سیاره سرخ درمقابله

سیاره سرخ فام مریخ در طول تاریخ همواره برای ما انسان های ساکن سیاره مسکون منظومه شمسی هیجان انگیز و ویژه بوده است ، شاید ادعای بزرگی نباشد اگر بگوییم هیچ جرم سماوی به اندازه مریخ ذهن پرسشگر انسان را به چالش نکشانده است.

کد خبر: ۷۴۰۹۹

زمانی دور درخشش سرخ فام این سیاره نشانه ای از مرگ و خون ریزی به شمار می رفت و نام الهه جنگ را برای مریخ به ارمغان آورد و زمانی دیگر کانالهای اسرارآمیز آن و افسانه آدم سبزهای کوچولوی مریخی!
اما به هر حال مریخ همیشه مورد توجه بوده است ، حتی در عصر جدید همسایه سرخ فام ما میزبان بیشترین تعداد کاوشگران زمینی بوده است تا به بررسی دقیق و جزئ به جزئ این سیاره بپردازند.
حتی بار دیگر امکان وجود نوعی از حیات در این سیاره قوت گرفته و بحث بر سر سفر انسان به مریخ توجه همگان را جلب کرده است.
اما با وجود این همه حرف و حدیث هنوز بسیاری از مردم تصوری از این سیاره ندارند و شاید تاکنون متوجه حضور این سیاره در آسمان شب نشده اند.
این روزها مریخ به مقابله خود نزدیک می شود و بازار شایعه درباره دیدن مریخ در فاصله ای بسیار نزدیک داغ می شود؛ اما براستی مریخ در مقابله خود چگونه به نظر خواهد رسید؛
سیاره سرخ فام مریخ با قطری به اندازه نصف قطر سیاره زمین بیش از هر سیاره دیگری در تاریخ بشر توجه انسان را به خود جلب کرده است.
مریخ که با نامهای بهرام و مارس هم از آن نام برده می شود، چهارمین سیاره منظومه شمسی پس از عطارد، زهره و زمین است و آخرین عضو سیارات سنگی یا زمین مانند این منظومه به شمار می آید.
سیاره ای که با جو رقیق خود (نسبت به جو زمین ) در حاشیه کمربند خانواده خورشیدی قرار دارد.
مرزی که منطقه مناسب حرارتی برای شکل گیری حیات در محیط اطراف خورشید را مشخص می کند. البته دلایل بسیار بیشتری درباره مریخ وجود داشته است که این سیاره را میزبان نوعی از حیات تصور کنند.
مریخ اگرچه از لحاظ ابعاد با زمین مشابه نیست اما از لحاظ مشخصات مداری جفت زمین به شمار می رود. مریخ اگرچه هر 687 روز یک بار مدار خود به دور خورشید را تکمیل می کند، اما از لحاظ تمایل محوری بسیار شبیه زمین است در واقع انحراف محوری حدود 24 درجه باعث به وجود آمدن فصلهای مشابه زمین در مریخ می شود و اگر این واقعیت دارد کنار این نکته مهم بگذارید که شبانه روز مریخی تنها 24 ساعت و 37 دقیقه است و این عدد تنها 40دقیقه با طول شبانه روزی زمین اختلاف دارد، آن گاه شاید برای شما هم این سوال مطرح شود که آیا ممکن است سیاره ای که رفتار تا این حد مشابه با زمین دارد، میزبان گونه ای از موجودات هوشمند باشد؛
غیر از این خصوصیات فیزیکی مشابه با زمین مطرح شدن داستان هایی چون کانال های مریخی نیز داستان و توجه به سیاره سرخ فام را مطرح می کرد.
اگرچه با آغاز اکتشافات دقیق و اعزام فضاپیماها به این سیاره مشخص شد مریخ سیاره ای زنده نیست اما علاقه مندان هیچ فرصتی برای نسبت دادن علایق خود به این سیاره را از دست نمی دادند، بحث چهره فرعونی مریخ (که چیزی جز بازتاب نور از یک تپه طبیعی نبود) و داستان فسیل مریخی که در یک شهابسنگ یافت شده در قطب جنوب زمین بود نمونه های جدیدتری از داستان مریخ بودند.
