برجام واقع‌نگر

با توجه به تجربه حسن روحانی در این مذاکرات، نخستین اقدام در این زمینه استرداد پرونده از شورای عالی امنیت ملی و سپردن آن به وزارت خارجه بود. تیم وزارت خارجه در این دولت که متشکل از مجرب‌ترین نیروهای مخلص پس از انقلاب اسلامی است، در ابتدا چارچوبی برای مذاکرات برقرار کرد و در نهایت به موافقت‌نامه‌ای میان جمهوری اسلامی با طرف‌های مذاکره‌کننده دست یافت. در این میان باید به یاد داشت که سطر سطر این موافقت نامه و حتی جزیی‌ترین مسائل آن به تایید مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران رسید. اگر حمایت مقام معظم رهبری، درایت رئیس‌جمهور و توان حرفه‌ای تیم مذاکره‌کننده نبود، شاید به‌آسانی کار به نتیجه نمی‌رسید و در شرایطی که درها بسته بود مذاکره‌ای صورت نمی‌گرفت، اما دیدیم که با نرمش قهرمانانه، اراده نظام بر حل مساله هسته‌ای قرار گرفت.

در تحلیل مذاکرات باید گفت سه تفکر بر مذاکرات ایران سایه انداخته بود. یک تفکر اعتقاد داشت اصل مذاکره با آمریکا غلط است و در نهایت می‌توان با طرف اروپایی در مسائل محدود و مشخص مذاکره کرد و با حفظ شرایط تحریم نقاط قوت داخلی را ارتقا داد و از نتایج تلاش‌های خود در زمینه انرژی هسته‌ای ذره‌ای کوتاه نیامد.

در مقابل این دیدگاه بدبینانه، دیدگاه خوشبینانه‌ای قرار داشت که معتقد بود اگر مذاکرات معبری باز کند و تحریم‌ها و مسائل ما با آمریکا حل شود، می‌تواند یخ روابط ایران و آمریکا را در یک شب ذوب کند و به بهبود روابط دو کشور کمک کند، اما گروه سوم که واقعگرا بودند و مذاکرات را واقعی ارزیابی می‌کردند، می‌دانستند که در مقابل امتیازهایی که دریافت می‌کنند، امتیازاتی هم باید بدهند و در این گیرودار باید هوشیار باشند. براساس تفکر گروه سوم بود که مذاکرات پیش رفت. از یاد نبریم که در راس این جریان فکری، مقام معظم رهبری قرار داشتند و ایشان ضمن حمایت از دولت و تیم مذاکره‌کننده، لحظه به لحظه به فرزندان خود در مذاکرات هشدار می‌دادند و معتقد بودند که ما در حال مذاکره با دشمنی هستیم که همیشه در فکر نابودی کشور بوده و اگر امروز به پای میز مذاکره آمده برای این است که فشنگ‌هایش اثری نداشته است.

ایشان تاکید داشتند که نباید در مذاکرات به لبخند و وعده‌های دشمن دل بست، اما بر اصل مذاکره براساس سیاست نظام جمهوری اسلامی تاکید فرمودند و از آن حمایت کردند و براین مبنا هشدارهای لازم را دادند. براساس این سیاست موفق، از یک جهت برجام دستاوردهایی برای کشور داشت و توانست به افزایش تولید نفت، مبادلات اقتصادی خارجی و نقل و انتقال مالی خارجی و از بین رفتن فضای درگیری نظامی بینجامد، اما از سوی دیگر با بدعهدی آمریکایی‌ها هنوز تمامی تحریم‌ها رفع نشده که این موضوع نشانگر خدعه و نیرنگ آمریکاییان است. در این میان ملت ایران متوجه شدند که مذاکره با آمریکایی‌ها در سطح وسیع، با خدعه و نیرنگ همراه شده و مطابق فرمایشات رهبری، آمریکایی‌ها و طرفین مذاکره با ایران باید پاسخگوی کشور ما در بدعهدی‌های صورت گرفته در توافق برجام باشند و تلاش کنند تا به قول و وعده‌های خود پایبند بمانند.

الیاس حضرتی - عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس