هشدار درباره تکرار سرنوشت حساب ذخیره ارزی در صندوق توسعه ملی

به گزارش جام‌جم، با این ‌که حساب ذخیره ارزی در دولت خاتمی و پس از بحران کاهش شدید قیمت نفت و رسیدن آن به مرز 11 دلار با هدف پس‌انداز بخشی از درآمد نفت و استفاده از آن برای سرمایه‌گذاری در کشور تشکیل شد، اما پایبند نبودن خود دولت خاتمی و دیگر دولت‌های پس از وی باعث برداشت‌های پیاپی از این حساب و خالی شدن و بسته شدن آن شد.

پس از آن در برنامه پنجم توسعه صندوق توسعه ملی جایگزین حساب ذخیره ارزی شد و مقرر گردید20 درصد درآمد حاصل از فروش نفت و گاز در این صندوق ذخیره و صرف سرمایه‌گذاری در کشور شود.

در همین حال قید و بندهای ظاهرا محکمی نیز برای دست‌اندازی نکردن دولت به منابع این صندوق در نظر گرفته شد تا این صندوق به سرنوشت حساب ذخیره ارزی دچار نشود.

نبود امکان پرداخت وام ریالی از سوی صندوق و ممنوعیت پرداخت وام به شرکت‌هایی که 20 درصد سهامشان دولتی باشد از جمله این قید و بندهاست. با این حال ظاهرا این تدابیر موثر نبوده و دولت‌های قبل به راه‌های مختلف، منابع هنگفتی را از این صندوق برداشت کرده‌اند.

برای نخستین‌بار دیروز ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی که در دومین روز از همایش بین‌المللی صندوق توسعه ملی در کیش سخن می‌گفت از این برداشت‌ها سخن به میان آورد و رقم آن را 20 میلیارد دلار اعلام کرد؛ رقمی که در مقایسه با موجودی 55 میلیارد دلاری فعلی صندوق توسعه ملی حدود 30 درصد موجودی آن را تشکیل می‌دهد.

رئیس کل بانک مرکزی نسبت به تکرار تجربه تلخ حساب ذخیره ارزی در صندوق توسعه ملی هشدار داد و گفت: پایبندی به قانون و اصلاح رویکرد صندوق باید در دستور کار دولت باشد.

به گزارش تسنیم، ولی‌الله سیف افزود: در شرایطی که نوسان قیمت نفت باعث نوسانات در اقتصاد ایران شد، در برنامه سوم فکری برای سر و سامان دادن و ایجاد حسابی برای تبدیل درآمدهای نفتی بوجود آمد.

وی افزود: دولت می‌توانست تا سقف 50 درصد از منابع حساب ذخیره ارزی را صرف فعالیت‌های تولیدی در کشور کند و باید مکانیسم آن به‌گونه‌ای اجرا می‌شد که سرمایه‌ بین‌المللی ایران حفظ شود، اما آن‌طور که انتظار می‌رفت حساب ذخیره ارزی کارکردی برای توسعه کشور و حمایت موثر از قدرت پول ملی و کاهش تنزل ارزش اسمی ریال انجام نداد.

رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به این ‌که بتدریج حساب ذخیره ارزی نشان داد که نمی‌تواند درآمد نوسانات نفتی را باثبات کند، تصریح کرد: شدت نوسانات موجب شد که درخواست بازنگری در ساختار حساب ذخیره ارزی با تمرکز بر سطح قیمت‌های بین‌المللی به‌وجود بیاید و آنجا ضرورت ایجاد صندوق توسعه ملی مطرح شد.

سیف تاکید کرد: صندوق برای تبدیل درآمدهای نفتی به سرمایه‌گذاری و اهداف توسعه کشور تشکیل شد؛ در سال 89 تا پایان مرداد در مجموع 55 میلیارد دلار از محل عواید نفت، گاز و... به صندوق واریز شد که از این رقم نزدیک 20میلیارد دلار برای گشایش اعتبارات اسنادی و تسهیلات ارزی برداشت شد.

رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر این‌ که همچنان اصل بر اعطای تسهیلات به صورت ارزی است، افزود: اگر روند فعلی در بودجه‌ها دنبال شود، صندوق به سرنوشت حساب ذخیره ارزی تبدیل خواهد شد و از اهداف برنامه دور می‌شود؛ بنابراین باید پایبندی به قانون و اصلاح رویکرد در دولت درباره صندوق در دستور کار باشد.

سیف هشدار داد: با توجه به برداشت‌های مکرر بودجه‌ای از حساب ذخیره بیم آن می‌رود که تجربه تلخ ناکامی حساب ذخیره ارزی درباره صندوق هم تکرار شود.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین پیشنهاد کرد، در ترکیب هیات‌ امنای صندوق توسعه ملی از بخش خصوصی استفاده شود.

وی در این زمینه بر بازنگری مجدد در مورد تغییراتی که در دولت گذشته در مورد صندوق توسعه ملی صورت گرفته است، تاکید کرد.

پرداخت تسهیلات ریالی صندوق توسعه ملی متوقف می‌شود

رئیس دفتر رئیس‌جمهور اعلام کرد: دولت به دنبال متوقف کردن اختصاص منابع به صورت ریالی از صندوق توسعه ملی به بخش تولید است و ممکن است در اصلاحیه قانون بودجه یا اصلاحیه قانون برنامه پنجم این موضوع ساماندهی شود.

محمد نهاوندیان در گفت‌وگو با مهر درخصوص هشدار درباره عواقب تخصیص منابع صندوق توسعه ملی به صورت ریالی گفت: به پیشنهاد دولت گذشته در قانون بودجه استثناهایی برای پرداخت منابع صندوق توسعه ملی به صورت ریالی پیشنهاد شد که براساس توافق دولت و مجلس، بخشی از منابع صندوق توسعه ملی به صورت ریالی به بخش تولید اعم از صنعت و کشاورزی اختصاص یابد.

وی تصریح کرد: اعتقاد دولت بر این است که با نگاه مشترک دولت و مجلس بتوان این قانون را اصلاح کرد و اختصاص منابع به صورت ریالی از صندوق توسعه ملی را به بخش تولید متوقف کرد که ممکن است در اصلاحیه قانون بودجه یا اصلاحیه قانون برنامه به پیشنهاد دولت و با حمایت مجلس شورای اسلامی این موضوع ساماندهی شود.

وی اظهار کرد: باید شرایطی را فراهم کرد که چشم طمع به منابع ارزی صندوق توسعه ملی برای مصارف ریالی پیدا نشود و از صندوق به عنوان منبعی برای تامین ریالی و پوشش هزینه‌های جاری استفاده نشود.

نهاوندیان خاطرنشان کرد: متاسفانه در دولت گذشته این استفاده‌ها صورت گرفته که باید متوقف شود.