اما مریخ ، گذشته از موضوع حیات آن باز هم جذابیت فوق العاده ای دارد، این سیاره باوجود این که سیاره بزرگی به حساب نمی آید؛ اما بزرگ ترین عوارض منظومه شمسی را در خود جای داده است.
به طور مثال ، ژرف ترین دره منظومه با نام دره مارینر چون زخمی چهره این سیاره را خراشیده است و دره گراندکانیون در برابر آن شیار کوچکی به حساب می آید.
از سوی دیگر، مرتفع ترین کوهستان های منظومه ما نیز در دل این سرزمین خشک قرار دارد.
کوه المپیوس با ارتفاعی معادل 3 برابر قله اورست ( 24 کیلومتر ارتفاع ) بلندترین عارضه کوهستانی بین کوهستان های سیارات خورشیدی است.
از سوی دیگر، دشت پهناوری چون آمازون ، دشتی غبارآلود را تشکیل داده است که اگر تصمیم به سفر به مریخ گرفتید، باید از آن احتراز کنید ؛ چرا که تا بالای سرتان در شنهای روان اکسید آهن فرو خواهید رفت.
مریخ در این روزها سیاره سردی به شمار می رود؛ دما در گرم ترین ساعات روز و در بهترین شرایط شاید اندکی از صفر بالاتر بیاید در حالی که این دما براحتی در همان نقطه تا 100 درجه زیر صفر کاهش می یابد و این شرایط فرسایش بیش از حد و بالایی را به وجود می آورد، از سوی دیگر، جو رقیق این سیاره باعث تغییرات سریع دما با ارتفاع گرفتن از سطح مریخ بسرعت کاهش می یابد یعنی اگر شما به سطح مریخ سفر کنید، اختلاف دمای کاملا محسوسی را بین پا و سر خودتان احساس می کنید.
مریخ اگرچه فعلا سیاره ای خشک و مرده است ؛ اما احتمالا زمانی نه چندان دور اقلیمی کاملا متفاوت داشته است.
در فصل گذشته کاوش مریخ ، 2مریخ نورد ماجراجوی ناسا به نامهای روح و فرصت قدم بر خاک این سیاره گذاشتند.
مهمترین هدف ماموریت 3ماهه شان جستجوی نشانه های وجود آب در گذشته این سیاره بود؛ اما آنها طی بیش از 5/1 سال فعالیت بر این سیاره نه تنها این نشانه ها را به دست آوردند، بلکه نشان دادند که در گذشته این سیاره دریاچه های پهناوری از آب مایع وجود داشته است و مریخ شاید زمانی دور آب و هوایی مشابه آب و هوای زمین داشته که به مرور زمان تغییر یافته است.
امروزه دانشمندان با در کنار هم قرار دادن اطلاعات پراکنده ای که از این کاوشها در اختیار دارند بویژه با توجه به یافت شدن منابع آب منجمد در زیر سطح سیاره و وجود گاز متان در جو رقیق سیاره مریخ براین باورند که احتمال وجود گونه ای از حیات ابتدایی نه تنها در گذشته این سیاره متصور است ، بلکه حتی امکان آن وجود دارد که مریخ در زمان حاضر هم میزبان گونه ای بسیار ابتدایی از حیات باشد این موضوع تنها یک حدس اولیه است به هر روی مریخ گذشته از خواص سطحی و جذابیتهای حرفه ای آن برای سیاره شناسان و برای عموم مردم جذاب است.
مریخ تنها سیاره منظومه شمسی است که می توان عوارض سطحی آن را با کمک یک دوربین دوچشمی کوچک یا یک تلسکوپ رصد کرد؛ اما این فرصت همیشه وجود ندارد، بلکه برای رصد این سیاره زمانی مناسب است که این سیاره به حالت مقابله خود نزدیک باشد.
