از میان میدانهای نفتی مشترک ایران با کشورهای دیگر، شاید بتوان گفت میدان آرش با توجه به شرایطی که دارد از همگی خاصتر بوده و در دل مثلث برمودای خلیج فارس یعنی ایران، کویت و عربستان قرار گرفته است؛ مثلثی که دو ضلع عربستان و کویت آن با تشکیل شرکت مشترک (KJO) سهم برداشت از این میدان را بهصورت 50 درصد عربستان و 50 درصد کویت بین خود تقسیم کرده و هیچ سهمی برای ایران قائل نشدهاند.
میدان مشترک آرش که در آن سوی مرز با نام الدوره شناخته میشود در سال 1960 کشف شد و به طور کلی حدود 70 کیلومترمربع وسعت دارد که 5 درصد از آن بهطور کامل در مرزهای کشورمان قرار گرفته و بقیه در نقطه صفر مرز آبی میان سه کشور است. بر اساس مطالعات اولیه در این میدان مشخص شده میزان گاز موجود در آن به یک میلیارد مترمکعب و میزان نفتش 450 میلیون بشکه است و با توجه به سهم کشورمان از این میدان مشترک، اینگونه میتوان گفت که سهم گازی ایران از میدان آرش 70 میلیون بشکه میعانات گازی و 42 میلیون بشکه نفت خواهد بود.
سهمخواهی کویت و عربستان
بلافاصله پس از کشف این میدان، اختلاف میان ایران و کویت بر سر مرز آبی دو کشور در منطقه قرارگیری این میدان مشترک آغاز شد، اما اختلافات به صورت اظهارنظرهایی در جلسات باقی ماند تا اینکه در سال 2001 ایران به استقرار تجهیزات برای آغاز حفاری اکتشافی در این میدان اقدام کرد؛ اقداماتی که پس از اطلاع کویت از آغاز حفاریهای اکتشافی توسط ایران، متوقف شد زیرا کویت با تهدید کشورمان به شکایت در مراجع بینالمللی، ایران را از هرگونه فعالیت تا زمان حصول نتیجه در تعیین مرز آبی نهی کرد. بعد از قبول مشترک بودن این میدان بین دو کشور ایران و کویت، تعیین میزان سهم دو کشور مورد بحث واقع شد. طرف ایرانی معتقد بود که نیمی از میدان آرش متعلق به ایران است، در حالی که طرف کویتی مدعی مالکیت بیش از 50 درصدی از این میدان است.
توقف فعالیت ایران در حالی صورت گرفت که عربستان و کویت در طرحی مشترک از سال 2000 فعالیتهای اکتشافی و توسعهای را روی این میدان گازی بدون اطلاع ایران آغاز کرده بودند و بیژن زنگنه، وزیر نفت وقت ایران در مورد این فعالیتهای اکتشافی و توسعهای در 28 اکتبر 2002 (6 آبان 1382) هشدار داد که ایران از حقوق خود درباره میدان گازی آرش نخواهد گذشت و به کویت در مورد امضای هرگونه قرارداد تا قبل از تعیین مرزها هشدار داد.
با وجود هشدار وزیر نفت ایران، در طول سالیان گذشته، عربستان و کویت به طور مشترک با مرزبندیهای دوجانبه بدون در نظر گرفتن حق ایران در حال توسعه و بهرهبرداری از این میدان هستند و نکته جالب اینجاست که ایران فعالیتهای خود را هنوز در انتظار مذاکره با کویت معطل گذاشته است. زنگنه که پس از گذشت سالها دوباره وزیر نفت ایران شد، در تاریخ 4 مرداد 93 در خصوص این میدان گفت پرونده این میدان مشترک یک موضوع باز و حلنشده است و برای حل آن نیازمند گذشت زمان هستیم.
در حالی ایران هنوز پرونده این میدان را برای مشارکت با کویت باز نگه داشته و آن را نیازمند گذشت زمان میداند که به گفته برخی رسانهها، عربستان و کویت با تشکیل شرکت مشترک (KJO) سهم برداشت از این میدان را به صورت 50 درصد عربستان و 50 درصد کویت بین خود تقسیم کردهاند و هیچ سهمی برای ایران که برآورد شده حتی تا 70 درصد از ذخایر گازی این میدان مشترک در آبهای ایران باشد، قائل نشدهاند.
شرکت KJO برنامهریزی کرده که با آغاز تولید گاز از میدان آرش ـ الدوره، در سال 2017 روزانه یک میلیارد فوت مکعب از این میدان برداشت داشته باشد که سهم عربستان 500 میلیون فوت مکعب در روز و سهم کویت نیز 500 میلیون فوت مکعب در روز خواهد بود.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
