اسیر در بند گفتار متن

1- هیچ ایرادی ندارد که داستان های هزار بار گفته شده ، یک بار دیگر نیز در یک اثر دراماتیک جدید مثل سریال «روشنایی های شهر» تکرار شود اما براساس آنچه همواره گفته شده ، «آنی» که یک اثر را از اثر مشابهش با مضمون و خط داستانی یکسان جدا می کند

کد خبر: ۱۰۲۱۸۳

، خلاقیتی است که در چگونگی روایت اعمال می شود ، خلاقیتی که می تواند حتی به مضمون تکراری اثر نیز جنبه هایی نو و بدیع بدهد.
روشنایی های شهر ، به طور ساده نبردی دیگر را میان نیروهای خیر و شر به تصویر می کشد. در اینجا نیروهای خیر، آدمهای ساده ای هستند که دلشان می خواهد بی دردسر زندگی خودشان را بکنند و سرشان به کار خودشان باشد ، اما نیروهای شر که ماهیت سوداگری اقتصادی دارند ، این جنبه از زندگی اجتماعی خود را به مسائل شخصی شان تسری می دهند و آدمهای دور و برشان از اقوام و دوست و آشنا از ناحیه شر این شخصیت های سوداگر آسیب می بینند. در واقع آن آدمهای سوداگر ، از آدمهای وجه خیر ماجرا برای مقاصد سوء و شریرانه خود سوءاستفاده و آنها را نیز درگیر پلیدی های نوع زندگی خود می کنند. طرح داستانی سریال لااقل در این برهه زمانی حرف تازه ای را مطرح نمی کند. نبرد میان خیر و شر از الگوهای ازلی ابدی درام است و موضوع فساد اقتصادی نیز بارها در آثار داستانی مختلف روایت شده است . اضافه شدن داستان های فرعی که در راستای همین طرح اصلی قرار می گیرد، تغییری در نظر بالا نمی دهد. موضوع مثلث عشقی که میان امیر و شریف و میترا ایجاد شده و ریشه در گذشته ها را که سرانجام شریف موفق می شود گوی سبقت را از امیر برباید و با دختر خانواده محمودی ازدواج کند که آن هم با توجه به شخصیت کاسبکار شریف به دلیل نیل به طبقه بالاتر و کسب سود و سرمایه از هر طریق ممکن صورت گرفته است یا داستان های فرعی رابطه عاطفی رئیس با مادر امیر و مخالفت های شدید امیر با ازدواج آنها، همه عناصری هستند که قبلا استفاده شده اند و تکرار آنها باعث دلزدگی تماشاگر می شود مگر این که نوع نگرش به موضوع از زاویه خاصی باشد که رنگی از تازگی به آن بزند و این مساله شاید تنها وقتی نمود پیدا کند که کارگردان به عنوان صاحب معنوی اثر با دیدگاهی خاص نسبت به موضوع و داستان فیلمش پشت دوربین رفته باشد.
2- متاسفانه در روشنایی های شهر شاهد نوآوری و دیدگاهی تازه نیستیم. به نظر نگارنده ، پاشنه آشیل سریال ، وارد کردن نریشن در ساختار روایی اش است . با این تمهید کارگردان می خواسته درونیات شخصیت ها و بخصوص امیر را (که نریشن با صدای اوست) روایت کند و به این وسیله چاله های روایتی اثر را پر کند و اما این نادرست ترین کارکردی است که می توان برای نریشن در یک اثر داستانی قائل شد. در واقع نریشن به عنوان گفتار درونی و ذهنی شخصیت کاملا در تضاد با ساختمان غالب اثر که دارای موضوعات عینی و شخصیت های عینیت گراست ، قرار می گیرد و این تصادم عینیت و ذهنیت در سریال ، ساختمان روایی آن را به ویرانی می کشاند. می توان 3 کارکرد جزئی تر را برای نریشن در روشنایی های شهر قائل شد:
الف : توضیح آنچه در تصویر می بینیم : مثلا در جایی از سریال امیر به دیدن شریف در شرکت او می رود و نریشن نیز همین واقعه را شرح می دهد تا بتواند مقدمه ای برای بیان درونی امیر ایجاد کند اما به نظر می رسد وقتی داریم به کمک تصویر می بینیم که امیر وارد شرکت شریف شده است ، دیگر لزومی نداشته باشد که همین موضوع را با صدای درونی امیر بشنویم.
ب : بیان شعارهای اخلاقی مثل ارزشها از میان رفته اند و وقتی پای پول به میان بیاید بیشتر آدمها همه چیز را فراموش می کنند و...
ج : خبر از آینده : مثلا در جایی از قسمت هفتم سریال ناگهان سر و کله آقای رشیدی پیدا می شود که ظاهرا یک مدیر متعهد است که از یک اختلاس مالی به وسیله اطرافیانش باخبر شده است . سکانس معرفی این شخصیت که تمام می شود ، نریشن امیر از آدمهایی می گوید که در حال دروغگویی و ریاکاری هستند و ظاهرا ربطی به زندگی امیر ندارند اما هریک به گونه ای وارد زندگی او خواهند شد و بر آن تاثیر خواهند گذاشت . این نیز حلقه ارتباطی نادرستی است که از عدم تسلط فیلمنامه نویس و فیلمساز بر مصالح کارشان خبر می دهند. شیوه اجرای سکانس فوق آنقدر کم تاثیر است که به نظر می رسد کمتر تماشاگری درگیر آن بشود که این شخصیت های جدید چه پیشینه ای دارند و قرار است چه اتفاقی برایشان بیفتد و چطور با داستان اصلی مرتبط می شوند.
3- مشکل اما فقط در نریشن نیست . شاید اگر بازیها بهتر و قدرتمندتر بود ، اگر دیالوگ ها سنجیده تر نوشته می شد چنان که به پیشرفت قصه از لحاظ دراماتیک کمک می کرد یا اگر مسعود کرامتی همان ظرایفی را که در سریال «خانه ما» درباره کارگردانی به خرج داد در روشنایی های شهر نیز به کار می گرفت ، این سریال هم می توانست یکی دیگر از کارهای موفق کرامتی باشد...