ربات‌ها به کمک سالمندان می‌آیند

بالارفتن سن جمعیت جهان و افزایش افراد سالمند و نیازهای مختلف درمانی و پرستاری از یک‌طرف و کم بودن تعداد پرستاران در این بخش در کنار بالا بودن هزینه‌های درمانی، متخصصان را از سال‌ها قبل به فکر استفاده از ربات‌ها در بخشی از فرآیندهای درمانی و مراقبتی انداخته است.

یک نمونه‌ از این ربات‌ها ـ که در سال‌های اخیر در نمایشگاه‌های مختلف دنیا نمایش داده شده و در این چند هفته به صورت تجاری‌سازی شده در اختیار خریداران قرار گرفته است ـ ربات شیر دریایی است؛‌ رباتی کوچک با بدنی نرم و پر از مو که قابلیت تغییر چهره و درآوردن صداهای مختلف را داشته و به نوازش افراد،‌ واکنش‌های احساسی نشان می‌دهد. این ربات که از حدود ده سال قبل در حال تست و گذراندن مراحل تکامل خود بوده، برای سالمندان مبتلا به آلزایمر طراحی شده است. تاثیر مثبت نوازش حیوان خانگی و محبت کردن و دریافت پاسخ عاطفی از یک موجود زنده در طراحی این ربات نقش مهمی داشته است. مطالعات نشان می‌دهد، افراد سالمندی که تنها هستند و از بیماری آلزایمر رنج می‌برند با محبت و نوازش یک حیوان خانگی مهارت‌های شناختی ذهنشان تا حدی تقویت می‌شود و از لحاظ روحی آرامش بهتری خواهند داشت.

تحقیقات پژوهشگران نیز نشان می‌دهد این شیر دریایی رباتیک با مدل حالت‌های صورت، اصواتی که تولید می‌کند و ساختار بدن و پوست آن که حس نوازش یک حیوان خانگی را منتقل می‌کند، دستیار و کمک درمانگر مناسبی برای سالمندان تنها و مبتلا به آلزایمر است و از طرفی مشکلات بهداشتی یک حیوان واقعی را هم ندارد. ربات‌های دستیار پزشکی با توجه به آمارهای جمعیتی جهان که نشان از رشد پدیده سالمندی در آینده و کمبود نیروهای متخصص در بخش پرستاری دارد، در حال رشد و تکامل بوده و در آینده نه چندان دور در بسیاری از منازل جهان، افراد از خدمات آنها استفاده خواهند کرد.

آریا صبوری - پژوهشگر آزمایشگاه تعامل انسان و ربات دانشگاه تهران