صندلی های پلاستیکی یا کاغذی؛
اگر توجه کرده باشید، مدتی است که طرحهای برترپژوهشگاه پلیمر وپتروشیمی ایران را معرفی و بررسی می کنیم. این طرحها اغلب از آن روی حائز اهمیت هستند که می توانند به بهبود کیفی صنایع پلیمری درکشور
یکی ازطرحهای جالب دراین خصوص ، دستیابی به دانش و فناوری بازیافت ضایعات پلاستیکی و کاغذ به صورت همزمان است ، چرا که بیشتر ضایعات پلاستیکی با کاغذ همراه هستند و بازیابی همزمان آنها نه تنها می تواند از حجم عظیم ضایعات بکاهد بلکه نیازبه جداسازی آنها را برای استفاده مجدد رفع می کند.
محصول به دست آمده از بازیابی مخلوط این دو نیزبه تولید چوب مصنوعی منتهی می شود که می تواند نیاز به انواع چوب یا فلز را برای ساخت انواع حصار، میز وصندلی درمکان های عمومی وغیره تامین کند.
دکتر فرهید فرهمند، مسوول طرح فناوری ساخت قطعات الیاف سلولزی و پلاستیک ازضایعات پلاستیکی در این زمینه سخن می گوید.
ضایعات پلاستیکی ازچه ترکیباتی تشکیل می شوند و به چه شیوه هایی درچرخه بازیافت قرار می گیرند؛
صرف نظر از ظروف یک بار مصرف و بطری های نوشابه ، ضایعات پلاستیکی درایران بیشتر از پلی اتیلن ، پلی پروپیلن وپلی وینیل کلراید تشکیل می شوند.
به طورکلی منابع اصلی ضایعات عبارتند از: ضایعات خانگی مانند کیسه های فریزر، بطری های شامپوها وانواع شوینده ها، ظروف پلاستیکی آشپزخانه ، ضایعات خودروها مانند قطعات پلاستیکی ، صنایع ، ساختمان ها، کشاورزی و بیمارستانی.
درخصوص ضایعات صنعتی ، تقریبا درتمامی مراحل تولید پلاستیک ها ضایعات ایجاد می شود که می توان آنها را مجدد وارد چرخه فراورش کرد.
این ضایعات به ابعاد کوچکترخرد شده و چون آلودگی چندانی ندارند بدون شستشو و پاکسازی وارد فرآیند بازیافت می شوند.
مشکل اصلی ، ضایعات پس ازمصرف هستند که به 2دسته کشاورزی و شهری تقسیم می شوند. ضایعات پلاستیکی کشاورزی را می توان پس از جمع آوری وبرحسب منبع تولید آنها دسته بندی و پس ازهویت یابی صحیح ، راجع به بازیافت آنها اقدام کرد.
ضایعات پلاستیکی شهری مهمترین مساله هستند وباید به گونه ای بازیابی شوند که قابل استفاده مجدد باشند. این زباله ها ارزش اقتصادی دارند و همراه انواع فلزات ، منسوجات و... زباله های شهری را تشکیل می دهند.
روشهای بازیافت پلاستیک ها را نیز می توان به 4 دسته تقسیم کرد:
بازیابی نوع اول: فراورش قراضه های پلاستیکی به همان محصولات اولیه یا محصولات مشابه تولید شده مانند ضایعاتی که حین فراورش درکارخانه تولید شده ومجدد قابل استفاده هستند.
بازیابی نوع دوم: فراورش قراضه های پلاستیکی (مواد دست دوم) به محصولاتی جدید که ممکن است نسبت به محصول اولیه خواص نسبتا پایین تر داشته باشند. ( بازیافت مواد)
بازیابی نوع سوم: تبدیل ضایعات پلاستیکی به منومرهای ( واحدهای ) تشکیل دهنده آنها (بازیافت شیمیایی)
بازیابی نوع چهارم: کسب انرژی ازضایعات پلاستیکی ( بازیافت انرژی)درپروژه مورد بررسی ما، هدف بازیابی ازنوع دوم بوده است ، یعنی این که ضایعات را به محصولات جدیدی تبدیل کنیم.
