جام جم آنلاین – انجمن آلزایمر بریتانیا نوشت: حل جدول و بازی‌های فکری از سرگرمی‌هایی هستند که معمولاً برای تقویت حافظه توصیه می‌شوند. اما آیا عادت به حل کردن جدول واقعاً می‌تواند احتمال ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد؟ پژوهش‌های علمی از فواید فعالیت ذهنی حمایت می‌کنند، اما پاسخ قطعی به این پرسش هنوز به دست نیامده است.
حل جدول چه تأثیری بر مغز دارد؟
هنگام حل جدول کلمات متقاطع مغز باید اطلاعات ذخیره‌شده را بازیابی کند و میان واژه‌ها و مفاهیم ارتباط برقرار کند. این فعالیت به تمرکز، حافظه، قدرت یادآوری و مهارت‌های زبانی نیاز دارد.
پژوهشگران معتقدند فعالیت‌های ذهنی مستمر ممکن است به تقویت آنچه «ذخیره شناختی» نامیده می‌شود کمک کنند. ذخیره شناختی به توانایی مغز برای حفظ عملکرد و جبران بخشی از آسیب‌ها و تغییرات ناشی از افزایش سن اشاره دارد.
به همین دلیل افرادی که در طول زندگی فعالیت‌های فکری متنوعی دارند ممکن است در برابر افت توانایی‌های شناختی مقاومت بیشتری نشان دهند.
نتایج یک پژوهش درباره کاهش خطر زوال عقل
مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۳ در نشریه علمی JAMA Network Open منتشر شد اطلاعات بیش از ۱۰ هزار فرد بالای ۷۰ سال را بررسی کرد.
نتایج این پژوهش نشان داد افرادی که بیشتر به فعالیت‌های ذهنی مانند بازی‌های فکری و حل جدول کلمات متقاطع می‌پرداختند با خطر کمتری برای ابتلا به زوال عقل مواجه بودند. افزایش یک سطح در میزان مشارکت در این فعالیت‌ها با کاهش حدود ۹ درصدی خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط داشت.
البته این پژوهش یک مطالعه مشاهده‌ای بود و نمی‌تواند ثابت کند که حل جدول به تنهایی عامل کاهش خطر بیماری است.
همچنین در پژوهشی که سال ۲۰۱۱ در نشریه Journal of the International Neuropsychological Society منتشر شد، ۴۸۸ فرد سالمند مورد بررسی قرار گرفتند. محققان دریافتند در میان افرادی که بعد‌ها به زوال عقل مبتلا شدند کسانی که جدول کلمات متقاطع حل می‌کردند به طور متوسط ۲.۵۴ سال دیرتر وارد مرحله افت سریع حافظه شدند.
این یافته اهمیت فعالیت‌های ذهنی را برجسته می‌کند، اما پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برای اثبات نقش مستقیم جدول در پیشگیری از زوال عقل به مطالعات بالینی بیشتری نیاز است.
آیا حل جدول می‌تواند جلوی آلزایمر را بگیرد؟
پاسخ علمی این است که هنوز چنین چیزی اثبات نشده است. انجمن آلزایمر بریتانیا نیز اعلام کرده که تمرین‌های ذهنی می‌توانند عملکرد حافظه و تفکر را بهبود دهند، اما شواهد قدرتمندی برای تأثیر مستقیم آنها بر جلوگیری از زوال عقل وجود ندارد.
در یک کارآزمایی بالینی منتشرشده در نشریه NEJM Evidence در سال ۲۰۲۲ نیز ۱۰۷ فرد مبتلا به اختلال شناختی خفیف بررسی شدند. نتایج پس از ۷۸ هفته نشان داد گروهی که تمرین جدول کلمات متقاطع انجام می‌دادند در یکی از شاخص‌های شناختی عملکرد بهتری نسبت به گروه بازی‌های رایانه‌ای داشتند. این مطالعه نیز به معنای اثبات پیشگیری از آلزایمر نیست.
برای حفظ سلامت مغز چه کار کنیم؟
متخصصان توصیه می‌کنند برای حفظ سلامت مغز به یک فعالیت خاص اکتفا نکنیم. مجموعه‌ای از عادت‌های سالم می‌توانند در کاهش خطر زوال شناختی نقش داشته باشند:
۱-حل جدول کلمات متقاطع و سودوکو
۲- مطالعه کتاب و یادگیری زبان جدید
۳- یادگیری مهارت‌ها و سرگرمی‌های تازه
۴- فعالیت بدنی منظم و پیاده‌روی
۵- حفظ ارتباطات اجتماعی و پرهیز از انزوای طولانی‌مدت
۶- کنترل فشار خون و قند خون
۷- خواب کافی و تغذیه متعادل
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
درخشان: قرمزها در هماهنگی بین خطوط سهگانه مشکل دارند
