لکه ملتهب و سرخی در چشم !

ناخنک، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های چشمی است که مردم شهرهای خشک و کویری ما را بشدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. تا جایی که بروز لکه‌های چشمی ناشی از آن در بافت ملتحمه و قرنیه بسیاری افراد بویژه در شهرهای استان خشک جنوبی کشور قابل مشاهده است .

خوشبختانه افزایش آگاهی نسبت به این بیماری مشخص می‌کند که نه تنها پیشگیری بلکه درمان این آن نیز بویژه در مراحل اولیه بسیار موثر است. به همین دلیل، متخصصان چشم بر استفاده از عینک‌های آفتابی استاندارد در طول روز برای پیشگیری از ابتلا به بیماری ناخنک بخصوص در استان‌های جنوبی خشک کشور تاکید می‌کنند.

دکتر سیدجواد هاشمیان، فوق تخصص قرنیه و جراحی عیوب انکساری نیز با تاکید بر این که ناخنک چشمی یکی از مهم‌ترین بیماری‌های است که از نظر سلامت و ظاهر افراد اهمیت دارد به جام‌جم می‌گوید: ناخنک یک بافت عروقی بال شکل است که ابتدا از ملتحمه (سفیدی چشم) منشأ می‌گیرد و می‌تواند رشد و حتی قرنیه را نیز گرفتار کند. البته رشد این بافت التهابی بسیار آرام بوده و در ابتدا بدون علامت است. ولی مشکل این‌است که در موارد پیشرفته روی قرنیه را گرفته و به آستیگماتیسم، کاهش بینایی و لک قرنیه منجر می‌شود.

آسیب اشعه ماورای بنفش بر چشم

جالب است بدانید نام دیگر بیماری ناخنک، بیماری کشاورزان است. چون این بیماری بیشتر در افرادی که در معرض تابش اشعه ماورای‌بنفش خورشید قرار دارند، ایجاد می‌شود و یکی از دلایل شیوع این بیماری در کشاورزان نیز قرار داشتن طولانی‌مدت در معرض تابش مستقیم نور خورشید است.

البته این متخصص چشم می‌گوید: علت دقیق ایجاد ناخنک هنوز شناخته نشده است، اما بیشتر مطالعات، شرایط آب و هوایی و جغرافیایی را یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد آن دانسته اند. هرچند‌ در مناطق استوایی میزان بروز آن به دلیل قرار گیری در معرض اشعه ماورای بنفش UV-B بیشتر است. در واقع این اشعه، باعث جهش ژنی و ایجاد بافت غیرطبیعی در ملتحمه چشم می‌شود‌. در ایران نیز این بیماری در مناطق حاشیه کویر بسیار شایع است .

ناگفته نماند که در کشور ما این بیماری معمولاً در افراد بالای 40 سال مشاهده می‌شود؛ اما گاهی به دلیل مشکلات ژنتیکی، افراد کم سن و سال نیز از این بیماری رنج می‌برند.

از قرمزی و سوزش تا کاهش دید

ناخنک از آن بیماری‌هایی است که ابتدا جدی به نظر نمی‌رسد و شاید با قرمزی، تحریک و خارش همراه باشد. اما در ادامه و به ‌مرورزمان این التهاب به قرنیه چشم می‌رسد تا جایی که بیمار احساس کاهش دید می‌کند.

البته دکتر هاشمیان تاکید می‌کند: نه تنها ناخنک در ابتدا بدون علامت است و پیشرفت آن سبب سوزش، آب ریزش،خارش سطح چشم و قرمزی در ناحیه ملتحمه داخلی مجاور قرنیه مشخص می‌شود بلکه با رشد آن از لحاظ زیبایی نیز برای بیمار مشکل ایجاد می‌شود. بعلاوه پیشرفت این بیماری، سبب ایجاد آستیگماتیسم، کاهش دید و حتی پوشاندن کامل سطح قرنیه نیز می‌شود .

درمان‌؛ با قطره یا جراحی

بی‌شک در مراحل اولیه و خفیف این بیماری می‌توان با یک سری دارو و قطره‌های چشمی آن را درمان کرد، اما اگر بیماری شدید شود و در بینایی فرد مشکل ایجاد کند یا لکه قرمزرنگ در چشم بیمار ایجادشده باشد، باید جراحی و درمان شود.