مدار سیاره مریخ بیرون مدار زمین به دور خورشید قرار دارد.
حال اگر شرایطی را در نظر بگیرید که سه جرم خورشید، زمین و مریخ تقریبا در یک جهت قرار بگیرند و زمین بین خورشید و سیاره مریخ باشد این حالت را مقابله می نامند.
هنگامی که یک سیاره خارجی (همه سیارات غیر از عطارد و زهره ) به مقابله می رسد برای ما که روی زمین ایستاده ایم در سوی مخالف خورشید قرار می گیرد و مریخ با غروب خورشید در افق غربی از افق شرقی سربرمی آورد و تمام مدت شب در آسمان است.
با توجه به حرکت مداری مریخ و زمین هر 26ماه یک بار حالت مقابله تکرار می شود. و امسال در 16آبان مریخ به مقابله خواهد رسید.
در آن هنگام مریخ تنها 69 میلیون و 415 هزار و 600 کیلومتر با زمین فاصله خواهد داشت که فاصله نزدیکی به شمار می رود؛ اما 181 بار دورتر از فاصله ماه از زمین است.
اگرچه در این هنگام چشم غیرمسلح هنوز هم مریخ را همانند یک ستاره درخشان نارنجی رنگ خواهد دید؛ اما به طور چشمگیری نسبت به ماههای قبلی و بعد از آن تاریخ ، مریخ درخشان خواهد بود و فرصت مناسبی وجود خواهد داشت که به تماشای این سیاره بروید.
اما به یاد داشته باشید حتی در نزدیک ترین حالت باز هم مریخ فقط یک ستاره بسیار درخشان به نظر خواهد رسید نه مانند آنچه بسیاری گمان می کنند قرص بزرگی در آسمان.
آنها که مقابله سال 2003را به خاطر دارند، حتما این نکته را فراموش نکرده اند که در آن هنگام صحبت از این موضوع می شد که مریخ در بازه ای 60 هزار ساله به این فاصله نخواهد رسید.
این ادعا اگرچه درست بود؛ اما تفاوت فاصله های زمین و مریخ در هنگام مقابله ها چندان چشمگیر نیست و بنابراین در مقابله های پیاپی اگرچه از لحاظ رکورد فاصله ای ممکن است اندکی دورتر یا نزدیک تر باشد؛ اما به هر حال همواره درخشان به نظر خواهد رسید.
از همین شبها شما می توانید مریخ را در آسمان شامگاهی پیدا کنید و روند افزایش درخشندگی آن را در آسمان دنبال کنید، این شبها مریخ حدود نیمه شب در ارتفاع مناسبی از افق قرار دارد و می توان آن را در صورت فلکی حمل پیدا کرد.
در اطراف مریخ هیچ ستاره ای به درخشندگی و رنگ مریخ وجود نخواهد داشت و به همین دلیل یافتن این سیاره در شرق آسمان چندان مشکل نخواهد بود. بعد از این که مریخ را در آسمان یافتید، می توانید فرآیند پرنور شدن این سیاره را طی شبهای باقی مانده تا آبان دنبال کنید تا متوجه اختلاف درخشش این سیاره شوید، اگر ابزار کوچکی نیز در اختیار داشته باشید، کم کم کلاهک های قطبی مریخ و دشتهای غبارآلود این سیاره را خواهید یافت.
اگرچه آنچه را که از دریچه دوربین های دوچشمی و یا تلسکوپ های کوچک خود خواهید دید، بسیار متفاوت با تصاویر درخشانی است که در تصاویر رایج از مریخ دیده اید؛ اما لذت دیدن و رصد مستقیم این سیاره چیز دیگری است.
سیاره ای که قرنها فکر انسان را به خود مشغول کرده در حال نزدیک شدن به زمین است تا بار دیگر بهانه ای برای نگریستن به آسمان را داشته باشیم تا به یاد آوریم در برابر عظمت آسمان تا چه اندازه کوچک و حقیر هستیم.