ترکیب ضایعات پلاستیکی وکاغذ به چه علت وچگونه انجام می شود؛
بازیابی ضایعات پلاستیکی شامل مراحل جمع آوری ، جداسازی، شستشو، خشک کردن، خرد کردن و فراورش است. هرچه جمع آوری و جداسازی پلاستیک ها از یکدیگر انتخابی تر صورت گیرد، خلوص محصول نهایی بیشتر خواهد بود.
با آن که ضایعات، مراحل شستشو وجداسازی از انواع آلودگی وخشک کردن را طی می کنند، اما احتمال آلودگی میکربی وجود دارد، بنابراین، این بازیافت برای تماس با مواد خوراکی پیشنهاد نمی شوند.
همان طور که اشاره کردم با توجه به بررسی های به عمل آمده ، در ایران میان پلاستیک ها، بیشترین ضایعات به پلاستیک های پلی الفینی (انواع پلی اتیلن ، پلی پروپیلن و...) مربوط می شود.
درعین حال میان دیگرمواد، کاغذ و مقوا بیشترین حجم ضایعات را تشکیل می دهند. به همین دلیل بازیابی آنها، هم می تواند ازحجم عظیم ضایعات بکاهد وهم درتولید محصولات جدید کمک کند.
مزیت دیگراین است که چون کاغذ با پلاستیک همزمان بازیافت می شود نیازی به جداسازی کاغذ وپلاستیک ازیکدیگر نیست ، مثلا بطری های پلاستیکی می توانند همراه برچسب روی بطری بازیافت شوند ومزیت سوم این که دراین پروژه مخلوط ضایعات پلاستیکی پلی اتیلن ، پلی پروپیلن همراه کاغذ بازیافت شده و به جداسازی انواع پلاستیک از یکدیگر نیازی نیست.
فناوری ساخت قطعات الیاف سلولز- پلاستیک از ضایعات پلاستیکی وکاغذ برچه مبانی استواراست؛
در این روش ابتدا ضایعات پلاستیکی ( پلی اتیلن ، پلی پروپیلن) جمع آوری شده ، شستشو، خشک وخرد می شوند. سپس به آنها تا حدود 20درصد کاغذ افزوده می شود و مخلوط به دست آمده فراورش می شود.
درصورتی که محتوای کاغذ به صورت برچسب و... کمتر از 20درصد باشد می توان به صورت دستی به آن کاغذ افزود.
قطعات ساخته شده از روند ترکیبی فوق چه کاربردهایی دارند؛
از جمله محصولات قابل تهیه ازاین مخلوط می توان به چوب مصنوعی اشاره کرد که به عنوان حصار، علایم هشدار دهنده، علایم خطر در جاده ها، میز و صندلی پارکها، اسکله های چوبی، صفحات تبلیغاتی در خیابان ها و... به کار می روند.
این محصولات فعلا برای مصارف داخل خانه ودرتماس با مواد غذایی پیشنهاد نمی شود.
آیا این قطعات قابل بازیافت مجدد هستند؛
این قطعات قابل بازیاب مجدد هستند و می توان تا چند بارسیکل بازیافت را تکرارکرد، ولی هربار با افت خواص مواجه خواهیم بود ومجبورمی شویم با دیگر تکنیک ها خواص را بهبود دهیم که مسلما مستلزم هزینه بیشتر است.
باید توجه کرد که روشهای بازیافت به طور موقت محیط زیست را ازآلودگی حفظ می کند و روش قطعی نیست. درواقع روش بهتربازیافت پلاستیک ها، استفاده بهینه ازمحصولات پلاستیکی وچند بارمصرف کردن آنهاست.
مثلا یک کیسه پلاستیکی را می توان پس ازیکبار مصرف تمیز و به طور مجدد استفاده کرد.
گفت و گو
