اگر رباتی بی‌اخلاقی کند

اگر تجسم آن شخصیت‌های رباتیک هنوز هم از جنس داستان و تخیل است، اما مسائل و بحث‌هایی که باعث مطرح‌شدن آنها شد، هرگز مانند امروز با زمان خود متناسب نبوده‌ است.

دکتر گانکل در کتاب جدید خود به نام «The Machine Question» که در مورد هوش مصنوعی، ربات‌ها و اخلاقیات است به این موضوع که تا چه حد می‌توان ماشین‌های هوشمند و مستقل ساخت و این‌که آیا بشر را می‌توان درگیر مسئولیت‌های مشروع اخلاقی و هرگونه ادعای مشروع در خصوص رفتارهای اخلاقی کرد، پرداخته است.

در واقع کلمه ربات اولین بار ‌سال 1920 و در نمایش «R.U.R» استفاده شد. در این نمایش تفکر در خصوص مسئولیت‌های ما در قبال ربات‌ها به نمایش گذاشته می‌شود. واژه اخلاق معمولا به صورت مسائل مربوط به ما در قبال دیگران یا در مواجهه با آنها قابل درک است.

اما پروفسور گانکل که دکترای علوم فلسفه دارد معتقد است که این سنگ بنای تفکر اخلاقی مدرن توسط فعالان حقوق حیوانات و کسانی که در زمینه آخرین فناوری‌ها در حال فعالیتند به طور قابل توجهی به چالش کشیده شده است.

اگر ما تائید می‌کنیم که حیوانات باید مورد توجه اخلاقی قرار بگیرند پس نیاز است به طور جدی در این زمینه به ماشین‌ها هم فکر کنیم. در حقیقت این گامی رو به جلو بر حسب نگرش به موضوعات غیرانسانی است.

او خاطرنشان می‌کند که ماشین‌های تصمیم‌ساز واقعی هم‌اکنون در تجارت، زندگی خصوصی افراد و حتی دفاع ملی جاخوش کرده‌اند. ماشین‌ها هستند که تصمیم می‌گیرند آیا شما فردی معتبر در دنیای تجارت هستید یا صلاحیت هدایت عملیات مخفی توسط هواپیماهای بدون‌سرنشین خارج از کشور را دارید یا خیر.

در تعاملات آنلاین با ماشین‌ها، بسیار سخت است که تشخیص دهیم ما در حال صحبت‌کردن با یک ماشین هستیم یا انسان.

در حقیقت اکثر فعالیت‌های ما در اینترنت، تعامل با ماشین است. بعضی ماشین‌ها حتی توانایی نوآوری یا هوشمندتر شدن را دارند و می‌توانند این پرسش را ایجاد کنند که چه کسی مسئول اعمال آنهاست.

برخی دولت‌ها از هم‌اکنون تنگناها و معضلات اخلاقی در این مورد را زمینه توجه قرار داده‌اند. به عنوان مثال کره‌جنوبی در حال ایجاد یک منشور اخلاقی برای جلوگیری از سوءاستفاده انسان‌ها از ربات‌ها و بالعکس است.

در همین حال به طوری که گفته می‌شود وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن در حال تهیه یک کد رفتاری برای ربات‌هاست، بخصوص ربات‌هایی که در خصوص مراقبت از سالمندان به کار گرفته می‌شود است.

معضلات اخلاقی و تنگناهای مقررات حرفه‌ای در ورزش، با توجه به مسائل اخیر که باعث تقویت انسان در ورزش می‌شود هم به طور ناگهانی ظهور کرده است.

در این مورد می‌توان به اسکار پیستوریس، دونده دوی سرعت آفریقای جنوبی اشاره کرد که از دو تیغه فلزی به جای پا استفاده می‌کند و به همین دلیل نتوانست در المپیک پکن حضور پیدا کند، چرا که کارشناسان معتقد بودند او از یک مزیت ناعادلانه سود می‌برد. این تصمیم به چالش کشیده شد تا این‌که او توانست در المپیک 2012 لندن شرکت کند.

دکتر گانکل با توجه به این‌که مهندسان و دانشمندان به طور فزاینده‌ای در برابر پرسش‌های مهم اخلاقی مربوط به ماشین‌ها قرار دارند تصمیم به نوشتن کتابش گرفت.

او معتقد است مهندسان، آدم‌های هوشمندی هستند، اما در مورد اخلاق، آموزش زیادی ندیده‌اند. این کتاب با هدف کمک به مهندسان و دانشمندانی است که در مواجهه با فناوری جدید با چنین مشکلاتی مواجه می‌شوند.

از لحاظ تاریخی ما بسیاری از موجودیت‌ها را از ملاحظات اخلاقی محروم کرده‌ایم و این موضوع باعث ایجاد اثرات مخربی روی دیگر موجودیت‌ها شده است. تنها در نیمه دوم قرن بیستم شاهد توسعه ملاحظات اخلاقی در مورد حیوانات بودیم که امری موفقیت‌آمیز بود.