.
بیتدبیری محض
در همین حال محمد اسماعیل سعیدی، نماینده تبریز در مجلس درباره چرایی افزایش خسارات سیل اخیر دراستانهای شمالغربی کشور به جامجم میگوید: علت اصلی بروز تمام این خسارات بی تدبیری محض بوده و ما ردپای آشکار بیتدبیری، عملکرد غیرهماهنگ و جزیرهای و سرانجام فرار به جلوی مسئولان را میبینیم.
وی ادامه میدهد: توجه داشته باشید که در سال 1344 نیز در آذربایجان شرقی سیلی جاری شد و 90 درصد روستاهای اطراف را با خاک یکسان کرد؛ اما کسی کشته نشد و تلفات جانی نداشتیم. این در حالی است که در سالهایی که مدعی پیشرفت در سدسازی و پلسازی هستیم باید شاهد چنین اتفاقات تلخی باشیم و بهدلیل بیتدبیری، داغدار عزیزانمان شویم.»
مقاوم نبودن سیل بندها
استفاده از سیلبند یکی از روشهای قدیمی مهار سیل محسوب میشود. با این اوصاف و در سیل اخیر سیلبندها شدت جریان آب را کنترل نکردند، طوری که جریان آب باعث از بین رفتن سیلبندها شد.
سعیدی با اشاره به این موضوع میگوید «تلاش بر این بود که شدت سیل گرفته شود اما سیل بندی که در مسیر سیل وجود داشت مقاوم نبود و جریان آب، آن را در هم شکست و با خود برد.» وی به بیتوجهی برای اجرای طرحهای درنظر گرفته شده بهمنظور بهبود وضعیت روستاها اشاره میکند و ادامه میدهد «قرار بود طرحهایی مانند طرح هادی، نوسازی بافتهای فرسوده در روستاها اجرا شود. اما این اقدامات صورت نگرفته است. فکر میکنم دلیل این امر بیتوجهی به روستاها باشد.
از طرف دیگر، در سالهای 94 و 95 وزارت نیرو وظیفه داشته است که رودخانهها را لایروبی کند اما این اقدام انجام نشده است. همه این عوامل دست به دست هم داد و فاجعهای را در آذربایجان رقم زد.»
ساخت و ساز در حریم رودخانه
از سوی دیگر، خلیل ساعی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجان شرقی، درباره حادثه اخیر در این استان و علت اصلی آن به جامجم میگوید«دلیل اصلی که باعث بالا رفتن آمار قربانیان سیل اخیر شد، مسأله ساخت و ساز در حریم رودخانه بود. ساخت و سازها از ابتدا هم کار درستی نبود و نتیجه اش را هم مشاهده کردید.
وی تصریح کرد: اگر قرار باشد این موضوع را مدیریت نکنیم و سازهها در حریم رودخانه تخریب نشود، باز هم شاهد اتفاقات این چنینی خواهیم بود. ساخت و ساز غیرمجاز در حاشیه رودخانهها منجر به افزایش آسیبها در زمان سیلابها میشود.» وی ادامه میدهد. از همین حالا باید بهدنبال راهکارهایی برای کاهش خسارتها بود. ساعی با بیان این که تلاش ما بر این است که در آینده ساخت و سازها را در حریم رودخانهها کمتر کنیم ادامه میدهد «در حال پیگیری این موضوع هستیم؛ چون به نفع مردم است و در این صورت شاهد خسارتهای جانی و مالی کمتری خواهیم بود.»
مهدیه شکری
جامجم
گفت و گو
