مثلث سلامتی
از پله ها که پایین می آمد، خانه «گرومب گرومب » می لرزید. صبح که می شد، همه همسایه ها با صدای پای او از خواب بیدار می شدند. چنان پاهایش را روی پله ها می کوبید که تا چند خانه آن طرف تر از خواب می پریدند و بد و بیراه می گفتند.
هر چه هم به او تذکر می دادند و می خواستند سکوت و فرهنگ آپارتمان نشینی را رعایت کند، گوشش بدهکار نبود، تا این که... دیروز، اتفاق جالبی افتاد.
دیروز هیچ کس متوجه رفتن او نشد. دیشب هم هیچ کس نفهمید کی به خانه برگشته. این شد که همه نگرانش شدند. امروز صبح گوش به زنگ نشستند تا ببینند خانه است یا نه.
ساعت نزدیک 7 بود که مثل هر روز در واحدش باز شد، اما این بار با کم ترین صدای ممکن و تا خواست از خانه خارج شود، سروکله همسایه ها را دید که از همه جا سرک کشیده بودند و او را می پاییدند. خندید.
معنی نگاه آنها را می فهمید. دست کرد توی جیب پیراهنش. یک بروشور درآورد، روی بروشور نوشته شده بود: «همایش علم ، تغذیه ، ورزش.»
گفت : «یه آقای دکتری تو این همایش گفت اگه پاهاتونو بد روی پله ها بذارید، یا اونها رو محکم بکوبید، خیلی زود گرفتار بیماری و کمردرد و چی و چی می شید. شماها که نمی خواید اینجوری بشید... می خواید؛!» چند صباحی است
ضرورت آموزش
علمی شیوه های صحیح حرکت و رفتار، مخصوصا در گروههای سنی «الف» و «ب» (کودکان و نوجوانان) بشدت احساس می شود.
فراگیر شدن شعار «پیشگیری بهتر از درمان» باعث شده است در همه زمینه ها و حوزه ها، تلاش برای جلوگیری از بروز آسیب ها با ارائه آموزش های لازم به حداکثر برسد. در این میان ، ضرورت ورزش صحیح با استفاده از آموزش های علمی نیز به درجه والایی از اهمیت رسیده است.
هرچند این جریان در کشور ما نوپاست و هنوز سالیان زیادی از عمر فدراسیون پزشکی ورزشی نگذشته است ؛ اما اهمیت قضیه به قدری است که دیگر نهادهای آموزشی نیز دست به کار شده اند تا با ارائه آموزش های مطلوب ، آسیبها و سوانح ناشی از تمرینات و حرکات ناصحیح ورزشی را کاهش دهند و با ارائه برنامه ای صحیح زمینه موفقیت بیش از پیش جوانان و نوجوانان را فراهم کنند.
کاهش آسیبهای ورزشی در ورزشکاران حرفه ای که گاه حتی به مرگ می انجامد، (نمونه این مثال بتازگی در میادین فوتبال رواج یافته است) از دیگر اهداف این برنامه است که البته برنامه ای کلان است و نیاز به برنامه ریزی بلندمدت ، تخصیص اعتبارات لازم و... دارد.
در این میان ، برخی فرهنگ سراها نیز دست به کار شده اند و تلاش کرده اند با فعال کردن واحدی ورزشی در فرهنگسرای خود آموزش های لازم را به نوجوانان ارائه کنند. فرهنگسرای مدرسه نیز در این جهت با برگزاری همایش «علم ، تغذیه ، ورزش» می کوشد بخشی از رسالت خود را در این خصوص به انجام رساند.
رسالتی که در بلندمدت زمینه بالندگی نسلی پویا، فعال ، سالم و بانشاط را فراهم خواهد کرد و سبب خواهد شد همه عوامل به شکلی علمی و آکادمیک در کنار هم قرار گیرند تا زمینه بهره وری به میزان زیادی افزایش یابد. ضرورت آموزش همایش علم ، تغذیه ، ورزش نام مجموعه نشستهایی ست که به صورت «جنگواره» از سوی فرهنگسرای مدرسه برگزار می شود.
طرح این همایش را برای نخستین بار افشین ایران منش در سال 1381مطرح کرد و از همان زمان در فرهنگسرای مدرسه و دیگر فرهنگسراها به اجرا درآمد. وی در آن زمان مسوول ورزش قلمرو مرکز و مسوول ورزش فرهنگسرای مدرسه بوده است و در حال حاضر مدیریت روابط عمومی این فرهنگسرا را به عهده دارد.
او درباره این طرح که سومین سال اجرایش را پشت سر می گذارد، این طور توضیح می دهد: «در این همایش یک پزشک ورزشی در زمینه نوع ورزش کردن به صورت علمی و در سنین مختلف توضیح می دهد.
به عنوان مثال ، این که سالمندان چگونه باید ورزش کنند که این فعالیت به آنها، آسیب نرساند و یا این که چگونه از ورزش برای ایجاد توانایی در انجام کارهای روزمره استفاده کنیم و... همین طور درباره ورزش و ارتباط آن با بیماری های گوناگون صحبت می شود.
مثلا تاثیر ورزش بر فشارخون ، تاثیر ورزش بر قند خون و... مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد.»
یکی از مباحثی که در این همایش به آن پرداخته می شود و از نکات مهم و قابل توجه در ورزش و تندرستی است ، این است که گروههای سنی مختلف باید متناسب با سن و سال ، موقعیت اجتماعی ، شغل و حتی فاکتورهایی جزیی تر و ریزتر، ورزشهایی مناسب انجام دهند که اگر این گونه نباشد، ممکن است از رهگذر همین ورزش که به ظاهر باعث سلامتی و نشاط است ، آسیب ببینند و البته این آسیبها گاه ممکن است شدید و جبران ناپذیر باشند، با توجه به این شرایط، لازم است با راهنمایی یک متخصص ، ورزشهایی انجام شود که متناسب با سن و سال هر فرد است و این راهنمایی ها در همایش علم ، تغذیه ، ورزش به علاقه مندان ارائه می شود.
