ناشناخته‌های کیهان

مروز نیم قرن از آغاز زندگی کیهان کلهر می‌گذرد و ما معاصر با دوره اوج و پختگی او هستیم. زندگی موسیقایی هنرمندی چون او به سال و ماه محدود نیست؛ همان‌طور که هنرمندانی چون او از چنین اقبال و ماندگاری برخوردارند. کیهان کلهر استعدادی است اصیل و پیش از این که -به رسم امروز- همجواری با اساتید گذشته و حال را اسباب افتخار قرار دهد، رشد خود را مدیون تلاش فراوان و مرهون اتکای به خود بوده است.

او تنها نوازنده‌ای است که توانست کمانچه‌نوازی را جایگاهی تازه ببخشد و آن را در مجموعه موسیقی امروز از نو تعریف کند و علیرغم احاطه‌اش به ردیف‌ها؛ آن را در حصار ردیف‌نوازی و پیش‌درآمد و رِنگ محدود نکرد و از آن شناسه‌ای ملی با معرف بین‌المللی پدید آورد.

کلهر کمانچه را جوان‌پسند کرد، در حالی که این ساز در ذهن اکثر افراد، سازی بود ماهیتاً متعلق به فضاهای سالخوردگی و محافظه‌کاری. خوانش کلهر از این ساز که از ده‌ها عامل سازنده در استعداد و تلاش او مایه می‌گیرد، آن را هم‌آواز و همخوان با صدای ساز و آواز و ارکسترهای دنیای امروز ساخت.

با این حال، نباید تصور کنیم که او را به درستی می‌شناسیم. ناشناخته‌های او هنوز در عرصه عموم معرفی نشده‌اند. از جمله سه‌تارنوازی نیرومند و بسیار پُرمایه‌اش (که نویسنده‌ی این یادداشت به آن علاقه‌ی بیشتری از کمانچه‌نوازی کلهر دارد)، قدرت تجزیه و تحلیل او از ردیف، شناخت مسائل اجتماعی، موقعیت امروز موسیقی ایران در داخل و خارج از مرزهای کشور، قریحه آهنگسازی (که باید نمونه‌ای از آن را در قطعه‌ای که به یاد «چاووشی‌ها» نوشته شده شنید) و بالاخره فروتنی و حُجب زیبای او که از عادات رفتاری آزاردهنده‌ی بسیاری از موسیقیدان‌های امروز به دور است.
زادروزش فرخنده و هنرش پاینده باد.