مـورس‌بایـوس

خبر خوش این که این بو‌ق‌ها الگوی خاصی دارند که با دانستن این الگو می‌توانید متوجه شوید ایراد کار از کجاست. اما خبر بد، الگوی بوق‌ها استاندارد نیست و بایوس‌های مختلف، الگوهایی متفاوت دارند! بنابراین ابتدا به کمک روشی که در باکس «تعیین سازنده‌ بایوس» توضیح داده‌ایم، سازنده‌ بایوس رایانه تان را مشخص کرده سپس براساس متن، الگوها را بررسی و ایراد را کشف می‌کنید.

بایوس‌های AMI

بایوس‌های American Megatrends جزو پرطرفدارترین بایوس‌های دنیا هستند و بایوس‌های ساخت این شرکت روی بسیاری از مادربوردها نصب است. ساختار بوق‌های این نوع از بایوس‌ها به این شرح است:

از یک تا سه بوق کوتاه، به معنای مشکلی در حافظه‌ رم است. این بوق‌ها مربوط به قسمتی از بوت می‌شوند که با حافظه‌ سیستم کار دارند و ایراد در آن یا به دلیل نصب نشدن صحیح ماژول رم است یا ایراد خود سخت‌افزار ماژول.

چهار بوق کوتاه نشانگر خطایی در تایمر سیستم است و پنج بوق نشانگر خطا در پردازنده. هر دوی این خطاها به این معناست که احتمالا باید به فکر تعویض پردازنده‌‌ رایانه‌تان باشید.

شش بوق کوتاه به معنای ایراد در مادربورد (کنترلگر کیبورد) یا خود کیبورد متصل به رایانه است. هفت بوق هم احتمالا ایرادی در مادربورد را نشان می‌دهد.

هشت بوق کوتاه مربوط به خطایی در کارت گرافیکی است که باید آن را مورد بررسی قرار دهید. 9، 10 و 11 بوق کوتاه هم به ترتیب نشانگر خطا در بایوس، CMOS و کش (L2 Cache) است که هر سه مورد به مادربورد مربوط می‌شود.

بایوس‌های Award

کد بوق‌های این نوع از بایوس‌ها از پیچیدگی کمتری نسبت به مادربوردهای AMI برخوردارند و در آنها براحتی می‌توان منبع خطا را یافت.

یک بوق بلند و دو بوق کوتاه ایرادی در کارت گرافیک (یا چیپ گرافیکی) را نشان می‌دهد. هر بوق تکرارشوند‌ه‌ای در این بایوس‌ها به معنای ایراد در حافظه‌ رم است. در پایان، تکرار بوق‌های با صدای بلند و کوتاه به صورت متناوب نشانگر اشکالی در پردازنده‌‌ رایانه است.

بایوس‌های IBM

بایوس‌های ساخت شرکت IBM جزو قدیمی‌ترین انواع بایوس‌ها هستند و الگوی بوق‌ها هنگام بوت در آنها به این شرح است:

اگر هنگام بوت هیچ بوقی زده نشد یا بوقی تکرار شد یا بوقی به صورت ممتد بود، نشانگر ایرادی در ورود جریان برق به مادربورد یا خود مادربورد است.

دو بوق کوتاه در این‌ نوع بایوس‌ها صرفا به معنای خطا در POST است که این خطا روی صفحه به نمایش درمی‌آید.

در حالت یک بوق طولانی یا دو یا سه بوق کوتاه، خطایی در کارت یا چیپ گرافیک سیستم وجود دارد.

سه بوق طولانی نیز نشانگر ایراد کلی در کیبورد است که مربوط به اتصال یا سخت‌افزار خود کیبورد است.

بایوس‌های Phoenix

این نوع از بایوس‌ها پیچیده‌ترین سیستم خطای صوتی را دارند که با کد‌های مختلف آن تقریبا می‌توان به طور دقیق ایراد را شناسایی کرد. البته شاید مجبور شوید چند بار رایانه را ری‌استارت کنید تا بتوانید الگوی این بوق‌ها را تشخیص دهید! با توجه به طولانی بودن فهرست این الگوها، در اینجا تنها تعدادی از مشهورترین و پربسامدترین آنها را می‌آوریم و برای مشاهده‌ فهرست کامل آنها می‌توانید به این لینک مراجعه کنید:

goo.gl/jU1aad

در این بایوس‌ها، اگر تنها یک بوق کوتاه شنیدید، به این معناست که سخت‌افزار شما آزمون POST را با موفقیت گذرانده و مشکلی نیست، خیالتان راحت باشد!

