زندگی‌های پیرامونی

این زشتی‌های برون‌شهری گاهی به پلشتی‌هایی انسانی و اجتماعی هم منجر می‌شود که معضل «زندگی‌های پیرامونی» است. افشین ضیائیان علیپور به‌عنوان مستندساز سراغ طرح و بیان مشکلات و معضلاتی حاشیه‌نشینی در شهر تهران رفته که به‌عنوان پایتخت ایران زمین، حاشیه‌نشینی‌های آن با حاشیه‌های بیشتری هم همراه است. این اثر را که از شبکه مستند پخش شد، از حیث ساختار و روایت می‌توان به دو بخش عمده تقسیم کرد؛ یکی به تصویر کشیدن حاشیه‌های شهر است و مردمی که در آن زندگی می‌کنند و دیگری مسئولان مدیریت شهری تهران که به ارائه اطلاعات و آمار و تحلیل از چالش‌های حاشیه‌نشینی می‌پردازند. ضمن این‌که متن گفتار مستند نیز از طریق نریشن، این وضعیت و دلایل آن را روایت می‌کند. سپید و سیاه حاشیه‌نشینی در تهران یک مستند شهری با رویکردی آسیب‌شناختی است که تلاش کرده هم آسیب‌ها و نقاط ضعف و سیاه حاشیه‌نشینی را به تصویر بکشد و هم از ظرفیت‌ها و امتیازهایی که در این مناطق مرزی ـ شهری در تحول مدیریت شهری دارد، سخن بگوید.

این مستند توضیح می‌دهد که حاشیه‌نشینی، بحرانی که مولود تمرکز گرایی و چند سالی ‎است که گریبانگیر تهران شده است. کلونی‌های نابسامان، ناامن، توسعه نیافته و آسیب‌خیز. در نزدیکی تهران می‌توانید بسیاری از آنها را ببینید، همراه با حاشیه نشینانی که به امید فردای بهتر از هر سو روانه تهران شده‌اند. این عوامل نشان می‌دهد که حاشیه نشینی را باید یکی از پیامدهای مهاجرت بی‌رویه و افزایش جمعیت بی‌قاعده دانست که تهران را در حالت انفجاری قرار می‌دهد و چه بسا برای حل این بحران باید از حاشیه آغاز کرد و به متن رسید. مستند در بخش پایانی خود به تصاویری از مناطق بالای شهر تهران ارجاع می‌دهد تا در نهایت با یک مقایسه تصویری، تفاوت زندگی‌های حاشیه‌ای را در مرکز در برابر مخاطب قرار داده و از طریق نمایش این تفاوت به عمق فاجعه پل بزند. مستندی که می‌تواند تلنگری جدی به مدیریت شهری تهران باشد.

سید رضا صائمی