ایران منش در این باره می گوید: «به این ترتیب ، ما برنامه ای خواهیم داشت که برای همه گروههای سنی قابل استفاده و مناسب است و تاثیر آن در زندگی روزمره مخاطبان غیرقابل انکار خواهد بود.
در کنار مساله ورزش ، تغذیه نیز مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. تغذیه مناسب هر سن ، با توجه به نیازهای جسمانی و فعالیت های بدنی آن سن ، مطرح می شود که بازهم گروههای مختلف سنی می توانند با استفاده از توصیه های کارشناس برنامه ، تغذیه ای مناسب دوره سنی و میزان رشد خود داشته باشند که این امر، از اهمیت والایی برخوردار است.
به عنوان مثال ، اهمیت شیر در سبد تغذیه خانواده غیرقابل انکار است ؛ اما آیا مصرف شیر برای یک کودک همان قدر مهم است که برای یک میانسال یا کهن سال؛ کارشناس همایش ما درباره این مسائل نیز صحبت می کند.»
به این ترتیب ، مثلث بسیار مهم «ورزش ، تغذیه و سن و سال» به صورت علمی بررسی می شود و حاصل این بررسی به صورتی کاملا کاربردی در زندگی روزمره مخاطبان استفاده می شود.
افزون بر موارد یاد شده ، در این همایش موضوعاتی همچون «ورزش و محیط زیست»، «ورزش و جوانان» و «ورزش و بانوان» نیز مطرح می شوند. اصول صحیح ورزش کردن به صورت علمی ، برای همه گروههای سنی از دیگر مباحث مورد بحث در این همایش است.
از مسوول روابط عمومی فرهنگسرای مدرسه می خواهم درباره شکل اجرایی این همایش نیز توضیح بدهد. ایران منش می گوید: «شکل اجرای همایش به گونه ای در نظر گرفته شده که خسته کننده نباشد و مهمتر از آن ، برای همه گروههای سنی و همه اقشار و طبقات جامعه ، قابل استفاده باشد.
در ابتدای برنامه ، کارشناس مربوطه درباره موضوع همایش صحبت می کند. مسائل به صورتی علمی اما با زبانی ساده و قابل فهم مطرح می شوند و مساله از زوایای گوناگون بررسی می شود.
پس از آن آنتراکت خواهد بود. در طول آنتراکت سوالات حاضران درباره مساله مورد بحث جمع آوری می شود و سپس با حضور مجری جلسه پرسش و پاسخ برگزار می شود.
می بینید که به این ترتیب مساله مورد نظر، از جوانب مختلف بررسی و تجزیه و تحلیل می شود و از دیدگاه ها و نظرگاه های متعددی مطالعه می شود. پس از جلسه پرسش و پاسخ ، اجرای موسیقی ، مسابقه و دیگر برنامه هایی از این قبیل خواهیم داشت.
این گونه برنامه ها ضمن این که حال و هوای جلسه را تغییر می دهد، سبب رفع خستگی مخاطبان می شود و با جذاب تر کردن همایش ، زمینه حضور مجدد مخاطبان در جلسه های بعدی را نیز فراهم می کند.
در پایان نیز پذیرایی مختصری از حاضران به عمل می آید. فیلم برنامه نیز به صورت CD در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد. این کار امکان استفاده فراگیر از مسائلی که درباره ورزش کردن به صورت علمی و تغذیه متناسب با ورزش مورد نظر و سن و سال افراد مطرح می شود، برای همگان به وجود می آید.»
علم ورزش و جهان پیش رو
در پایان باید به علمی شدن ورزش نیز اشاره کرد. در جهان امروز همه چیز به صورت علم درآمده است. قواعد و اصول مشخص و معینی برای انجام فعالیت ها وجود دارد که در حوزه ورزش ، استفاده خوب و بهینه از این قواعد و اصول باعث پیشبرد نیازهای بدنی افراد در سنین مختلف می شود.
امروزه علم ورزش ، با استفاده از علوم دیگر، توانسته است نیازهای مختلف افراد را شناسایی کند و براساس یافته ها و آزمایش های پزشکی هر فرد، میزان فعالیت مفید و لازم برای او را مشخص کند. البته تغذیه مناسب نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
همین طور در حوزه ورزش حرفه ای ، در کنار این عوامل با یک برنامه ریزی بلندمدت زمینه رسیدن به مدارج عالی برای ورزشکاران فراهم می شود. به نظر می رسد در کشور ما نیز آرام آرام زمینه ها و بسترهای لازم برای ایجاد این فضای علمی به وجود آمده است و با برگزاری همایش هایی همچون «علم، تغذیه، ورزش»، نشستهای مشاوره ای و... این جریان پویاتر می شود.
استفاده از کمترین امکانات برای رسیدن به بیشترین بهره وری ، رساندن تغذیه مردم به سطحی مطلوب ، با توجه به سطح زندگی آنها، خارج کردن مباحث نظری از حوزه تئوری و وارد کردن آنها به شکلی کاربردی به زندگی روزمره مردم به شکلی که در عین حال خسته کننده نیز نباشد، هدفهایی هستند که همایش علم ، تغذیه ، ورزش به دنبال تامین آنهاست.
نتایجی که اگر حاصل شوند، در آینده ای نه چندان دور، نسلی سالم و بانشاط را برای آینده کشورمان به وجود خواهد آورد.
رضا حاجی حسینی 
گفت و گو