یک بوق طولانی و دو بوق کوتاه نشانگر خطایی در مادربورد است که احتمالا باید آن را تعویض کنید. الگوی یک-دو-دو-سه (یک بوق، فاصله، دو بوق، ...) به معنای اشکال در خود بایوس است که باز هم گزینه‌ اصلی تعویض مادربورد خواهد بود. ترتیب بوق‌های دو-یک-دو-سه نیز نشانگر ایراد در چیپ بایوس است.

الگوی یک ـ سه ـ سه ـ یک می‌تواند مربوط به اشکالی در حافظه یا خود مادربورد باشد.

ترتیب بوق یک ـ سه ـ یک ـ سه به معنای خطایی در کیبورد یا کنترلگر آن روی مادربورد است.

اگر در ابتدای بوق‌ها، الگوی یک ـ سه ـ چهار را شنیدید، خطایی در حافظه‌ رم وجود دارد که اگر مشکلی در نصب آن نباشد، باید تعویض شود. همچنین الگوی
یک ـ چهار ـ یک ـ یک نیز مربوط به همین مساله است.

الگوی دو ـ دو ـ سه ـ یک نیز خطایی سخت‌افزاری در کارت‌ها یا مادربورد را نشان می‌دهد.

رایانه‌های مک

رایانه‌ها و مک‌بوک‌های شرکت اپل کدهای صوتی خاص خودشان را دارند که میان تمام مدل‌ها استاندارد و متفاوت از سایر انواع بایوس‌هاست. البته لپ‌تاپ‌های مک‌بوک پرو جدید (معرفی‌شده در سال 2016) دیگر هنگام خطا در بوت صدایی نمی‌دهند و در سکوت مساله را حل و فصل می‌کنند!

در رایانه‌های مک، یک بوق که در بازه‌های پنج‌ ثانیه‌ای تکرار شود نشانگر آن است که ماژول رم بدرستی نصب نشده است.

تکرار سه بوق پشت سر هم با فاصله‌ پنج‌ ثانیه میانشان به معنای اشکال در سخت‌افزار حافظه‌ رم است که چک دریافت مطمئن داده از آن با موفقیت همراه نبوده است.

یک بوق ممتد هنگام نگه داشتن دکمه‌ خاموش و روشن حاکی از آن است که یک به‌روزرسانی در حافظه‌ رام EFI (بایوس‌های نوع جدید) در حال انجام است. این نشانه‌ صوتی صرفا برای رایانه‌های ساخت پیش از سال 2012 است.

الگوی سه بوق طولانی، سه بوق کوتاه و دوباره سه بوق بلند نشان‌دهنده‌ خرابی در رام EFI است و این‌که رایانه در حالت بازیابی این رام قرار دارد

تعیین سازنده‌ بایوس

برای یافتن شرکت سازنده‌ بایوس و تاریخ ساخت آن، راه‌های مختلف وجود دارد:

راه نخست هنگام بوت رایانه است که اطلاعات بایوس در بالای صفحه به نمایش در می‌آید. البته در رایانه‌های جدید، به دلیل بوت سریع، این اطلاعات دیگر دیده نمی‌شود و با ورود به SETUP (با زدن کلید DEL یا یکی از کلید‌های F1 تا F12 که بستگی به سازنده‌ مادربورد یا رایانه دارد) می‌توانید اطلاعات بایوس رایانه تان را ببینید. راه دوم که ساده‌ترین مسیر برای دیدن اطلاعات بایوس است، از طریق برنامه‌
System Information یا اطلاعات سیستم است. کافی است در ویندوز دکمه‌ استارت را بزنید، System Information را تایپ و این برنامه را اجرا کنید. در پنجره‌ بازشده و در قسمت System Summary مشخصات کامل سیستم‌تان را می‌توانید ببینید که در جلوی عنوان Bios Version/Date نام شرکت سازنده‌ بایوس و تاریخ ساخت آن قابل مشاهده است. شما همچنین می‌توانید اطلاعات بایوس را از طریق رجیستری پیدا کنید.

در اینجا، مقادیر کلید‌های SystemBiosVersion و SystemBiosDate به ترتیب شرکت سازنده‌‌ و تاریخ ساخت بایوس رایانه‌تان را به شما نمایش می‌دهند.

محمود صادقی