به گفته دکتر هاشمیان، درمان ناخنک در مراحل ابتدایی،شامل استفاده از عینک آفتابی در مقابل آفتاب و استفاده از قطره‌های مرطوب‌کننده سطح چشم و به صورت محدود، قطره‌های ضد التهاب می‌شود. اما در موارد پیشرفته که منجر به کاهش دید یا بروز آستیگماتیسم در بیمار می‌شود یا از لحاظ زیبایی برای وی مشکل ایجاد می‌کند، چاره‌ای جز درمان جراحی وجود ندارد.

البته جراحی این بیماری به‌صورت سرپایی انجام می‌شود و نیاز به بستری ندارد و چشم بیمار بعد از گذشت دو روز باز شده و وی می‌تواند به کارهای روزمره خود بپردازد.

چرا ناخنک عود‌کننده می‌کند؟

جالب است بدانید که درگذشته ناخنک به عنوان یک بیماری پیشرونده به شمار می‌آمد و برای جلوگیری ازرشد ناخنک روی قرنیه و کاهش خطر عود حتی در مراحل اولیه، عمل جراحی انجام می‌شد. اما اکنون این طرز برخورد تغییر کرده و تصمیم برای جراحی ناخنک براساس نمای ضایعه یعنی رشد ضایعه روی قرنیه، پیشرفت بیماری، فاکتورهای خطرزا، علائم و سن بیمار صورت می‌گیرد.

به گفته این جراح قرنیه، ناخنک از آن رو یک بیماری عود‌کننده شناخته می‌شود که روش‌های جراحی در درمان آن متفاوت است. در واقع میزان عود این بیماری به تکنیک جراحی انجام شده و مراقبت‌های پس از آن ارتباط دارد. به بیان دیگر، ناخنک را می‌توان با عمل جراحی از بین برد، ولی احتمال عود آن زیاد است، چون عامل اصلی را نمی‎توان از بین برد. البته بعد از عمل، روش‌هایی وجود دارد که با استفاده از آن می‌توان احتمال عود را به حداقل رساند. حتی می‌توان بعد از برداشتن بخشی از ملتحمه، عمل پیوند آن را انجام داد تا جلوی پیشرفت بیماری گرفته شود.

روش‌های درمانی ناخنک

 درمان طبی: این نوع درمان از طریق مصرف قطره‌های ضد التهابی چشمی است. البته هیچ نوع درمان طبی نتایج کافی و طولانی‌مدت نمی‌دهد در فرم‌های ملتهب ناخنک با تجویز موضعی کورتیزون درجاتی از تأثیردرمانی دیده می‌شود، اما در درمان قطعی بیماری بی‌تاثیر است.

 درمان با استفاده از روش‌های شیمیایی و فیزیکی: این روش‌ها برای درمان ناخنک‌های کوچک جایز است، اما نتایج آن در اغلب موارد، امیدوار‌کننده نبوده و بسیاری از این تکنیک‌ها منسوخ شده است.

 در مان جراحی: جراحی، درمان انتخابی برای ناخنک اولیه و عودکننده است و تکنیک‌های متعددی برای آن وجود دارد. انتخاب تکنیک به هدف نهایی و شدت بیماری بستگی دارد .

درمان‌های کمکی: استفاده از عینک آفتابی استاندارد.

عوامل خطر ابتلا به ناخنک

توجه داشته باشید که در بیماری ناخنک، ملتحمه چشم در معرض مستقیم هوای بیرون و آفتاب قرار دارد. عواملی مثل هوا، گرد و غبار، مواد آلاینده، دود، آتش، کوره، سرمای شدید برف و یخبندان، اشعه، خشکی بیش از حد و اشعه ماورای بنفش خورشید می‌توانند باعث تحریک ملتحمه و رشد آن شوند. رشد ملتحمه که به بیماری ناخنک معروف است به صورت گوشت اضافه در چشم است. این گوشت نشانه آن است که فرد مدت زیادی در معرض هوای بیرون یا آفتاب قرار داشته است.

سن شیوع بیماری ناخنک حوالی 40 تا 50 سالگی است. ناخنک بیشتر در افرادی دیده می‌شود که در کوه و دشت زندگی می‌کنند یا به عبارتی مشاغلی دارند که مدام چشم‌‍‌ها در فضای آزاد و در معرض هوا قرار دارد. بر این اساس در مناطقی که نور آفتاب شدید است؛ استفاده از عینک محافظ، عینک آفتابی یا کلاه لبه دار توصیه می‌شود.

پونه شیرازی

دانش و سلامت