مدیریت گیاه ، جنگل و مرتع

از آنجا که کشور ما در کمربند بیابانی کره زمین مستقر است ، تمام اختصاصات بیوم (اکولوژی) بیابان را با تمام محدودیت های اکولوژیکی برای رشد و نمو گیاهان زراعی ، مرتعی و جنگلی در بر داشته باشد ، بر این پایه شدت تبخیر و کمبود بارندگی ، هیچگاه مجال تولید توده آلی را در طبیعت در حالت عادی فراهم نخواهد کرد.
کد خبر: ۵۸۸۷۲
لیکن پراکنش ارتفاعات ناشی از جنبشهای کوهزایی در راستای سلسله کوه های البرز و سلسله کوههای زاگرس و استقرار فلات ایران در برابر عبور توده های مرطوب اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه شرایطی را در کشور ما بوجود آورده که در تمام پهنه جهان منحصر بفرد است.
بصورتی که ما در مرکز کمربند بیابانی کره زمین ، علاوه بر بیوم بیابان ، در کشور بیوم های توندرا، تایگا، جنگلهای پهن برگ معتدل ، جنگلهای گرمسیری تروپیکال ، بیوم چمنزار، استپ و جنگلهای مناطق خشک را نیز مشاهده می کنیم ، همچنین وجود تنوعات زمین شناسی و سازندهی حساس به فرسایش ، تنوعات توپوگرافی و فیزیوگرافی زمین ، گوناگونی آب و هوایی ، پهنه بیش از 164 میلیون هکتاری آبخیزهای ایران را آنچنان منحصر بفرد کرده است که هیچ نقطه ای از جهان با ایران قابل مقایسه نیست.
لذا مدیریت حوزه های آبخیز کشور با تنوع مذکور، با چالشهای گوناگون روبروست و از سوی دیگر تجربیات لازم برای مدیریت جامع در محیطهای طبیعی نظیر کشور ما در دنیا وجود ندارد. در این راستا با تشکیل گروههای تخصصی مطالعاتی نظیر مطالعه امور زمین لغزشها، مطالعه سیل ، مطالعه فرسایش و رسوب ، مطالعه ارزیابی اراضی ، مطالعه و ایجاد حوزه های معرف و زوجی ، تدوین ضوابط و استانداردها و غیره ، سعی در فراهم نمودن دستاوردهای لازم داشته است ، تا با بهره گیری از آخرین فناوریهای موجود و نیازسنجی و تعیین قابلیت های آبخیزها ، سیاستگذاری و برنامه ریزی لازم را به انجام برساند. نیاز به وجود یک تصویر کلان از عرصه های آبخیز کشور که در آن وضعیت کاربریها، منابع ، قابلیت ها و مشکلات بر اساس اهداف توسعه پایدار حوزه ها آشکار باشد، در راهبری عرصه آبخیز و انجام برنامه ریزی های لازم مدیریت آبخیزها در کشور آشکار است.
بر این اساس معاونت آبخیزداری با جمع آوری اطلاعات از سایر کشورهای جهان و مراکز فنی و بین المللی در گام نخست ، و سپس تجزیه و تحلیل آنها و به آزمون گذاشتن آن روشها در برخی از حوزه های آبخیز داخلی کشور و پس از انجام پژوهش های لازم و یا انجام پروژه های مشترک بین المللی اقدام به تهیه برنامه مطالعات و اجراء کرده است و مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری بعنوان بازوی تحقیقاتی و پژوهشی آبخیزداری همواره محل انجام این آزمون و خطارها بوده و از دستاوردهای این تحقیقات در برنامه ریزی ها، مطالعات و اجراء بهره گیری شده است.


پژوهش های انجام شده طی 26 ساله اخیر



کاربرد ناوبری سنجش از دور برای تفسیر داده های ماهواره ای و استخراج اطلاعات از خصوصیات اکولوژیکی در سطح حوزه های آبخیز کشور:

- کاربرد فناوری سیستم اطلاعات جغرافایی برای تجزیه و تحلیل و جمع بندی لایه های اطلاعات مکاندار منابع طبیعی و منابع انسانی در عرصه یا آبخیز.

- پایه گذاری سیستم اطلاعات مدیریتی با بهره گیری از محیطهای نرم افزاری برنامه نویسی و ایجاد پایگاه داده های مکاندار آبخیزداری بعنوان یک سیستم پشتیبانی تصمیم در امر مدیریت آبخیزها.

- پایه گذاری طرح تدوین ضوابط و استانداردها برای تهیه متدولوژی ها ، شرح خدمات ، تعاریف ، جداول استاندارد و دستورالعمل های فنی و اجرای جزوات راهنما.

- مکانیابی عرصه های آبخیز مناسب برای پایه گذاری حوزه های آبخیز معرف و زوجی در کشور با اهداف آموزشی ، پژوهشی ، نمایشی ، عملیات جمع آوری اطلاعات هواشناسی ، هیدرولوژیکی...علاوه بر دستاوردهای پژوهشی فوق برخی دستاوردهای تحقیقاتی و اجرایی دیگری که با توجه به رفتار اکولوژیکی خاص هر حوزه آبخیز به اجرا گذاشته شده است عبارتند از:
کشت گونه های درختی مثمر جدید و غیر بومی برای درآمدزایی ساکنین آبخیز نظیر انگور، زیتون ، بادام و غیره ، آگروفارستری (زراعت چوب) و کشت تلفیقی زراعت ، باغ ، جنگل ، نوغانداری ، زنبورداری ، آبزی پروری ، با هدف بهره برداری بهینه از منابع طبیعی بدون تخریب آن و درآمدزایی ساکنین ، کشت گونه های علفی ، دارویی و صنعتی ، آبخونداری با هدف مهار سیلاب ، تغذیه آبخوانها، تثبیت شنهای روان در عرصه های آبخونداری ، استفاده از برخی مصالح جدید و نوآوری در احداث سازه های آبخیزداری ، طراحی سیستم های هشداردهنده سیلاب ، تبدیل دیم زارهای کم بازده ، به باغات با گونه های درختی مثمر و ترویج و اشاعه روشهای سنتی و نوین استحصال آب به عنوان بازده جانبی پروژه های کنترل سیل و رسوب در سطح حوزه های آبخیز کشور.
بعلاوه پروژه های مشترکی نیز با مراکز علمی و فنی بین المللی نظیر جایکا ، فائو ، بانک جهانی به منظور پیاده کردن برخی متدولوژی های جدید در برخی از حوزه های آبخیز کشور نظیر حبله رود ، کارون ، پاشاکلا ، تالاب انزلی برای به اشتراک گذاشتن تجربیات برخی کشورها در سطح بین المللی انجام شده است.


مهندس رضا شهرابی
مدیرکل دفتر آبخیزداری سازمان جنگل ها و مراتع
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها