رازهای مرد یخی

دانشمندان در اتریش بقایای نوزده جسد از نوادگان انسان یخی ماقبل تاریخ را پیدا کرده‌اند. اوتزی یا مرد یخی ماقبل تاریخ، نام یک مومیایی طبیعی است که حدود بیست‌ودو سال پیش توسط دو گردشگر آلمانی در ارتفاع ‌3‌هزار‌متری یکی از قله‌های رشته کوه آلپ بین مرز ایتالیا و اتریش کشف شد. این مومیایی با قدمت تقریبا 5300 سال هم اکنون در موزه باستان‌شناسی ساوت تیرول یا آلتوادیجه و در دمای منفی شش درجه سلسیوس نگهداری می‌شود. بازدیدکنندگان فقط می‌توانند قامت تکیده این مرد یخی را از پشت پنجره‌ای کوچک مشاهده کنند. دانشمندان باور دارند که نوزده جسد تازه کشف شده احتمالا با این مومیایی مشهور قرابت نزدیکی دارند، اما هنوز زمان زیادی لازم است تا آنها مورد مطالعه قرار گیرند.‌ محققان موسسه پزشکی قانونی دانشگاه اینزبروک نمونه‌های متعددی از DNAاهدا‌کنندگان استان تیرول یا آلتوادیجه ایتالیا تهیه کرده‌اند. آنها در تلاش هستند تا از نظر ژنتیک‌ مقایسه‌ای میان این نمونه ها، جسد اوتزی و نوزده جسد تازه کشف شده انجام دهند. تا امروز نمونه‌های DNA خون حدود 3700 نفر اهدا‌کننده بررسی ‌ و در عین حال از آنها خواسته شده تا شمه‌ای از تاریخچه خانوادگی خود را نیز ارائه دهند. اهدا‌کنندگان مشتاقند بدانند‌ چه شباهت ژنتیکی بین آنها و اوتزی می‌تواند وجود داشته باشد.

اوتزی یا همان مومیایی ماقبل تاریخی نام خود را مرهون دره اوتز واقع در کوه‌های آلپ‌ می‌داند. این مرد چشم قهوه‌ای حدوداً 46 ساله، ‌ حدود 3300 سال پیش از میلاد مسیح در جایی حوالی مرز ایتالیای کنونی و اتریش زندگی می‌کرده است. او که بی‌تردید خویشاوندانی در منطقه ساردینیای کنونی داشته، مردی شکارچی بوده چرا که تجزیه محتویات معده‌اش نشان می‌دهد که آخرین وعده غذایی‌اش را گوشت گوزن یا بزکوهی تشکیل داده است. اوتزی در عین حال از نوعی انگل روده‌ای به نام کرم‌شلاقی رنج می‌برده است. دانشمندان متوجه شده‌اند که این انسان ماقبل تاریخ نسبت به لاکتوز شیر نیز حساسیت داشته و حتی مستعد ابتلا به بیماری قلبی بوده است. جسد اوتزی به صورت طبیعی در یخ‌های کوه‌های آلپ مومیایی شده، اما دلایل مرگش تا سالیان سال ذهن پژوهشگران بسیاری را به خود مشغول نگاه داشت.

شواهدی نظیر سوراخ بزرگی که در استخوان ترقوه وجود دارد، این فرضیه را قوت می‌بخشد که اوتزی با نوعی پیکان به قتل رسیده. در عین حال اسکن مغزی روایتگر داستانی دیگر و آن هم سقوط از بالای یک بلندی است. سال 1380 دانشمندان دانشگاه اینزبروک اتریش با استفاده از سی‌تی‌اسکن مغزی، نقطه‌های تیره‌ای را در پس مخچه اوتزی تشخیص دادند و به این نتیجه رسیدند که بی‌تردید در اثر آسیب مغزی فوت شده است. تحقیقی که ‌ اواخر زمستان گذشته از سوی آکادمی بولزانو از کشور آلمان انجام شد نیز نشان می‌دهد که دلیل مرگ این مرد ماقبل تاریخی نوعی آسیب مغزی یا چیزی شبیه خونریزی مغزی بوده است. احتمالا اوتزی پنجاه و خرده‌ای کیلوگرمی در یکی از جنگ‌های قبیله‌ای و پس از برخورد پیکان با استخوان ترقوه‌اش از بالای یک بلندی پرت شده و نهایتا در اثر آسیب شدید مغزی مرده است.

تازه‌ترین تحقیقات روی اوتزی نشان می‌دهد که وی به بیماری لایم مبتلا بوده است. شواهد ابتلای اوتزی به این بیماری که توسط کنه و نوعی باکتری منتقل می‌شود، در آخرین تحقیقات انجام شده ‌ روی DNAاو به‌دست آمده است. بیماری لایم در وهله نخست با یک‌سری عوارض پوستی همراه است، اما در مراحل بعدی به آرتریت یا التهاب مفاصل منجر خواهد شد. همراه جسد اوتزی یک کمان، چند تیر و در نهایت یک تیشه نیز پیدا شده که این اقلام هم‌‌‌اکنون در موزه باستان‌شناسی تیرول نگهداری می‌شود، اما نکته جالب‌تر لباس‌های این مومیایی است که عبارتند از یک ردای پشمی، نوعی کت، ساق پوش‌هایی بافته‌شده از پوست بز و یک کلاه از پوست خرس همراه با نوارهای چرمی که می‌توانند بخوبی شرایط زیست اوتزی را تشریح کنند.

dailymail / مترجم: فرناز حیدری