سردرد‌های دوران سالمندی

گاهی سردرد سالمندان، ناشی از عوارض جانبی داروهایی است که مصرف می‌کنند‌. با آن که سردرد در سالمندان علل مختلف دارد، ولی زمان معاینه و شرح حال باید مورد توجه و پیگیری قرار گیرد. به گفته دکتر زهرا وهابی، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب، سردرد‌های 50 تا 65 سالگی ابتدا باید با توجه به زمینه‌های ناشی از خونریزی مغزی، تومور‌ها و افزایش فشار خون مورد بررسی قرار بگیرد و در صورت طبیعی بودن بررسی‌ها تشخیص سردرد میگرنی، تنشی یا هیپنیک (سردرد صبحگاهی) مطرح شود.

گرفتگی عروقی سردرد می‌آورد

سردرد در افراد سالمند می‌تواند ناشی از وجود اختلالات عروقی و کلاف‌های عروقی باشد‌. تصویر برداری مغزی در تشخیص این حالت‌ها کمک‌کننده است.

این متخصص مغز و اعصاب به جام‌جم می‌گوید: تنگی‌های مهم در عروق خونرسان به مغز گاه خود را به صورت سردرد نشان می‌دهد که بررسی عروق گردنی در چنین شرایطی حائز اهمیت است.

وی تاکید می‌کند: از علل سردرد در سالمندی، سردرد با منشأ ایسکمی قلبی است یعنی کسانی که ناراحتی قلبی دارند و زمان فعالیت دچار سردرد می‌شوند و شاید فقط با شکایت سردرد مراجعه کنند.

عوارض دارویی را دست‌کم نگیرید

در افراد سالمند، سردرد ناشی از مصرف دارو‌های مختلف حائز اهمیت است. از آنجا که افراد سالمند بیماری‌های زمینه‌ای مختلف مانند فشار خون، دیابت، پروستات، مشکلات گوارشی و آرتروز دارند و داروهای متفاوتی مصرف می‌کنند، بروز عوارضی مثل سردرد قابل پیش‌بینی است.

دکتر وهابی می‌افزاید: بسیاری از این داروها می‌تواند عامل ایجاد‌کننده یا تشدید‌کننده سردرد باشد‌. به طور مثال، قرص‌های زیر زبانی که برای دردهای قلبی مصرف می‌شود، به نوبه خود موجب سردرد می‌شود یا کپسول امپرازول که برای تسکین درد معده به کار می‌رود، سردرد ایجاد می‌کند. بنابراین توجه به داروهای مصرفی بیمار سالمند حائز اهمیت است.

حتی ضربه آرام به سر خطرناک است

افراد سالمند ممکن است در اثر ضربه خیلی آرام و جزئی نیز دچار خونریزی در پرده مغزی شوند . این خونریزی‌ها گاهی علامت آشکاری جز سردرد ندارند. این متخصص با اشاره به مطالب فوق تاکید می‌کند: شرح حال گرفتن از افتادن یا خوردن سر به لبه پنجره و ... می‌تواند در چنین شرایطی کمک‌کننده باشد. این سردردها مداوم است و ماهیت فشاردهنده دارد. همچنین در صورت طولانی شدن تشخیص ممکن است با علائم دیگری مانند تهوع، اختلال شناختی یا ضعف اندام‌ها همراه شود.

سالمندانی که سابقه میگرن دارند

ابتلا به میگرن در سالمندان، دومین علت شایع سردرد است‌. البته بیشتر در افرادی که سابقه قبلی میگرن دارند، باید به آن فکر کرد. معمولا این نوع سردرد میگرنی با افراد جوان تفاوت دارد.

دکتر وهابی توضیح می‌دهد: بندرت، علائمی مانند ترس از نور و بو در مبتلایان سردرد میگرنی دیده می‌شود و معمولا سردرد، دو طرفه و غیر ضرباندار است. بعلاوه شدت سردرد نسبت به افراد جوان کمتر است و به درمان بسیار خوب پاسخ می‌دهد. وی با اشاره به سردرد هیپنیک که نوع دیگری از سردرد است که شب‌ها و در خواب بروز می‌کند، می‌گوید: شایع‌ترین سن بروز این نوع سردرد، 60 سالگی است. سردرد معمولا دو طرفه است و فرد را بیدار می‌کند و چند ساعت طول می‌کشد. البته ممکن است مصرف قهوه در رفع آن کمک‌کننده باشد.

درمان سردرد سالمندان

درمان سردرد در افراد سالمند، شامل اصلاح وضعیت‌های زمینه ساز سردرد می‌شود. به گفته دکتر وهابی، کم کردن وزن، ورزش و خواب منظم، اولین اقدامات است. درمان انواع سردرد با توجه به نوع بیماری با مصرف دارو ممکن است. توجه به دوز مناسب و عوارض دارویی نیز در سالمندان ضرورت دارد. در افراد سالمند، شروع مصرف هر گونه دارویی باید به صورت آهسته و با دوز کم باشد. وی تاکید می‌کند: از داروهای رایج سردرد مانند سوماتریپتان‌ها (Sumatriptan) و ارگوتامین سی(Ergotamine-c) در سالمندی باید اجتناب کرد و همچنین باید توجه داشت، تجویز مسکن‌هایی مانند ژلوفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و ... با توجه به عارضه قلبی و گوارشی و کلیوی باید با احتیاط صورت گیرد.

سالمندانی که اختلال خواب دارند

یکی از انواع سردرد در سالمندان، سردرد ناشی از اختلال خواب یا آپنه خواب است که به صورت سردرد صبحگاهی با تهوع یا بدون آن است. این نوع سردرد به علت اختلال انسدادی در زمان آپنه خواب یا وقفه تنفسی خواب رخ می‌دهد .

بررسی اختلالات خواب در این زمینه کمک‌کننده است و درمان این اختلال باعث بهبود سردرد می‌شود. افرادی که خروپف شبانه و اضافه وزن دارند یا طی روز خواب آلوده هستند نیز باید به فکر رفع مشکلات تنفسی در حین خواب باشند.

سردردهای خطرناک سالمندان

 در صورت کاهش وزن، تب، اختلال شناختی پیش رونده، تهوع و استفراغ، سرگیجه و دوبینی، تاری دید، اختلال تکلم، ضعف اندام و حملات تشنج همراه با سردرد، توجه بیشتری لازم است.

 سردرد در افرادی که سرطان زمینه‌ای دارند یا داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مانند کورتون یا شیمی درمانی دریافت می‌کنند نیز هشدار‌دهنده است.

 علت‌های دیگر سردرد مانند التهاب عروق چشمی و مغزی و آب سیاه یا افزایش فشار چشم و سردرد‌های با منشا آرتروز گردنی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

پونه شیرازی

دانش و سلامت