بهار، فصل آلرژی

10 تا 30 درصد بزرگسالان و40 درصد کودکان ایالات متحده مبتلا به رینیت آلرژیک هستند که با یک یا چند علامت زیر تظاهر می‌یابد: احتقان، آبریزش بینی، عطسه و خارش. همچنین رینیت می‌تواند با ایجاد خستگی، سردرد، اختلال شناختی و اختلال خواب بر کیفیت زندگی افراد تاثیر بگذارد. آلرژن‌های شایع عبارتند از گرده‌ها و مواد غذایی و فلزات. سایر مواد نیز ممکن است مشکلاتی ایجاد کنند. مواد غذایی، نیش حشرات و داروها از علل شایع واکنش‌های شدید هستند که به یکی از دو دلیل عوامل ژنتیک و محیطی بیشتر توسعه پیدا کرده‌اند. عواملی را که باعث ایجاد واکنش آلرژیک در بدن می‌شوند، آلرژن می‌نامند. بسیاری از آلرژن‌ها مانند گرد و غبار و ذرات گرده در هوا وجود دارند.در این موارد در تماس هوا با بینی و چشم‌ها و ریه‌ها علائم آلرژی مانند عطسه، خارش، افزایش خلط در ریه‌ها، تنگی نفس، سرفه، خس‌خس سینه و قرمزی چشم بروز می‌کند و باعث بروز بیماری‌هایی مانند آلرژی بینی و تب یونجه می‌شود. گذشته از این، واکنش آلرژیک می‌تواند نسبت به مواد غذایی، نیش حشرات و داروهایی مانند آسپیرین و آنتی‌بیوتیک‌هایی نظیر پنی‌سیلین بروز می‌کند. علائم آلرژی غذایی شامل درد شکم، نفخ، استفراغ، اسهال، خارش پوست، تورم پوست و کهیر است.

آلرژی‌های غذایی بندرت باعث بروز واکنش تنفسی (آسم) و حساسیت بینی می‌شود. نیش حشرات، آنتی‌بیوتیک‌ها و برخی داروها یک نوع واکنش آلرژیک سیستمیک به نام آنافیلاکسی در بدن ایجاد می‌کنند که سیستم‌های مختلف بدن از‌جمله دستگاه گوارش، سیستم تنفسی و سیستم گردش خون را درگیر می‌کند و با توجه به میزان شدت واکنش آلرژیک می‌تواند باعث واکنش پوستی، اسپاسم برونش‌ها، افت فشار خون، کما و حتی مرگ شود. برای درمان آلرژی از ترکیباتی با عنوان آنتی‌هیستامین استفاده می‌شود. آنتی‌هیستامین‌ها دارای کاربردهای مختلفی نظیر درمان رینیت، سرگیجه، تهوع، خارش، بی‌خوابی و سرفه هستند، اما بیشترین کاربرد آنها در درمان رینیت و سرفه‌های آلرژیک است. این داروها در دو نسل وجود دارد. از داروهای معروف نسل اول می‌توان به کلرفنیرامین، دیفن هیدرامین، هیدروکسی زین و کلماستین و از داروهای نسل دوم می‌توان به ستریزین، فکسوفنادین و لوراتادین اشاره کرد.

آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم نسبت به نسل اول اثرات خواب آوری و خشکی دهان کمتری ایجاد می‌کنند. در کل، خشکی دهان و سفت شدن ترشحات دستگاه تنفسی، تاری دید، احتباس ادرار، یبوست و خواب آلودگی از شایع‌ترین عوارض این دسته از داروها به شمار می‌آید. همزمان با مصرف آنتی‌هیستامین‌ها به دلیل احتمال تشدید عوارض جانبی، نباید خودسرانه از سایر فرآورده‌های بدون نسخه ضد‌حساسیت استفاده کرد. سالمندان حساسیت بیشتری به عوارض جانبی آنتی‌هیستامین‌ها دارند. مبتلایان آسم (‌به علت غلیظ شدن موکوس‌)، مبتلایان فشار داخل چشمی بالا، افراد مبتلا به پر کاری تیروئید و فشار خون و مبتلایان بیماری‌های قلبی ـ عروقی می‌بایست با احتیاط بیشتری از آنتی‌هیستامین‌ها استفاده کنند. باید توجه داشت که استفاده از آنتی‌هیستامین‌ها در نوزادان و کودکان زیر دو سال توصیه نمی‌شود و مصرف برخی از آنها از جمله پرومتازین می‌تواند به بروز مشکلات جدی یا حتی مرگ کودکان منجر شود.

برای کاهش عوارض ناشی از مصرف داروهای ضد حساسیت مانند خشکی دهان، غلیظ شدن ترشحات ریوی و جلوگیری از بروز یبوست، مصرف مایعات و غذاهای فیبردار حین مصرف این داروها توصیه می‌شود.

دکتر کاوه سالارمند

داروساز