جنگ سرد دیپلماتیک گرم‌تر می‌شود

اختلافات چه زمانی اوج گرفت؟

نگاه دولت اوباما و دموکرات‌ها به روسیه تا انتخابات به همین وضع پیش رفت. انتخابات اخیر ریاست جمهوری در آمریکا را می‌توان نقطه عطفی در روابط مسکو و واشنگتن دانست. در این انتخابات هیلاری کلینتون، نامزد دموکرات‌ها در کمال ناباوری رقابت را به دونالد ترامپ جمهوریخواه که حتی مورد قبول هم‌حزبی‌های خود هم نبود، واگذار کرد.

برخی این شکست را نتیجه افشاگری‌هایی می‌دانند که در جریان مبارزات انتخاباتی علیه کلینتون صورت گرفت. نامه‌هایی که از کامپیوترهای حزب دموکرات افشا شده بود، سبب شد تا او بازنده این انتخابات باشد.

بلافاصله در این‌باره دموکرات‌ها انگشت اتهام را به سوی هکرهای دولت روسیه و شخص ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور این کشور نشانه رفتند. همین اتهام کافی بود تا آخر دوره اوباما، روابط مسکو و واشنگتن به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کند.

تحریم، پاسخ آمریکا به تنش‌ها

در پی این تنش‌ها، رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه مجموعه‌ای از تحریم‌ها و اقدام‌ها از جمله اخراج 35 دیپلمات روسی را از آمریکا به عنوان پاسخ به حمله سایبری منتسب به روسیه اعلام کرد. بنا به دستور اوباما، واشنگتن به دیپلمات‌های روسی اخراج شده 72 ساعت فرصت داده خاک آمریکا را ترک کنند. از سوی دیگر، واشنگتن دو مجتمع روسی در مریلند و نیویورک را با ادعای انجام فعالیت اطلاعاتی، بسته است. رسانه‌های روسی اعلام کردند این دو مجتمع دارای موقعیت دیپلماتیک درواقع ویلاهای متعلق به روسیه در آمریکا است.

البته با وجود این تحریم‌ها هنوز اوضاع آنقدر پیچیده نشده، چراکه اوباما زمان زیادی تا پایان دوره خود ندارد.

روسیه منتظر خروج «اردک لنگ» می‌ماند

اعلام اقدامات تلافی‌جویانه از سوی روسیه می‌توانست وضعیت را بغرنج‌تر کند. سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه به پوتین پیشنهاد داده بود که همان تعداد یعنی 35 دیپلمات آمریکایی از روسیه اخراج شوند.

در واکنش به اقدام آمریکا، دیمیتری مدودف، نخست‌وزیر روسیه اقدام آمریکا را «بسیار تاسف‌بار» دانست و گفت: دولت اوباما در شرایطی که ماه آخر خود در کاخ سفید را سپری می‌کند، متاسفانه مسیر خود را از احیای روابط با روسیه در نخستین روزهای روی کار آمدن به «تقلاهای واپسین روزهای حیات خود علیه روسیه» تغییر داده است.

همگان منتظر واکنش از سوی شخص اول کرملین بودند. گرچه در ابتدا خبری روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت که اعلام می‌کرد پوتین با آمریکا مقابله به مثل خواهد کرد اما همان طور که پیش‌بینی می‌شد بلافاصله این خبر تکذیب شد و رئیس‌جمهور روسیه از رویکردی جدید و نوین پرده برداشت. او اعلام کرد که منتظر خروج اوباما از کاخ سفید می‌ماند که در ادبیات سیاسی به این دولت‌ها «اردک لنگ» نیز اطلاق می‌شود. به گزارش اسپوتنیک، به نقل از سرویس خبری کرملین، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد، مسکو هیچ شخصی را در پاسخ به اقدامات آمریکا، اخراج نمی‌کند در حالی که برای روسیه دلایل کافی برای واکنش وجود دارد. پوتین اضافه کرد، ما برای دیپلمات‌های آمریکایی مشکلی درست نمی‌کنیم و کسی را اخراج نمی‌کنیم. ما استراحت و تفریح را برای خانواده‌های آنان در آستانه سال نو میلادی ممنوع نمی‌کنیم؛ بلکه کودکان تمام دیپلمات‌های آمریکایی را به جشن سال نو در کرملین دعوت می‌کنم. رئیس‌جمهور روسیه افزود، دیپلمات‌های روس که به روسیه بازمی‌گردند، تعطیلات سال نو را در کنار بستگان و دوستان خود سپری خواهند کرد.

جنگ و تقسیم مجدد حوزه نفوذ

براساس گزارش رسانه‌ها و طبق جدیدترین اطلاعات منتشر شده توسط سازمان سیا و ارزیابی آنها در سال 2011 هم‌اکنون روسیه از نظر توان نظامی در رده دوم قدرت‌های نظامی جهان بعد از آمریکا قرار دارد. «چارلز کروتامر» در مقاله‌ای با اشاره به افزایش قدرت روسیه در منطقه طی سال‌های اخیر، می‌نویسد: اوباما در طول هشت سال نتوانست جلوی افزایش این قدرت را بگیرد.

این نویسنده و تحلیلگر مشهور آمریکایی در مقاله‌ای می‌نویسد: قدرت‌یابی روسیه در خاورمیانه باید زنگ خطری برای منافع ایالات متحده قلمداد شود. بی‌درنگ باید در خاورمیانه نظم مورد نظر ایالات متحده آمریکا مجددا برقرار شود؛ نظمی که 40 سال با اتحاد محکم مصر و ایالات متحده حفظ شده بود، اما اکنون اقدامات مشترک ایران و روسیه باعث ایجاد بی‌نظمی و ایجاد چنین حوادثی شده است. افزایش قدرت روسیه در منطقه خاورمیانه و برهم خوردن نظم مورد نظر ایالات متحده در این منطقه، نتایج هشت سال حکومت باراک اوباماست. جیمز نیکسی، رئیس برنامه روسیه و اوراسیا در موسسه چتهام هاوس می‌گوید: این‌که روسیه، یکی از 15 کشوری که پس از فروپاشی اتحاد شوروی به‌جا ماندند، هنوز در سال 2015 یکی از قدرت‌های اصیل جهانی است یا خیر، محل بحث است. این کشور همچنان بزرگ‌ترین کشور جهان و بزرگ‌ترین تولید‌کننده نفت و یکی از پنج کشوری است که در شورای امنیت سازمان ملل دارای کرسی دائمی است.

زرادخانه هسته‌ای آن که به صورت گسترده‌ای مدرنیزه شده، افزایش پایدار هزینه‌های دفاعی این کشور را به هدفش در برتری در جنگ‌های محلی و منطقه‌ای نزدیک کرده است.